Artrit Belirtileri"
ERKEN İŞARETLER
Hassas kafa derisinden ses değişikliklerine kadar: Artritin sinsice yaklaştığına dair gizli uyarı işaretleri
Artrit belirtileri her zaman şiddetli eklem ağrısıyla başlamayabilir. Bazı kişilerde hassas kafa derisi, yüzüklerin dar gelmesi, ses değişikliği veya sabah sertliği gibi hafif işaretlerle ortaya çıkabilir. Erken dönemde fark edilen artrit belirtileri, tedavi sürecinde önemli avantaj sağlayabilir. Bu yazıda artritin sık görülmeyen ancak dikkat edilmesi gereken erken uyarı işaretlerini açıklıyoruz.
Artrit her zaman belirgin eklem ağrısıyla başlamaz. Pek çok kişide ilk belirtiler hafif, belirsiz ve beklenmedik şekilde ortaya çıkabilir. Bu nedenle erken dönemde fark edilmesi zor olabilir.
Uzmanlara göre artrit; eklemlerde ağrı, sertlik, şişlik ve iltihaplanmaya yol açan çeşitli hastalıkların genel adıdır. En sık görülen türleri osteoartrit ve romatoid artrit olarak bilinir.
Osteoartrit, eklemlerde zamanla oluşan yıpranma sonucu gelişir. Kemik uçlarını koruyan kıkırdak dokusu inceldikçe eklemler daha zor hareket eder, sürtünme artar ve ağrı başlayabilir. Yaşlanma, eski yaralanmalar ve fazla kilo bu süreci hızlandırabilir.
Romatoid artrit ise bağışıklık sisteminin yanlışlıkla eklem dokularına saldırmasıyla ortaya çıkan iltihaplı bir hastalıktır. Sadece eklemleri değil, bazen tüm vücudu etkileyebilir. Halsizlik, yorgunluk ve genel iyi hissetmeme hali görülebilir.
Artrit genellikle yaş ilerledikçe daha sık görülse de yalnızca ileri yaş hastalığı değildir. Genç erişkinlerde, özellikle kadınlarda ve bazı çocuklarda da ortaya çıkabilir.
Artrit Belirtileri Nelerdir?
Artritin yaygın belirtileri arasında şunlar bulunur:
- Sabahları belirgin eklem sertliği
- Eklemlerde şişlik
- Hareket ederken ağrı
- Eklem çevresinde sıcaklık artışı
- Kızarıklık
- Hareket kısıtlılığı
Ancak daha az bilinen bazı erken belirtiler de vardır. İşte gözden kaçabilen uyarı işaretleri:
Hassas kafa derisi
Saçınızı tararken, yıkarken veya kafa derinize dokunurken normalden fazla hassasiyet hissediyorsanız bu durum bazen iltihaplı romatizmal hastalıklarla ilişkili olabilir.
Boyun ve üst omurgadaki iltihaplanma, sinir sıkışması veya kas gerginliği kafa derisine yayılan ağrıya neden olabilir. Uzun süren ağrı ve stres de bu hassasiyeti artırabilir.
Nadir fakat önemli bir durum olan temporal arterit de kafa derisinde hassasiyet yapabilir. Bu hastalıkta şakak bölgesindeki damarlar iltihaplanır. Şiddetli baş ağrısı, kafa derisinde ağrı, çene ağrısı ve görme değişiklikleri görülebilir.
Erken Artrit Belirtileri Nasıl Anlaşılır?
Kafa derisi hassasiyetine şu belirtiler eşlik ediyorsa gecikmeden doktora başvurulmalıdır:
- Görmede bulanıklık
- Çift görme
- Çene ağrısı
- Şiddetli baş ağrısı
- Ateş veya halsizlik
Yüzüklerin sıkı gelmesi
Yüzükleriniz bir anda dar gelmeye başladıysa, parmaklarda şişlik oluşuyor olabilir.
Artrit alevlenmelerinde eklemlerde iltihap ve sıvı artışı görülebilir. Bu da parmakların şişmesine ve yüzüklerin çıkarılamamasına yol açabilir. Parmak sertliği de durumu zorlaştırabilir.
Rahatlatmak için:
- Soğuk kompres uygulayın
- Eli yukarıda tutun
- Parmakları nazikçe hareket ettirin
- Şiddetli şişlikte yüzüğü zorlamayın
Alışveriş poşeti taşımakta zorlanmak
Daha önce kolayca yaptığınız işler artık zor geliyorsa bu da bir işaret olabilir.
Örneğin:
- Poşet taşımakta zorlanmak
- Kavanoz kapağı açamamak
- Şişe kapağı çevirememek
- Eşyaları sık düşürmek
- El çabuk yorulması
El eklemlerindeki artrit, ağrı ve sertliğe neden olarak kavrama gücünü azaltabilir.
