İran, bu adımın ateşkesi ihlal edeceği uyarısında bulunurken, ABD Başkanı da kritik altyapılara yönelik saldırı tehditlerini yineledi.

Donald Trump , Pakistan’da iki ülke arasında başarısızlıkla sonuçlanan barış görüşmelerinin ardından, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı İran’dan geri almak amacıyla ABD’nin boğazı abluka altına alacağını söyledi .

ABD Başkanı ayrıca, Tahran’ın nükleer silah programından vazgeçmemesi halinde İran’ın su arıtma tesislerini, enerji santrallerini ve köprülerini bombalamakla tehdit etti; bu da iki taraf arasındaki en önemli anlaşmazlık noktasıydı.

Trump’ın sürpriz abluka açıklaması, ABD ve İran arasında İslamabad’da 21 saat süren yüz yüze barış görüşmelerinin Pazar sabahı başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından geldi.

ABD heyetinin başkanı ve başkan yardımcısı JD Vance, İran’ın nükleer silah geliştirme olasılığından vazgeçmeyi reddettiğini söylerken, İranlı delegeler Washington’ın güvenlerini kazanmak için daha fazlasını yapması gerektiğini belirtti.

Petrol fiyatlarında bir artış daha riskini göze alan Trump, ABD donanmasına “Hormuz Boğazı’na girmeye veya çıkmaya çalışan tüm gemileri abluka altına alma” talimatı verdiğini söyledi ve İran’ı tankerlerden geçiş ücreti alma planıyla şantaj yapmakla suçladı. ABD Merkez Komutanlığı, ablukanın Pazartesi günü TSİ 10:00’da (GMT 14:00) başlayacağını duyurdu.

İran Devrim Muhafızları, herhangi bir savaş gemisinin abluka uygulamak amacıyla boğaza yaklaşmasının (ki bu genellikle savaş eylemi olarak kabul edilir) mevcut ateşkesin ihlali olarak değerlendirileceğini ve sert bir şekilde karşılık verileceğini açıklayarak yanıt verdi. Boğazın İran kontrolünde kaldığı konusunda ısrar ettiler.

İran medyası, gemilerin ayrılırken tehdit edildiğini belirtse de, iki ABD muhrip gemisi Cumartesi günü boğazı herhangi bir olay yaşanmadan geçip geri döndü. ABD ordusu bunun bir mayın temizleme görevinin başlangıcı olduğunu söyledi.

Trump, ABD savaş gemilerinin çatışmanın başlangıcından bu yana İran’a ödeme yapan “her gemiyi arayıp durduracağını” ve daha önce Tahran tarafından “tehlikeli bölge” ilan edilen boğazın orta kesimindeki mayınları temizlemeye başlayacağını söyledi; ancak kaç mayının döşendiği belirsizliğini koruyor.

ABD ve İsrail’in İran’ı bombalamaya başlamasından bu yana yaklaşık 100 tanker boğazdan geçti ve her geçiş için 2 milyon dolara kadar ödeme yaptı. Birçoğu İran petrol ürünlerini taşıyarak Çin ve Hindistan’a gidiyordu ve bunların peşine düşmek ABD ile ithalatçı ülkeler arasındaki ilişkileri karmaşıklaştırabilir.

Trump’ın abluka açıklamasının ardından petrol fiyatları piyasanın açılışında yükseldi. ABD ham petrolünün fiyatı %8 artarak varil başına 104,24 dolara, uluslararası standart olan Brent ham petrolünün fiyatı ise %7 artarak 102,29 dolara çıktı.

ABD ve İran heyetleri görüşmelerin bitmesinden kısa süre sonra Pakistan’dan ayrıldı. Vance, ABD, İsrail ve İran’ın 7 ve 8 Nisan gecesi ilan ettiği 14 günlük ateşkes sırasında yapılan görüşmelerde Trump ile en az altı kez görüştüğünü söyledi.

