SAĞLIK

GECE UYKUDA DİŞLERİMİZİ NEDEN SIKARIZ?

Diş sıkma, yetişkin insanlarda görülürse ciddiye alınması ve tedavisi için hekime başvurulması gerekiyor. Ancak çocuklarda görülen diş sıkma ve gıcırdatma davranışı…

🌐 STRES, DEPRESYON VE YOĞUN AKTİVİTELERE BAĞLI YORGUNLUK, YETİŞKİN İNSANLARDA DİŞ SIKMA DAVRANIŞINI ORTAYA ÇIKARABİLİYOR..!

– Stres, diş gıcırdatmayı tetikleyen faktörlerin başında geliyor..

Bu nedenle depresyonun arttığı, günlerin kısalıp gecelerin uzadığı kış mevsiminde diş gıcırdatma sorunu daha sık görülüyor..

Uzun kış gecelerinde ise uyuma süresi arttıkça diş sıkma süresi de kendiliğinden artmış oluyor..

– Stres ve depresyon genellikle ilk olarak çiğneme kaslarını hedef alıyor..

Kişi uyku sırasında farkında olmadan dişlerini gıcırdatıyor, sıkıyor. Uyandığında ise bunun farkında olmuyor. Hatta çenesindeki ağrının sebebinin ne olduğunu da bilmiyor..

– Diş sıkma, yetişkin insanların önemli bir kısmında görülüyor..

Bu konuda en önemli sorunlardan biri de kişilerin, kendilerinde diş sıkma hastalığı olduğundan haberdar olmamaları..

  • Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Uzmanı Dr. Nihat Tanfer:

“İnsanlar, hastalığın oldukça rahatsızlık veren semptomları ortaya çıkınca sorunu önemsemeye başlıyor. Dişlerde aşırı hassasiyet, kırılma ya da sallanma, dişlerde aşınma ve çene fonksiyonlarında önemli düzeyde bozukluklar ortaya çıkınca kişiler hekime başvuruyor..

Diş sıkma, yetişkin insanlarda görülürse ciddiye alınması ve tedavisi için hekime başvurulması gerekiyor. Ancak çocuklarda görülen diş sıkma ve gıcırdatma davranışı bir hastalık olmayıp normal ve geçici bir davranış olarak değerlendiriliyor”

Diş sıkma ya da gıcırdatma hastalığının tedavisi, daha çok diş sıkma davranışı ile ortaya çıkan zararları önlemeyi amaçlayan apareylerle sağlanıyor..

Çene ve dişler üzerindeki baskıyı azaltan bu araçlar, diş sıkma davranışı sırasında çene ve dişlerde meydana gelebilecek zararları önlüyor..

Diş sıkma davranışının kontrol altına alınması ise tedavinin başka bir boyutunu oluşturuyor.. Hastanın stres ve depresyon sorunlarına yönelik tedavi, hastanın bilinçlendirilmesi ve gerekli durumlarda ilaç takviyesi ile diş sıkma hastalığı kontrol altına alınabiliyor..

🌐 NEDEN UYURKEN DİŞLERİMİZİ SIKARIZ..!?
✳ Uyurken dişlerinizi sıktığınız ya da gıcırdattığınız mı söyleniyor? ‘Bruksizm’ olarak adlandırılan dişleri sıkma, Türkiye’de yüzde 70-80 oranında görülüyor..
🌐 BRUKSİZM BELİRTİLERİ..!
✳ Bazı kişiler gündüz dişlerini sıkarken, bruksizmi olan çoğu kişi  daha çok geceleri uykuda dişlerini sıkıyor..

Uyku fazları sırasında da ‘proprioseptif’ ve koruyucu reflekslerin bastırılmış olması diş sıkmasına sebep olabiliyor.. Yani gece diş sıktığınızda normale göre 2-3 kat daha fazla kuvvet uygulayabilirsiniz..

Çocukların da süt dişleriyle sürekli dişlerinin değişim zamanında dişlerini sıktığı görülebiliyor. Bu fizyolojik olarak kabul edilebiliyor ve genellikle dişler tamamlandıktan sonra ortadan kalkabiliyor..

