SAĞLIK

Ölümcül hastalık, Sıtma!

 Sıtmaya karşı geliştirilen aşı, dünyada ilk kez Malavi’de denendi…

Dünya çapında her yıl çoğunluğu çocuk 435 bin kişinin ölümüne yol açan sıtma hastalığı için geliştirilen aşı ilk kez Afrika ülkesi Malavi’de uygulanmaya başlandı. 

Dünya Sağlık Örgütü’nden (WHO) yapılan açıklamada, Gana ve Kenya’da da aşılara başlanacağı duyuruldu. 

DÖRT DOZ UYGULANACAK

RTS,S’ adıyla bilinen ve iki yaşına kadar olan çocuklara uygulanan aşı 30 yıllık bir çalışmanın ürünü.

  • Aşı, GSK tarafından ilk olarak 1987’de yaratıldı. Yapılan klinik testlerde aşının her 10 sıtma vakasından ortalama dördünü engellediğini görüldü.
  • Hastalığın önlenmesi için aşının dört defa uygulanması gerekiyor. Önce üç ayda bir aşı yapılıyor, dördüncü ve son doz üçüncü aşıdan 18 ay sonra yapılıyor. Sürecin 2023’te bitirilmesi bekleniyor.

WHO Genel Direktörü Tedros Adhanom: “Sıtma aşısı on binlere çocuğun hayatını kurtaracak potansiyele sahip.”

Adhanom: ”Son 15 yılda sıtmayı kontrol altına almak için cibinlik ve diğer bazı önlemlerle çok büyük ilerlemeler kaydedildiğini gördük ancak bu ilerleme durmuş ve bazı bölgelerde tersine dönmüş durumda. Sıtmaya karşı kazanılan ilerlemenin eski seyrine dönmesi için yeni çözümlere ihtiyacımız var ve bu aşı amaca ulaşmamız için umut verici bir araç.”

Sıtmanın Afrika’da daimi bir tehdit olduğunu vurgulayan WHO Bölge Direktörü Dr. Matshidiso Moeti ise, “Bugün kutlama günü. Bu aşının sıtmanın gidişatını değiştireceğini öğrendik” dedi.

İKİ DAKİKADA BİR ÇOCUK YAŞAMINI YİTİRİYOR

Dünyadaki en ölümcül hastalıklardan biri olarak bilinen sıtma, her iki dakikada bir çocuğun yaşamını yitirmesine neden oluyor.

  • Bu ölümlerin önemli bir bölümü Afrika’da kaydediliyor, kıta çapında her yıl 250 binden fazla çocuk sıtma nedeniyle yaşamını yitiriyor.
  • Dünya çapında ise yaklaşık 435 bin kişinin ölümüne yol açan hastalıktan en fazla beş yaş altındaki çocuklar etkileniyor.

Parazit taşıyan sivrisineklerin sokmasıyla bulaşan ve ortalama yedi günlük kuluçka süresi sonrasında ortaya çıkan ateşli bir hastalık olan sıtma;

  • ateş,
  • titreme,
  • terleme,
  • baş ağrısı,
  • bulantı,
  • kusma,
  • kas ağrısı,
  • halsizlik gibi grip benzeri belirtilerle kendini belli ediyor.

Batı Afrika ülkelerinden Nijerya’da salgın hastalıklar nedeniyle ocak ayından bu yana 156 kişi hayatını kaybetti.

Nijerya Hastalık Kontrol Merkezinden yapılan açıklamaya göre: ”4 ayda Lassa sıtması, kolera, menenjit ve ishal gibi hastalıklar nedeniyle 156 kişi yaşamını yitirdi.”

  • Ülkenin kuzeyindeki Zamfara eyaleti, salgın hastalıklar nedeniyle en fazla ölüm oranına sahip olurken, bu eyaleti Benue, Kwara, Rivers ve Gombe takip etti.
  • Salgın hastalıklar arasında Lassa sıtması, en fazla ölüme neden olan hastalık oldu. Ülkenin 21 eyaletinde görülen Lassa sıtması salgınları nedeniyle 4 ayda 110 kişi öldü.

Nijerya’da yüzlerce kişi, kolera, çocuk felci, sıtma, ishal ve maymun çiçek virüsü gibi salgın hastalıklar nedeniyle hayatını kaybediyor.

  • Ülkede temiz su ihtiyacının karşılanamaması ve tıbbi müdahalenin etkili bir biçimde yapılamaması, salgınları ve ölüm oranlarını artıran sebeplerin başında geliyor.

Genetiği değiştirilmiş binlerce sivrisinek Batı Afrika ülkesi Burkina Faso’daki bir köyde doğaya salınacak. Amaç, sıtma hastalığı taşıyan sinekleri ortadan kaldırmak.

İlk kez bir Afrika ülkesinde genetiği değişitirilmiş bir hayvan türü doğaya bırakılacak.

Genetiği değiştirilmiş, hastalık taşımayan yaklaşık 10.000 erkek sivrisinek, bu ay Burkina Faso’daki Bana bölgesinde bulunan bir köyde doğaya salınacak.

