Peptitler nedir, güvenli midirler ve bu konudaki iddiaları destekleyecek kanıtlar var mıdır?
Sosyal medya fenomenleri ve sporcular, bazı maddelerin yaralanmaların iyileşmesine, kilo vermeye ve yaşlanmayı geciktirmeye yardımcı olabileceğini iddia edenler arasında yer alıyor.
Tedavi amaçlı peptit kullanımında büyük bir artış yaşandı.
Peptitler nedir?
Peptitler, amino asitlerin kısa zincirleridir.
Bazı peptitler vücutta doğal olarak bulunur ve belirli işlevlere sahiptir. Örneğin, insülin, oksitosin ve vazopressin hormonları, sırasıyla kan şekeri seviyelerinin, sosyal davranışların ve su tutulumunun ve kan basıncının düzenlenmesinde rol oynayan peptitlerdir.
Diğer doğal olarak oluşan peptitler, örneğin besinlerin sindirilmesi sırasında, vücutta proteinlerin parçalanmasıyla oluşur.
Ancak son yıllarda, kilo kaybından yaşlanma karşıtı etkilere ve yaralanmalardan iyileşmeye kadar, peptitlerin tedavi amaçlı kullanımına olan ilgi büyük ölçüde arttı.
Bunlar arasında, semaglutid (Wegovy’de bulunur) ve tirzepatid (Mounjaro’da bulunur) gibi doğal hormonları taklit eden sentetik peptitlere dayalı, reçeteyle satılan onaylı kilo verme ilaçları da yer almaktadır.
Ancak piyasadaki birçok peptit, ilaçlarda kullanılanlar gibi sıkı düzenleyici süreçlerden geçmemiştir. Bunun yerine, bunlar düzenlenmemiş, deneysel peptitler olup kendi kendine enjeksiyon için satılmaktadır.
Peptit ürünlerini kim enjekte ediyor?
Lincoln Üniversitesi’nde kriminoloji alanında kıdemli öğretim üyesi olan Dr. Luke Turnock’a göre, peptitler başlangıçta niş bir ilgi alanıydı ve çoğunlukla 2010’lu yıllarda halterciler ve vücut geliştiriciler arasında görülüyordu.
– Dr. Luke Turnock:
“O zamanlar çoğunlukla büyüme hormonu salgılayan peptitler, GHRP-2, GHRP-6 vardı, ancak TB-500 gibi yeni ortaya çıkan peptitler hakkında da bazı konuşmalar vardı ve bunların sadece kas büyümesi ve doku onarımı üzerindeki iddia edilen etkileri için değil, aynı zamanda steroid kullanımını bıraktıklarında birçok kişinin yaşadığı düşüşü önlemek için de alındığını belirtmeliyim.”
Ancak o zamandan beri ilgi katlanarak arttı.
Diğerlerinin yanı sıra, ABD’li podcast yayıncısı Joe Rogan, Marvel süper kahramanı Wolverine’den sonra “Wolverine kombinasyonu” olarak bilinen BPC-157 ve TB-500 peptitlerinin yaralanma iyileşmesine yardımcı olduğunu iddia etti. Diğer popüler peptitler arasında kas yapımına yardımcı olduğu öne sürülen CJC-1295, MK-677 ve ipamorelin ile yaşlanma karşıtı etkileri olduğu iddia edilen GHK-Cu yer alıyor.
Sonuç olarak, sosyal medya peptitler hakkında konuşan insanlarla dolu; bunların nasıl satılacağı, nereden satın alınacağı ve nasıl enjekte edileceği gibi konular tartışılıyor.
– İngiltere’de bu tür peptitlerin kullanımını araştıran Turnock:
“Bence hala çoğunlukla sağlık, zindelik ve iyi yaşamla ilgilenen insanlar var” .
Bu deneysel peptitlerle ilgili iddiaları destekleyecek kanıt var mı?
Akademisyenler, deneysel peptitlerin çoğunun iddiaları destekleyecek çok az bilimsel kanıta sahip olduğunu ve mevcut çalışmaların da çoğunlukla hayvanlar veya hücreler üzerinde yapıldığını belirtmişlerdir.
Örneğin, ABD’deki araştırmacıların kas-iskelet sistemi yaralanmaları olan hastalara sıklıkla pazarlanan peptitleri incelediği yakın tarihli bir değerlendirmeye göre , BPC-157 “tendon ve kas onarımında potansiyel faydalar göstermiştir, ancak bu bulgular insan denemelerinde büyük ölçüde doğrulanmamıştır”, bu tür kullanımlarla ilgili insanlarda randomize kontrollü çalışma bulunmamaktadır ve mevcut vaka serilerinde ciddi kusurlar vardır.
Uzmanlar, TB-4 adlı bir peptidin ve benzer bir sentetik peptid olan TB-500’ün hücre çalışmaları ve hayvan araştırmalarında kan damarı oluşumunu ve doku onarımını desteklediğine dair bazı belirtiler gösterdiğini, ancak kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarıyla ilgili insan verilerinin eksik olduğunu belirtti. TB-500’ün insan katılımcılar üzerinde herhangi bir çalışmasının yapılmadığını söylediler. Dahası, her ikisi de Dünya Anti-Doping Otoritesi’nin yasaklı maddeler listesinde yer alan, sporda yasaklanmış maddelerdir .
