SAĞLIK

Maymun çiçeği virüsü dünyayı alarma geçirdi: Türkiye ne durumda?

.

✳DSÖ: ‘MAYMUN ÇİÇEĞİ’ HASTALIĞI NASIL BULAŞIYOR..!
  • Dünya Sağlık Örgütü’nün yayılan hastalıklar biriminden sorumlu yöneticisi Maria Van Kerkhove:

“Bu durum kontrol altına alınabilir. Biz insandan insana bulaşmasını engellemek istiyoruz. Bunu Avrupa ve Kuzey Amerika’da yapabiliriz..

Bulaşma gerçekten deriden deriye temas ile bulaşıyor. Şu ana kadar hastalık bulaşanlar bu durumu hafif atlatıyor..

Bu gruptaki virüsler mutasyon geçirme eğiliminde değiller ve genelde oldukça sabitlerdir” 

✳TÜRKİYE’NİN VİRÜSE İLİŞKİN BİR EYLEM PLANI BULUNMUYOR..!
“Sağlık Bakanlığı’ndan ‘maymun çiçeği virüsü’ açıklaması..!”

Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından maymun çiçeği virüsüne ilişkin açıklama yapıldı..

  • Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü:

 “Ülkemizde bugüne kadar ‘maymun çiçeği’ vakası görülmemiştir..” .

✳TÜRKİYE’DE VAKA VAR MI..?

İnsan vakalarının çoğunun, hastalığın endemik olduğu Orta ve Batı Afrika’da görüldüğü, hastalığın, temas ve solunan büyük damlacıklar yoluyla, damlacık maruziyeti ile bulaşabildiği belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi..

  • Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü:

“Hastalık genellikle kendi kendini sınırlar, ve semptomlar genellikle 14 ila 21 gün içinde kendiliğinden düzelir. Monkeypox hastalığı ile ilgili gelişmeler, Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi bildirimleri ve Uluslararası Sağlık Tüzüğü kapsamında, diğer ülkelerin uluslararası odak noktaları ile bilgi alışverişinde bulunularak, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar ve Erken Uyarı Dairesi Başkanlığımız tarafından yakından takip edilmektedir. Ülkemizde bugüne kadar vaka görülmemiştir

✳ÇİÇEK VİRÜSÜ AİLESİNDEN GELEN VE ‘MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ’ OLARAK BİLİNEN MONKEYPOX VİRÜSÜ, TÜM DÜNYADA HIZLA YAYILMAYA DEVAM EDİYOR..!
  • Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Esin Davutoğlu Şenol:

“Covid-19 pandemisinin ardından ortaya çıkan maymun çiçeği virüsü tüm dünyada panik etkisi yarattı.. ABD, Kanada ve birçok AB ülkesinde yayılım göstermeye başlayan virüse ilişkin Türkiye’nin bu konuda henüz yetkili merciler tarafından paylaşılmış bir eylem planı olmadığını söylemeliyim..

Virüsün bir pandemi haline gelmemesi için yeterli zaman bulunuyor.. Çiçek aşısı bu virüse karşı koruyor..

Sağlık Bakanlığı‘nca bir bildirim yapılmadı.. Türkiye’nin hava taşımacılığında transit bir ülke olması nedeniyle şu önerilerde bulunmak istiyorum..

-Uluslararası yolcu transit noktalarının uyarılması, uyarı sistemlerinin ve alarmlarının kurulması gerekiyor.

-Havaalanı girişlerinden itibaren sıkı bir denetim olmalı, ancak gördüğüm kadarıyla yokmuş gibi davranılıyor..”

✳ÇİÇEK AŞISI KORUYOR MU..!?
  • Prof. Dr. Davutoğlu Şenol:

“Maymun çiçeği virüsünün, çiçek hastalığına göre daha hafif seyirli olduğunu ve başlangıçta hayvandan insana geçtiğini belirtmeliyim.. Dünyada virüse ilişkin ilk bildirim 1970’te yapıldı..

İlk olarak hayvandan insana bulaşan virüsün, insandan insana yayılımının güçlü olmadığını, dolayısıyla, bölgesel olarak etkili olduğunu ifade etmeliyim..

Çocuklukta yapılan dünyadaki en eski aşı olan çiçek aşısı, maymun çiçeği virüsüne karşı koruyor..”