✳ Kulak ağrısı sandığınız bruksizm olabilir..!

– Birçok bruksizm hastalığı olanlar, kulak ağrısı şikayeti ile kulak burun boğaz uzmanına başvuruyor..

Bruksizmde genellikle şikayet çene ekleminde rahatsızlıktır. Aşırı ve uzun süreli kuvvetlere maruz kalan çene eklemlerinde ödem, disk ve kemiklerde deformasyon ile artrit meydana gelebiliyor..

– Çeneyi açıp kapatırken tıklama sesi ve bazen de eklemde kilitlenme olabiliyor..

Eklemde ciddi deformasyonlar meydana geldiğindeyse bruksizm tedavisi başarılı olamayabiliyor.. Bu sebepten dolayı erken teşhis ve koruyucu tedaviler çok önemlidir..

Bruksizme bağlı olarak çiğneme kaslarında ve dolaylı olarak baş boyun kaslarında spazm, miyofasyal ağrılar meydana gelebiliyor. Çoğunlukla kişi kulak, göz, şakak, boyun bölgesinde sabah artan, gün içinde azalan bir ağrı şikayetiyle kulak burun boğaz veya nöroloji uzmanına gidiyor..

✳ Bruksizm belirtileri şöyle sıralanabilir..!
  • Yorgun uyanma
  • Sık sık baş-boyun ağrısı
  • Dişlerde hassasiyet
  • Kulak ağrısına benzer şikayetler
  • Ağız açıp kapama esnasında ‘tıklama’ sesi duyulması
✳ Stres dişleri sıktırıyor ..!

– Bruksizmin birçok nedeni olabiliyor..

Stres, hiperaktivite, aşırı endişeli ve mükemmeliyetçi olmak, asabiyet, anksiyete en sık karşılaşılan sebeplerdendir.. 

Psikolojik etkenlerin dışında merkezi sinir sistemi, endokrin hastalıkları, Parkinson, bağırsak parazitleri gibi etkenler de neden olabiliyor..

Ayrıca doğuştan alt-üst dişlerin yanlış kapanması veya yanlış uygulanmış tedaviler de tetikleyebiliyor. Kahve ve sigara gibi uyarıcı etkisi bulunan maddeler de etkileyebiliyor..

✳ Bruksizm dişleri tahrip ediyor..!

– Bruksizm dişler, çene eklemleri, çiğneme kasları ve baş-boyun bölgesi için son derece tehlikeli sonuçlara sebep olabiliyor.. 

Dişlerin normalden 2-3 kat daha fazla kuvvetle birbiriyle sürtünmesi; dişlerde aşınmaya, doku kaybına, dişlerin dış ve yan taraflarında kırılmalara ve çentik şeklinde kusurlara sebep olabiliyor. Diş eti çekilebiliyor ve hassasiyet şikayeti olabiliyor..

Yanağın iç kısmında beyaz bir çıkıntı hattı oluşuyor ve yanak ısırmaya yol açabiliyor. Bruksizmden dolayı ağızdaki dolgu, porselen kuron gibi restorasyonlar da aşınıp çatlayabiliyor veya kırılabiliyor. Fark edilmezse diş çürüklerine de sebep olabiliyor..

🌐 DİŞ SIKMA NASIL TEDAVİ EDİLİYOR..!?

– Bruksizmin ilerlemesi koruyucu tedavilerle önlenebiliyor..

Bunun için ağız içi splintlerden yararlanılıyor. Bruksizmin çiğneme sisteminde oluşturduğu hasarlara göre tedavi edici ve/veya koruyucu splintlerden yararlanılıyor..

Splint kullanımı ile diş sıkmanın, gıcırdatmanın şekli, yönü, kuvveti de belirleniyor. Splint TME (çene eklemi) uzmanları tarafından kişiye uygun hale getiriliyor..

Aynı zamanda sürekli kontrollerle koruyucu/önleyici tedavi sağlanabiliyor. Çok çeşitli splintler olduğu için doğru teşhisin ardından uygun splint seçiliyor..

Genel olarak splint kullanımı ve kontrollerle kas spazmları, çene ekleminde oluşan ödem ve kilitlenmeler giderilebiliyor..