El kaslarının zayıflamaması için kontrollü kullanım önemlidir. Ancak alevlenme döneminde zorlayıcı hareketlerden kaçınılmalıdır.
Ses çatlaması veya ses kısıklığı
Bazı artrit türleri sadece dizleri, elleri ve ayakları etkilemez. Ses tellerinin bulunduğu gırtlak çevresindeki küçük eklemler de etkilenebilir.
Bu durumda:
- Ses kısılması
- Sesin çatlaması
- Uzun konuşunca yorulma
- Sesin zayıflaması
- Boğazda gerginlik hissi
görülebilir.
Özellikle romatoid artritte bu tür belirtiler daha sık yaşanabilir.
Çene tıklaması
Çiğnerken, konuşurken veya esnerken çeneden tıklama sesi geliyorsa çene eklemi etkilenmiş olabilir.
Çene eklemi de diğer eklemler gibi artritten etkilenebilir.
Bunun sonucunda:
- Tıklama sesi
- Ağrı
- Sertlik
- Ağzı tam açamama
- Çenenin kilitlenmesi
görülebilir.
Belirtiler birkaç haftadan uzun sürüyorsa muayene gerekir.
Artritin nedenleri nelerdir?
Artrit tek bir hastalık değildir, bu nedenle nedeni de türüne göre değişir.
Osteoartrit nedenleri
- Yaşlanma
- Kıkırdak aşınması
- Fazla kilo
- Spor yaralanmaları
- Tekrarlayan hareketler
- Eski eklem travmaları
Romatoid artrit nedenleri
- Bağışıklık sisteminin bozulması
- Genetik yatkınlık
- Sigara kullanımı
- Bazı enfeksiyonlar
- Çevresel faktörler
Genel risk faktörleri
- Aile öyküsü
- Obezite
- Uzun süre ayakta çalışma
- Ağır fiziksel işler
- Sürekli aynı hareketi yapmak
- Hareketsiz yaşam tarzı
Artritin yönetimi ve tedavisi
Belirtiler fark edildiğinde doktora başvurmak önemlidir. Erken tanı, eklem hasarını azaltabilir ve yaşam kalitesini artırabilir.
Tanıda şu yöntemler kullanılabilir:
- Fizik muayene
- Kan testleri
- Röntgen
- MR görüntüleme
- Ultrason
- Uzman değerlendirmesi
Tedavi seçenekleri:
- Ağrı kesiciler
- İltihap giderici ilaçlar
- Romatizma ilaçları
- Fizik tedavi
- Egzersiz programı
- Kilo kontrolü
- Gerektiğinde cerrahi müdahale
Kilo Vermek İçin Egzersiz Şart mı? Bilmeniz Gereken 5 Gerçek
Hareket etmek neden önemli?
Tamamen hareketsiz kalmak çoğu zaman şikâyetleri artırabilir. Uygun egzersiz eklemleri korumaya yardımcı olur.
Önerilen aktiviteler:
- Yürüyüş
- Yüzme
- Bisiklet
- Germe egzersizleri
- Fizyoterapist eşliğinde çalışmalar
Bazı kişiler sıcak-soğuk uygulama veya destekleyici yöntemlerden de fayda görebilir.
Eklem ağrınızın sebebi sadece artrit olmayabilir
Eklem ağrısı her zaman artrit anlamına gelmez. Şu durumlar da benzer şikâyet yapabilir:
Bursit
Eklem çevresindeki sıvı keseciklerin iltihaplanmasıdır. Özellikle omuz, dirsek, kalça ve dizde görülür.
Burkulma veya gerilme
Bağ dokusu, kas veya tendon zorlanmaları ağrı ve şişlik yapabilir.
Kas zayıflığı veya aşırı kullanım
Yanlış hareketler ya da ağır yüklenme sonrası gelişebilir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Aşağıdaki durumlarda tıbbi değerlendirme önemlidir:
- 2 haftadan uzun süren eklem ağrısı
- Sabah sertliği
- Şişlik
- Hareket kısıtlılığı
- Gece ağrısı
- El gücünde azalma
- Ateş, halsizlik
- Görme değişiklikleri
- Ani şiddetli baş ağrısı
Sonuç
Artrit her zaman ağrıyla başlamayabilir. Hassas kafa derisi, sıkı gelen yüzükler, ses değişiklikleri, çene tıklaması veya poşet taşıyamamak gibi küçük görünen belirtiler bazen erken uyarı olabilir.
Vücudunuzdaki değişiklikleri hafife almayın. Erken değerlendirme ve doğru tedavi, eklem sağlığını korumada büyük fark yaratabilir.
Dünya Sağlık Örgütü Artrit Rehberi:
Mayo Clinic Artrit Belirtileri Sayfası:
Daha detaylı bilgi için Dünya Sağlık Örgütü artrit rehberine göz atabilirsiniz:
About the Author