  • Sıtma, hastalık taşıyan dişi sivrisineklerin insanları ısırmasıyla bulaşıyor. Burkina Faso’da geçen yıl 9.8 milyon sıtma vakası yaşandı. Bunlardan yaklaşık 4000’i ölümle sonuçlandı.
  • Sıtma hastalığı ayrıca Afrika’da 5 yaş altı çocuk ölümlerinin en büyük nedeni. 

Genetiği değiştirilmiş sivrisineklerin doğaya bırakılmasının araştırmacılara bu böceklerin dayanıklılığı ve yayılması hakkında  ayrıca doğal sivrisineklerle nasıl etkileşim kuracaklarına dair daha fazla veri sağlaması bekleniyor.

Projenin yürütücüsü olan ‘Target Malaria’ konsorsiyumu, sivrisineklerin genetik mirasındaki bazı genleri yönlü seçilime uğratarak (gen sürümü yöntemi) dünyadaki sıtma hastalığı yayan sivrisineklerin sayısını büyük oranda düşürmek istiyor.

  • Genetiği değiştirilmiş sivrisinekler daha önce Brezilya, Avustralya  Cayman Adaları gibi diğer ülkelerde doğaya salınmıştı.

İstatisliklere göre 2016 yılında dünya genelinde çoğu Afrikalı çocuklar olmak üzere 445.000 insan sıtmadan hayatını kaybetti.

Bilim insanları, iklim değişikliği ve sıcaklıkların artmasıyla, 2080 yılına kadar 1 milyarın üstünde insanın sivrisinekler yoluyla bulaşan hastalıklara maruz kalabileceği uyarısında bulundu.

ABD’de Public Library of Science tarafından yayımlanan araştırmada: ”küresel ısınmayla yükselen sıcaklıkların sivrisinekler yoluyla bulaşan Zika, chikungunya ateşi ve deng humması gibi hastalıkların yayılmasında etkili olduğu” belirtildi.

Sivrisinek kaynaklı hastalıkların sayısının arttığı kaydedilen araştırmada, bu tür hastalıkların en fazla Avrupa’da yaygınlaşmasının beklendiği ve ABD, Orta Amerika, Doğu Asya, Doğu Afrika ve Kanada’da da büyük artışlar olabileceği ifade edildi.

Araştırmada, 2050 yılına kadar yaklaşık yarım milyar, 2080’e kadar ise bir milyardan fazla kişinin yılın her ayında sivrisinek kaynaklı hastalıklara yakalanma riski olduğu vurgulandı.

  • Dünya Sağlık Örgütüne göre her yıl yaklaşık bir milyon kişi sıtma ve bu gibi hastalıklar nedeniyle hayatını kaybediyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2019 yılında küresel anlamda sağlığı etkileyecek en büyük 10 tehlikeyi sıraladı. DSÖ, her yıl hazırladığı raporda bu tehditlere yönelik 5 yıllık plan ve çözüm önerileri de sundu.

Listeye göre:

  • hava kirliliği,
  • insani krizler ve
  • aşı olmayı reddeden insanlar 2019’da küresel anlamda insan sağlığını tehlikeye düşürecek tehditler arasında yer alıyor.

DSÖ, her yıl hazırladığı raporda bu tehditlere yönelik 5 yıllık plan ve çözüm önerileri sunuyor.

Örgütün 2019 raporunda, bulaşıcı hastalıklar, ilaca dayanıklı virüsler ve yaygın görülen ancak önlenebilir kalp ve akciğer hastalıkları listede yer alıyor.

  • Dünya Sağlık Örgütü’ne göre 1.6 milyardan fazla insan, kuraklık, açlık ve savaşın baş gösterdiği yerlerde yaşam mücadelesi veriyor ve bu insanlar temel gereksinimlerine bile ulaşamıyor.

DSÖ’ya göre, 2030 — 2050 yılları arasında küresel ısınma nedeniyle ortaya çıkan yetersiz besin, ishal, aşırı sıcaklık ve sıtma gibi rahatsızlıklar yılda fazladan 250 bin kişinin daha ölümüne neden olabilir.

Diyabet, kanser ve kalp rahatsızlıkları dünya genelinde ölüm nedenlerinin ortalama yüzde 70’ini oluşturuyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nün 2019 yılı için insan sağlığını tehdit edecek tehlikeler şöyle:

— Aşı olmaya karşı direnç

— Küresel grip salgını

— Hava kirliliği ve küresel ısınma

— Bulaşıcı olmayan hastalıklar

— Sağlıklı ve kaliteli yaşam koşullarından mahrum kalmak

— Mikroplara karşı dayanıklılık

— Ebola ve diğer ölümcül bulaşıcı hastalıklar

— Yetersiz temel sağlık hizmetleri

— Dang (eklem ağrılı ateşli bulaşıcı hastalık)

— AIDS (HIV)

Kaynak

tr.sputniknews.com
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top