Stabilizasyon splintleri ile şikayetler azaltılabiliyor. Daha şiddetli durumlar için diş hekimi, nörologlar, ortopedistler, psikiyatristler ve fizik tedavi uzmanları birlikte çalışıyor..

🌐 BOTOKS VEYA ANTİDEPRESAN İLE BRUKSİZM TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ..!?

– Bruksizmi tamamen iyileştiren güvenli bir yöntem henüz bulunmuyor..

Botoks uygulaması veya antidepresan kullanımı, bruksizm tedavisi için kullanılabiliyor. Ancak uzun dönemli çalışmalarda bunların başarı sağlamadığı saptanmıştır. Hatta bazı antidepresanların diş sıkmayı artırabildiği görülmüştür. Koruyucu tedavilerle çiğneme sistemine (dişler, kaslar, çene eklemleri) zarar gelmemesi veya problemin daha fazla ilerlememesi sağlanabiliyor..

 

🌐 BRUKSİZM TEDAVİSİ NASIL YAPILIR..?

– Ağırlıklı nedeni stres olmak üzere farklı nedenlerden kaynaklı olarak Dişlerin sıkılması ve gıcırdatılmasına tıp dilinde bruksizm denir..

Diş sıkan hastada anatomik yapılar belirli bir dönem bu aşırı kuvvetleri tolere eder. Ancak zamanla kas kuvveti artar. Artan kuvvet dokuların tolerans sınırını aşar ve hastada semptomlar ortaya çıkmaya başlar.

Çalışmalarda bruksizmin genetikle ilgili olabileceğinden de söz edilir. Bruksizmi olan hastalarla görüşüldüğünde genellikle ailelerinden birinin de diş sıktığından bahsederler..

Bunların yanı sıra; ağız içinde uyumu bozuk, çenenin dengeli kapanmasına engel olan dolguların/restorasyonların da etkileri olabilir..

Aynı şekilde bruksizm dişlerinde kapanış bozukluğu, çapraşıklık olan hastalarda da gözlenebilir.  Dişleri çapraşık olan her kişi diş sıkmaz ancak böyle diş yapısına sahip bireylerde diş sıkmanın etkileri daha yıkıcı olur..

  Bu nedenle diş sıkmanın yarattığı şikayetler çözüldükten sonra hastalar ortodonti uzmanına yönlendirilir ve diş kapanışları ortodontist tarafından dengelenir.

– Diş kapanışındaki dengenin bozulmasının bir diğer sebebi de diş eksiklikleridir..

Özellikle de çiğnemede etkin rol alan azı dişlerinde eksiklikler mevcut ise bu dişlerin vakit geçirmeden tamamlatılmasını tavsiye edilir çünkü bu eksiklikler yemek yerken ve diş sıkarken çenedeki kuvvetlerin dengesiz olmasına neden olur.

Bazı antidepresan türü ilaçların kullanımının, alkol ve sigaranın da bruksizmi ortaya çıkardığına dair araştırmalar mevcuttur..

✳ Bruksizmin ağız ve diş sağlığına verebileceği zararlar..!

Diş sıkma alışkanlığı dişlerdeki mevcut restorasyonlarda ve çiğneme kasları üzerinde olumsuz etkilere yol açar..

  • Bu etkiler;

•          Dişlerde ve restorasyonlarda kırık ve aşınmalar,

•          Dişlerde hassasiyet,

•          Tekrarlayan dişeti problemleri,

•          Sabahları çenelerde yorgunluk hissi ve ağrı,

•          Kalitesiz uykuya bağlı olarak ertesi gün uyku hali,

•          Çene köşelerinin giderek belirginleşmesi ve yüzü geniş görünmesi,

•          Uzun vadede çene eklemlerinde sorunlar olarak sıralanabilir.

Hastalar diş sıkarken dişlere normalden daha fazla yük gelir ve bu nedenle dişlerde aşınmalar, çatlaklar, kırıklar oluşur..

Aynı etkiler dişlere yapılan dolgu ve protezlerde de görülebilir. Bu durum nedeni belli olmayan diş ağrısına ve hassasiyete yol açar. Hastalar sabah çenelerinde ağrı ve yorgunluk hissiyle uyanır. Kalitesiz uykuya bağlı olarak hastalarda ertesi gün uykululuk hali gözlenir..