✳MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜNE KARŞI ONAY ALMIŞ AŞI VAR MI..!?
  • Prof. Dr. Davutoğlu Şenol:

“Maymun çiçeği virüsüne karşı onay almış, canlılığı azaltılmış bir aşının olduğunu söyleyebilirim.. Afrika’dan bildirimler gelmesiyle eş güdümlü olarak elimizde de çiçek aşısı teknolojisi olduğu için maymun çiçeği virüsüne karşı onaylı bir aşı olduğunu söylemeliyim..

Çiçek aşısının maymun çiçeği virüsüne karşı koruma sağlaması nedeniyle bu zamana kadar virüsün Afrika dışına taşmadığını ve bulaşma hızının düşük olduğu düşünülüyor..?

“Aşı hayati öneme sahip..!”
  • Prof. Dr. Davutoğlu Şenol:

“Artık aşısız nüfus çoğalıyor, büyüyor ve seyahatlerimiz artıyor. Üstelik pandemi nedeniyle baya bir değişime uğradık. Hem bağışıklık sistemlerimiz, hem davranış biçimlerimiz, hem de bağışıklık sistemimizi yönlendiren mikroorganizmalar değişime uğradı.”

✳AŞI KARŞITLARIYLA MÜCADELE..!

Şenol, aşılı bedenlerin bulaşıcı hastalıklara direncinin, aşısız bedenlerin direncinden çok daha fazla olduğunu ve eğitimli bir bağışıklık sistemi vaat ettiğini belirtti..

  • Prof. Dr. Davutoğlu Şenol:

“Aşı safsatacılarıyla mücadele etmek gerekiyor. Türkiye’de yayılımla ilgili yeterli önlem alınmazsa bizi çok sıkıntılı bir durum bekliyor olacak..”

✳PANDEMİYE DÖNECEK Mİ..?

Özellikle sosyal medyada kullanıcılar maymun virüsünün pandemiye dönüp dönmeyeceği üzerine tartışıyor.. 

  • Prof. Dr. Davutoğlu Şenol:

“Pandemiye dönebilir demek şu anda mümkün değil..

Bulaşma çok yakın temas gerektiriyor. Dediğim gibi elde bir aşı hali hazırda var. Bir pandemi haline gelmemesi için yeterince zamanımız var. Covid salgınındaki gibi telaşlı değiliz ama bu zamanı kullanmayan ülkelerde küme salgınlar görülebilir..

Aslında hafif seyirli diyoruz ama karakteri nasıl? Çocukları nasıl etkileyecek? O yüzden çok dikkatli olmak lazım.. 

Eğer bu virüs yayılımını hızlandırırsa ulusal, bölgesel olgu kümeleri sıkıntılı bir sürece neden olabilir..

  Görüldüğü gibi Avrupa alarma geçmiş durumda. İngiltere, dar halka aşılanma dediğimiz, temaslılara aşı yapmaya karar verdi ve kabul edenlere aşıyı yapıyor. Belçika, alarmlarını kurdu ve bütün sınır muhafızlarını ve hekimleri alarma geçirdi.”

✳AŞIYA ERİŞİM SÜRECİ BAŞLATILMADI..!
  • Prof. Dr. Davutoğlu Şenol:

“Bizim için şu an iki önemli konu var..

Birinci olgu tanımlama süreci.  Sınır taramaları ile özellikle Afrika’ya ve ilk vakalarını tanımlamış ülkelere seyahati olanların bilgilendirilmesi.. Gribal belirtileri ve bulguları olanların sağlık merkezlerine başvurmalarının istenmesi ve sağlık merkezlerinin buna hazır hale getirilmesi..

 İkinci olarak ise olguyu tanımlayınca temaslıları bulmamız gerekir.. 

Elimizde bir aşı olmadığını ve aşıya erişimle ilgili bir süreç de başlatılmadığını düşünüyorum. Temaslılarla ilgili hemen bir politika geliştirmemiz lazım ki öngöremediğimiz yayılımı önlemiş olalım..”

✳COVİD VE MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ..?
  • Prof. Dr. Davutoğlu Şenol:

“Koronavirüsün başlangıçta bir semptom olduğunu, belirtmeliyim.. Ağır hasta iyileşmediği ya da önleyici tedbirleri erken devreye sokma refleksini geliştirmediğimiz sürece çok ciddi bir süreç olacak dedik.. 

Dolayısıyla yeterince önlem almayan ülkeler bunun sıkıntısını çekebilirler. Şu anda bir şey öngörebilmek mümkün değil ama ciddi bir sağlık durumu bu..”

