Avrupa havaalanları üç hafta içinde jet yakıtı kıtlığıyla karşı karşıya kalabilir
Uluslararası Havaalanları Konseyi’ne göre, yaz uçuşları ve tatilleri de risk altında olabilir.
Avrupa havaalanları, önümüzdeki üç hafta içinde Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışı başlamazsa, yaz tatili sezonunda jet yakıtı kıtlığı yaşanabileceğini belirtti.
Uluslararası Havaalanları Konseyi (ACI) Avrupa, AB ulaştırma komiseri Apostolos Tzitzikostas’a yazdığı mektupta, bloğun üç hafta içinde kıtlıklarla karşı karşıya kalabileceğini belirtti.
Bu uyarı, ABD ve İsrail’in İran’a karşı savaşının devam etmesi halinde uçuş veya tatil iptalleri riskine ilişkin endişeleri artıracaktır.
İran’ın misilleme olarak Körfez’den yapılan ihracat için önemli bir nakliye yolu olan Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasının ardından petrol fiyatları Mart ayının başından beri hızla yükseldi.
Donald Trump bu hafta ateşkes ilan etti , ancak Brent petrol fiyatları ateşkesin ne kadar süreceği konusundaki endişeler nedeniyle Cuma günü varil başına yaklaşık 96 dolarda kaldı . Savaştan önce petrolün fiyatı yaklaşık 72 dolardı.
– Mektupta:
“Eğer önümüzdeki üç hafta içinde Hürmüz Boğazı’ndan geçişler önemli ve istikrarlı bir şekilde yeniden başlamazsa, AB için sistemik jet yakıtı kıtlığı gerçeğe dönüşecektir” .
Trump ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun İran’a yönelik saldırılarının ardından Şubat ayı sonundan bu yana jet yakıtı fiyatları fırladı. Havayolu lobisi grubu IATA’nın takip ettiği verilere göre, geçen hafta sonu itibariyle küresel jet yakıtı fiyatları geçen yıla kıyasla iki katından fazla artarak ton başına 1.650 dolara ulaştı.
En çok etkilenen bölge, yıllık bazda %163’lük fiyat artışıyla Asya oldu. Ancak, küresel çapta yakıt temin etme çabaları sürerken, Avrupa’da da fiyatlar %138 oranında arttı.
Avrupa’nın en büyük havayolu şirketi Ryanair’in CEO’su Michael O’Leary, bu hafta yaptığı açıklamada, AB üyesi olmayan İngiltere’nin, Kuveyt’e olan bağımlılığı nedeniyle olası jet yakıtı kıtlığına karşı Avrupa’daki en savunmasız ülke olduğunu söyledi.
Denizcilik veri sağlayıcısı Vortexa’ya göre, savaş başlamadan önce Hürmüz Boğazı’ndan geçen son Avrupa jet yakıtı yükü, aynı tankerin Pazartesi günü Rotterdam’a kısmi bir yük teslim etmesinin ardından yarın Kopenhag’a varacak.
İngiltere’ye gönderilecek Körfez jet yakıtı yüklü son tanker, Salı günü Suudi Arabistan’dan Maetiga gemisiyle Kent’e ulaştı.
Avrupa, jet yakıtının %60’ından fazlasını Körfez rafinerilerinden temin ediyordu ve bunun %40’ından fazlası Hürmüz Boğazı üzerinden sevk ediliyordu. İran’ın hayati önem taşıyan bu ticaret boğazı üzerindeki hakimiyeti, son Körfez sevkiyatlarının yavaş yavaş gelmesiyle birlikte Avrupalı alıcıları dünyanın diğer bölgelerinden gelen yeni kargolar için Asya ile rekabet etmeye zorladı.
Avustralyalı yatırım bankası Macquarie’ye göre, Körfez’deki aksaklıklar, ihracat için alternatif yolların azalması nedeniyle küresel jet yakıtı pazarını özellikle etkiledi. Bazı ham petrol ihracatı boru hatları aracılığıyla boğazı atlayabilmiş olsa da, jet yakıtı için bu seçenekler mevcut değil.
Ticaret akışlarının yeniden başlaması durumunda, banka, yakıt gibi rafine petrol ürünleri piyasasının normalleşmesinin ham petrol piyasalarına göre en az iki ila üç ay daha uzun süreceğini öngörüyor.
Dünya genelindeki havayolları, artan yakıt fiyatlarına yanıt olarak uçuşları azaltmaya ve bilet fiyatlarını artırmaya başladı bile.
Uçak bilet fiyatlarındaki zamlar enflasyonu yükseltecek, ancak jet yakıtında yaşanacak doğrudan kıtlık, insanların ve işletmelerin seyahatten vazgeçmesine veya ihracatı ertelemesine yol açarsa daha büyük ekonomik hasara neden olabilir.
– ACI:
“Havaalanı sektörünün jet yakıtı bulunabilirliği konusundaki endişelerinin arttığı ve AB’nin proaktif izleme ve eylemine ihtiyaç duyulduğu konusunda uyarırken, tedarikin ayrıca askeri faaliyetlerin talebe etkisi nedeniyle de olumsuz etkilendiğini belirtmeliyiz.”
ACI:
”Sorunların özellikle yaz sezonunun en yoğun döneminin başlangıcında, hava yolculuğunun birçok ekonominin dayandığı tüm turizm ekosistemini mümkün kıldığı zaman daha da şiddetlenebileceğini belirtmeliyiz.”
– IATA Genel Direktörü Willie Walsh:
”Hürmüz Boğazı açık kalsa bile, Orta Doğu’daki rafineri kapasitesindeki aksamalar göz önüne alındığında, arzın gereken seviyeye geri dönmesi aylar sürecek” .
Kriz öncesinde IATA, 2026 yılı için yolcu trafiğinde yıllık %4,9’luk bir büyüme öngörmüştü.
About the Author