✳ Diş sıkan hastalarda sık tekrarlayan dişeti problemleri de gözlenebilir..!

Diş sıkarken kemik yapılar üzerinde normalden çok daha fazla baskı oluşur ve kemik dokular bu kuvveti tolere edemediklerinden çene kemiğinde kayıplar, rezorpsiyonlar (erimeler) meydana gelebilir.  Bu da giderek artan dişeti çekilmeleri olarak kendini gösterir ve ileri durumlarda dişlerin tamamen kaybına da neden olabilir. Yanak içlerinde ve dil kenarlarında zedelenmeler ve yaralanmalar meydana gelebiliyor.. 

Ayrıca çiğneme kaslarının aşırı gelişimine bağlı olarak çene köşelerinde büyümelere ve yüzde köşeli görünüme neden olabilir. Bu kuvvet artışı çene eklemlerinde normalden daha yüksek kuvvetlere sebep olduğundan ileri dönemlerde çene ekleminde sorunlar ortaya çıkmaya başlar..

✳ Bruksizme kadınlarda daha sık rastlanır..!

– Bruksizm, kadınlarda erkeklere oranla daha çok görülür..

Günümüz şehir hayatının temposunda herkes bruksizm riski altında insana doğrudan hitap eden, stres ve risk faktörünün bulunduğu meslekleri yapanlar daha fazla risk altında..

Hekimlere başvuran hastaların çoğunluğunu bankacılar, finans sektöründe çalışanlar, çağrı merkezi çalışanları, doktorlar ve öğretmenler oluşturur. Ayrıca askerler ve polislerde de diş sıkmaya sıklıkla rastlanır..

🌐 BRUKSİZM NASIL ANLAŞILIR, TANI NASIL KONULUR..!?

Bruksizm tanısının konulmasında öncelikle hekim hasta ile görüşerek tıbbi hikayesini öğrenir ve ağız içi ve ağız dışı muayenesini yapar..

Gerekli görülen durumlarda röntgen, MR ve tomografi gibi radyolojik yöntemlere başvurulur ya da uyku laboratuarı incelemeleri yapılır..

Muayene esnasında bruksizm bulgularına rastlanılan hastalara sorulduğunda birçoğu diş sıkmadığını söyler.. Bu nedenle öncelikle önemli olan hastanın durumunu fark etmesinin sağlanmasıdır..

“Farkındalık kazandırmak” hastaya uygulanması gereken ilk tedavi seçeneğidir. Böylece kişi günlük hayatında kendini takip etmeye başlar..

✳ Uyurken diş sıkma..!

Uykuda bilinç devre dışı olduğu için uyku esnasındaki çiğneme kuvveti kişinin kontrolü dışındadır.  Bu sebeple uykuda meydana gelen diş sıkmaları ve gıcırdatmaları için farklı bir çözüm kullanılır..

– Diş sıkma aparatı

Uykuda diş sıkma vakalarında kişiye özel özel diş koruyucu diş plakları (okluzal splintler) yapılarak bu durum kontrol altına alınır. Bu plaklar sayesinde dişlerin dengeli kapanması sağlanarak yük tüm çeneye dağıtılır. Böylece hasta diş sıkmanın zararlı etkilerinden korunulur..

Çiğneme kaslarında ağrı olduğunda, kaslara yapılacak sıcak uygulamalar ile rahatlama sağlanabilir. İleri durumlarda fizik tedavi yöntemlerinden de destek alınır.

– Diş sıkma botoksu

Çiğneme kuvvetlerinin çok yüksek olduğu hastalarda botoks enjeksiyonları da tedaviye eklenebilir.. Botoks, diş sıkma nedeniyle kuvveti normal değerlerin üzerine çıkmış, artık dokularda yıkıcı etkiye sahip kasların kuvvetlerinin azaltılmasında faydalı olur.. Bu enjeksiyonlar 1-2 uygulamada etkisini gösterebildiği gibi, bazı hastalarda 4-6 aylık aralıklarla tekrarlanması gerekebilir.*Bu içeriğin geliştirilmesinde Tıbbi Direktörlük katkı sağlamıştır..