– Vance:

“İran’ın nükleer silah edinme arayışında olmayacağına ve nükleer silaha hızla ulaşmalarını sağlayacak araçları aramayacağına dair kesin bir taahhüt görmemiz gerekiyor. Bu, Amerika Birleşik Devletleri başkanının temel hedefidir ve bu müzakereler aracılığıyla elde etmeye çalıştığımız şey de budur.”

Tahran müzakerecilerine liderlik eden İran parlamentosu başkanı Muhammed Bağher Ghalibaf, kendisinin ve meslektaşlarının “yapıcı girişimler” sunduğunu, ABD’nin ise “bu müzakere turunda İran heyetinin güvenini kazanamadığını” söyledi.

İran’ın yarı resmi Tasnim haber ajansı, ABD’nin “aşırı” taleplerinin anlaşmaya varılmasını engellediğini belirtirken, Dışişleri Bakanlığı da daha fazla zamana ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Devlet televizyonu IRIB’e göre, bakanlık sözcüsü İsmail Bağhay, “Doğal olarak, en başından beri tek bir oturumda anlaşmaya varmayı beklememeliydik” dedi.

Pakistanlı arabulucular, ABD ve İran’ı düşmanlıkları yeniden başlatmaktan kaçınmaya çağırdı ve yeni bir görüşme turu düzenlemeye çalışacaklarını söyledi.

– Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar:

“Tarafların ateşkes taahhütlerine bağlı kalmaya devam etmeleri şarttır” dedi.

Vance’e ABD özel temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner eşlik etti. İslamabad’daki Serena otelinde Ghalibaf ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ile birkaç görüşme gerçekleştirdiler; görüşmelere Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir de katıldı.

İran heyeti, cuma günü merhum dini lider Ayetullah Ali Hamaney ve savaşta hayatını kaybeden diğerlerinin anısına siyah giysiler içinde geldi. İran hükümetinin açıklamasına göre, heyet, askeri bir yerleşkenin yanındaki bir okula düzenlenen bombalı saldırıda hayatını kaybeden çocukların ayakkabılarını ve çantalarını taşıdı.

Pakistanlı bir kaynak, ABD ile İran arasında 1979’dan bu yana gerçekleşen en üst düzey doğrudan temas olan görüşmelerin tonunun tahmin edilemez olduğunu söyledi. İlk turdan sonra Pakistanlı kaynak, “İki taraftan da ruh hali değişimleri oldu ve görüşme boyunca tansiyon yükseldi ve düştü” dedi.

Trump,  verdiği bir röportajda, anlaşmaya varılamaması halinde İran’ı bombalamaya yeniden başlayacağını ve ülkenin su kaynaklarını, köprülerini ve enerji üretimini hedef alacağını tehdit etti.

– Trump :

“Geriye kalan tek şey, vurulması çok yıkıcı olacak olan suları. Bunu yapmak istemem ama onların suyu, tuzdan arındırma tesisleri, elektrik üretim santralleri; vurulması çok kolay yerler.”

Başkan’a, Kasım ayındaki ABD ara seçimlerine kadar doğalgaz ve petrol fiyatlarının düşüp düşmeyeceği, yani İran’a saldırmanın ekonomik bir hata olmadığına dair bir işaret olup olmayacağı soruldu. Trump, kesin bir yanıt vermeden, “Fiyatlar aynı kalabilir veya belki biraz daha yüksek olabilir” dedi.

Lübnan devlet haber ajansının bildirdiğine göre, güney Lübnan’da en az 11 kişi öldü ve bölgede en az 30 İsrail saldırısı gerçekleşti.

Vatikan’da Papa Leo XIV, Pazar ayininden sonra ateşkes çağrısında bulundu ve Lübnan halkına “her zamankinden daha yakın” hissettiğini söyledi.

Altı hafta önce ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırılarla başlayan savaş, İran’da en az 3.000, Lübnan’da 2.020, İsrail’de 23 ve Körfez Arap ülkelerinde bir düzineden fazla kişinin ölümüne yol açtı. Savaş, Orta Doğu’daki yarım düzine ülkede altyapıya kalıcı hasar verdi.