Bu tür peptitlerle ilgili bir başka sorun daha var: “Önemli olan, tedavi endikasyonları, dozajı, sıklığı ve süresiyle ilgili bilgilerin hala bilinmemesi,” diye yazdı araştırmacılar.
Hukuki durum nedir?
Birçok popüler peptit, İngiltere’de ilaç olarak kabul edilmemekte, yani İngiltere İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu (MHRA) tarafından denetlenmemektedir.
Ancak, satıcılar -ister internet siteleri, ister klinikler veya sosyal medya satıcıları olsun- peptitlerin tıbbi etkileri olduğunu iddia ederlerse durum değişir.
– MHRA’da sınırda kalan ürünler bölümünün başkanı Lynda Scammell:
“Tıbbi iddialarda bulunulan veya ürünlerin 2012 İnsan Tıbbi Ürünleri Yönetmeliği kapsamında ‘tıbbi ürün’ tanımına giren bir şekilde kullanıldığı durumlarda, peptit içeren bir ürünün Birleşik Krallık’ta yasal olarak satılabilmesi veya tedarik edilebilmesi için pazarlama iznine sahip olması gerekir.
Bir ürün ilaç olarak sınıflandırılmışsa ve uygun şekilde ruhsatlandırılmamışsa, gerekli durumlarda ürünün İngiltere pazarından kaldırılması da dahil olmak üzere, mevzuata uyumu sağlamak için harekete geçebiliriz. Alınacak özel önlem, mevcut tüm kanıtlar ve ilgili yasal emsaller dikkate alınarak belirlenir.”
MHRA ayrıca, birçok sosyal medya sağlayıcısı ve web sitesinin kullandığı bir hile olan, peptitleri “sadece araştırma amaçlı” olarak etiketlemenin, incelemeden kaçınmak için yeterli olmadığını vurguladı.
– Scammell:
“Ürünlerin ‘araştırma amaçlı’ olduğu iddialarının, ilaç düzenlemelerinden kaçınma girişimi olarak kullanıldığı açık ise, bu iddiaları dikkate almıyoruz.
Tanıtım materyallerinde ürünlerin aslında insan kullanımı için tasarlanmış, yetkisiz ilaçlar olduğuna dair kanıt varsa, uygun düzenleyici önlemleri alacağız.”
Sorun nedir?
Uzmanlar, deneysel ve denetimsiz peptitlerin kullanımının riskleri konusunda bir dizi endişeyi dile getirdiler.
Lancaster Üniversitesi’nden Profesör Adam Taylor, hayvanlar ve hücreler üzerinde yapılan klinik öncesi çalışmalarda görülen potansiyel faydaların, bir peptidin insanlar için de mutlaka faydalı olduğu anlamına gelmediğini söyledi.
– Profesör Adam Taylor:
“Biliyoruz ki, güvenlik profili, toksikoloji ve farmakokinetik testlerinden geçerek insanlarda kullanımına onay verilen her ilaç için, tedavi etmeyi amaçladığımız şeye özel bir fayda sağlamadıkları için süreçte elenen, hatta daha fazla sayıda ilaç da var,” .
Ürünlerin saflığıyla ilgili endişelerin yanı sıra, Taylor, araştırma amaçlı üretilen peptitlerin insanlar için tehlikeli olabilecek diğer bileşenleri veya bakteriyel endotoksinleri içerebileceğini belirtti. İkincisi, septik şoka neden olabilir.
Doğal olarak oluşan peptitlerin vücut tarafından çok belirli seviyelerde tutulduğunu, bu nedenle enjeksiyon yoluyla seviyelerinin artırılmasının vücut sistemlerini dengeden çıkarabileceğini söyledi. Dahası, birçok peptit vücutta birçok farklı yolakta yer alıyor, bu nedenle bunların alınması beklenmedik sonuçlara yol açabilir.
Bir diğer endişe ise, bazı tümörlerde belirli peptitlerin daha yüksek miktarlarda üretilmesi ve bu nedenle benzer maddelerin enjekte edilmesinin sorun yaratabileceği gerçeğidir.
– Profesör Adam Taylor:
“Şu anda bunun gerçekleştiğine dair kesinlikle hiçbir kanıt yok. Ancak risk ve faydayı düşündüğümüzde, risk şu ki, düşük dereceli bir iltihaplanma varsa, kanserin erken belirtileri ortaya çıkıyorsa, bu yolu aşırı yükleyip kanserin daha büyük ve daha hızlı büyümesine neden olur musunuz?” .
Yanlışlıkla hava enjekte etme gibi kendi kendine enjeksiyon risklerinin yanı sıra, peptitlerin insanların zaten almakta oldukları ilaçlarla etkileşime girebileceği endişesi de vardı.
Ayrıca, insanların peptitleri ne kadar süreyle kullandıkları belirsiz olmakla birlikte, etkilerinin aktif olarak izlenmesi neredeyse hiç yapılmamaktadır.
Taylor:
“Eğer kısa vadede bir şeyler ters gidecekse [kullanıcılar] bunu görmeyecekler. Ve eğer bir şey yavaş yavaş ilerlemeye başlarsa, yine bunu görmeyecekler ve potansiyel olarak hasar çoktan meydana gelmiş olacak”
CAFEMEDYAM sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.