 Dr. EBRU İSPİRGİL

🌐 DİŞ SIKMA VE GICIRDATMANIN NEDENİ STRES Mİ..!?
✳ Siz de sabahları uyandığınızda çenenizde bir ağrı hissediyor musunuz..!?

Bunun sebebi gece uykuda dişlerinizi sıkmanız olabilir. Diş sıkma ve gıcırdatma ile ilgili merak edilenler…

– Gece diş sıkma ve gıcırdatma

Sabahları uyandığınızda çenenizde ağrı varsa bu durum ağız ve diş sağlığına önemli zararlar verebilen diş sıkma ve diş gıcırdatmaalışkanlığınızdan kaynaklanıyor olabilir..

Halk arasında diş sıkma ya da gıcırdatma olarak bilinen bruksizmin en önemli ve en yaygın belirtisi ağrıdır..

Kişi sabah kalktığında yüz kaslarında, çene ekleminin yan kısımlarında, baş ve boyun bölgelerinde oluşan ağrılardan şikayet eder. Bu ağrılar kas kaynaklı ve çiğneme kaslarındaki spazma bağlı olarak ortaya çıkar..

Yetişkinlerde yüzde 8-10, çocuklarda ise yüzde 8-38 sıklıkta görülen bu sorunun altında stres yatabilir.Diş sıkma ve gıcırdatma çocuklarda da sık görülür..

🌐 ÇOCUKLAR NEDEN DİŞ SIKAR VE GICIRDATIR..!?
✳ Çocuklar, sinüzitle gelişen burun akıntısı nedeniyle dişlerini gıcırdatabilirler..

Ayrıca diş sürmesi sırasında diş etindeki baskı ve salgılanan bazı biyo-kimyasal ajanlar çevre dokulardaki sinirler ile çiğneme kaslarını uyarabilir ve istemsiz çene kasılmaları ve diş gıcırdatmaları olabilir. Yine çocuklarda görülen bu süreç geçicidir..

– Diş sıkma nedenleri..

Bruksizmin tahmin edilenin aksine birçok farklı sebebi olabilir. Ama çağımızın en popüler sorunlarından stres, bruksizmin de sebeplerinin başında gelir..

Stresin arttığı dönemlerde bruksizm de artar. Obsesyon, uykusuzluk, her türlü gerginlik hali ve kıskançlık gibi durumlar diş gıcırdatmanın diğer nedenlerinden..

Bireyin kişilik yapısı da bu durumu artırıcı bir faktör; özellikle agresif, aceleci ya da titiz biriyseniz daha sık diş gıcırdatıyor olabilirsiniz..

✳ Bruksizmin farklı nedenleri arasında sistemik faktörlere bağlı sorunlar var..
  • Bunlar şöyle sıralanabilir:

– Yetersiz beslenme

– Bağırsak parazitleri

– Alerji ve endokrin bozukluklar sistemik faktörler

Bağırsaklar doluysa, gerginleşen bağırsak duvarından çıkan uyarılar beyinde sindirim faaliyetini başlatır, bağırsak kasılması arttırır, sindirim enzimleri salgılanır, mide asidi ve tükürük akışı artar..

Son olarak da çiğneme kaslarının kasılması sonucu diş gıcırdatma ortaya çıkabilir..

Beyin travmaları, bir takım nörolojik rahatsızlıklar ve ayrıca kullanılan bazı ilaçların yan etkileri sonucu aynı sorunla karşılaşmak mümkün..

– Diğer nedenler de şunlardır:

  • Alkol ve sigaranın aşırı tüketimi
  • Yüksek ya da düşük seviyede yapılmış dolgular ve protezler
  • Dişlerdeki ortodontik bozukluklar
  • Erken dişsel temaslar
✳ Diş sıkma ve gıcırdatmanın yarattığı başka sorunlar..!

Diş sıkma ve diş gıcırdatma farklı sorunlara zemin hazırlar. Kişiler uyandığında ağzında kum olduğunu hisseder, bu da aşınmış diş parçacıkları olabilir..

Bruksizm, diş yüzeyi aşınmaları sonucu dişlerde hassasiyete ve ilerleyen zamanlarda aşırı aşınmaya bağlı olarak diş sinirinin açığa çıkmasına neden olabilir..

Ayrıca, dişlerin devamlı birbirlerine sürtmesi sonucu dişler zarar görür ve boyları kısalabilir. Bu durum kişinin dikey boyut denilen burun-çene ucu arasındaki mesafeyi azaltır. Bu da yüz görüntüsünde estetik sorunlara neden olur..

Başka bir etkisi de çene eklemi içinde görülmesidir. Eklem sıvısının azalmasına bağlı olarak eklem başı ve yuvasında aşınmalar görülebilir. Bu durumda, çeneyi açma kapama esnasında tıkırtı, kitlenme, fonksiyon kısıtlılığı ve ağrı da ortaya çıkabilir..

Diş köklerinde ise mikrotravmaya bağlı kistik oluşumlar görülebilir. Bunun yanı sıra dişler üzerine gelen aşırı kuvvet nedeniyle dişlerde ve dolgularda kırıklar, dişlerde sallanma ve aralanmalar görülebilir..

– Diş sıkma botoksu

Bruksizm tedavisinde botoks en yaygın yöntemlerden biri. Botoks tedavisi ile gereğinden fazla ilaç kullanımından kaçınılır. Botoks enjeksiyonu ile kaslara zarar vermeden çiğneme kaslarındaki stres ve aşırı çiğneme kuvveti ortadan kaldırılarak kaslarda rahatlama sağlanır.

– Diş sıkma tedavisi

  • Diş gıcırdatma ve sıkma problemi olan yetişkinlere en çok plak tedavisi önerilir. Geceleri takılan bu plaklara; ısırma plağı ya da spilint adı verilir. Bu plaklar kas spazmını çözerek diş arklarına gelen ve gelecek olan aşırı kuvvetleri en aza indirir. Bunların yanı sıra alt çeneye yeni bir konum vererek sorunlu olan eklem-kas sistemini rahatlatır. Bu plaklar bruksizmi tedavi etme amaçlı değil, çiğneme sisteminde meydana gelecek sorunların ilerlemesini yavaşlatmak veya önlemek amaçlı kullanılır.
  • Stres kaynaklı alışkanlıkların tedavilerinde, kas gevşetici ilaçlar, B vitamini ve bu ilaçlara ilave olarak mutlaka psikolojik tedavi gerekir. Gerekliyse psikiyatr antidepresan ilaç da verebilir.
  • Sorun dişten kaynaklıysa önceden yapılmış olan hatalı dental işlemler, yüksek veya alçak dolgular ve protezler düzeltilerek bu alışkanlık ortadan kaldırılabilir. Kapanış bozukluklarına bağlı olarak gelişen diş sıkma alışkanlığı, ortodontik tedavi ile dişleri normal kapanış pozisyonuna getirere düzeltilebilir. İleri eklem problemlerinde eklem kapsülüne cerrahi müdahaleler yapılabilir.
  • Bu soruna yol açmasında ya da artmasında etkili olduğu düşünülen aşırı uyaranların (kafein, nikotin vs) ve uyku düzensizliğinin kontrolünün, alışkanlıkların değiştirilmesinin yanı sıra meditasyon da tedavi sistemleri arasında yer alır.
✳ Diş sıkma ve gıcırdatma tedavi edilmezse..!
  • Dişlerdeki aşınmalar sonucu dikey boyutta azalma, yüz estetiğinde problem,
  • Dişlerde, çene eklemi ve kaslarda ağrı,
  • Çeneyi açma-kapama esnasında fonksiyon kısıtlılığı,
  • Çene kilitlenmesi,
  • Baş ağrısı,
  • İleri vakalarda ameliyat gerektirecek eklem deformasyonları, gibi sorunlar ortaya çıkarabilir.

Bu nedenlerle diş sıkma ve gıcırdatma kolayca tedavi edilecek seviyedeyken gerekli önlemleri almak gerekir.

Dr. TUBAHAN KAYA

İLGİLİ HABER

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top