✳MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ HAKKINDA NELER BİLİNİYOR..!
✴”Maymun çiçeği virüsü; birçok Avrupa ülkesinden sonra ABD, Kanada ve Avustralya’da da görüldü. Virüsün yayılması endişe yarattı..!”

ABD’deki Jackson Laboratuvarı’nda bağışıklık sistemi profesörü Derya Unutmaz, virüsle ilgili sorularını yanıtladı..

✳MAYMUN ÇİÇEĞİ YENİ BİR VİRÜS MÜ..!?
  • Derya Unutmaz:

“Yeni bir virüs değil. Maymun adını alması da 1958 yılına dayanıyor. O sırada maymunlardaki bir salgın sonrası keşfedildi.. Ancak çoğunlukla maymunlardan insanlara geçmiyor.. Daha küçük; sincaplar, fareler, sıçanlar gibi hayvanlardan insanlara geçişi daha sık görülüyor..

Virüsün özelliği, çiçek virüsüne benzemesi.. Tabii çiçek virüsü artık dünyada yok.. Aşılarla yok edildi. Ona bir miktar benziyor ama o onun kadar ölümcül veya tehlikeli değil.. Aynı aileden geliyor. Genel olarak Orta ve Batı Afrika’da görülüyor.. Başka virüslerde olduğu gibi çoğunlukla hayvandan insana geçişler oluyor..

Afrika’daki virüsün de iki tipi var..

Bunlardan biri Orta Afrika’da Kongo civarında olanı. Bu biraz daha tehlikeli. Ölüm oranı yüzde 10’lar civarına çıkabiliyor..

Diğeri de Batı Afrika’da Nijerya civarında olan. Ölüm oranı yüzde bir ya da daha altında. Genel olarak daha hafif geçen bir varyant oluyor..”

VİRÜS NASIL BULAŞIYOR..!?

Derya Unutmaz:

“Maymun çiçeği virüsü insandan insana vücut sıvılarından geçebiliyor, buna solunum yoluyla ağızdan çıkan sıvılar da dahil. Ama bu virüs koronavirüs gibi havada asılı kalabilen bir virüs değil o. Çok yakın bir temasta olmak lazım. Yani enfekte olmuş ve semptom gösteren kişiyle fiziksel bir ilişkide olmanız lazım..

Virüsün bir kuluçka evresi var.. Bu kuluçka evresi 21 güne kadar çıkabiliyor. Ama virüs kuluçka devresinde bulaşıcı olmuyor. Bu, bu virüsü koronavirüsten ayıran çok önemli bir özellik..

Virüsün bulaşması için semptomların bir miktar başlamış olması lazım..

Virüsün cinsel ilişki sırasında geçme olasılığı da var. Şu son vakaların biraz ona yönelik olduğu da düşünülüyor. Bunun nadir nadir bir durum olduğunu düşünüyoruz..”

SEMPTOMLARI NELER..!?
Reuters
  • Derya Unutmaz:

“Bir süre sonra vücutta zaten lezyonlar, döküntüler oluşuyor. İçi sıvı dolmaya başlıyor genelde.. Biraz suçiçeğine de benzer ama çiçeğe daha çok benziyor.. Lenf bezleri büyüyor. Bu önemli bir semptom. Virüs, o lezyonların içindeki sıvılardan da geçebilir..

MAYMUN ÇİÇEĞİ HANGİ NOKTADA RİSKLİ OLABİLİR..!?
  • Derya Unutmaz:

“Genel halk sağlığı açısından şu anda bunu bir riski olarak görmüyoruz. Çünkü insandan insana bulaşma olasılığı çok düşük..

Fakat şu anki durum biraz garip. Garip kelimesini kullanıyorum çünkü virüsün bulaşma yolları ile uyumlu bir bulaş gözükmüyor. Çünkü daha önce de Avrupa ve Amerika’da 6-7 kere böyle ufak salgınlar oldu. Ama bu şu ana kadarki en büyüğü, yani en fazla yaygın olanı..

Örneğin Amerika’da lokal bir bölgede, Afrika’dan getirilen hayvanlardan bir sıçrama oluyor. O bölgede 20-30 kişi enfekte oluyor. Hemen hızlı bir şekilde takip edip birinci hastayı bulabiliyorsunuz..

Şu anda olan durumda, örneğin İngiltere’de ilk gün 9 vaka görülmüştü. Birisi Afrika’dan gelmiş, Nijerya’dan. Ama diğerlerinin o yolcuyla bir ilişkisi yok. Ve onlar nereden bu virüsü kaptı belli değil..

Virüsün böyle izole olarak görülmesi oldukça garip bir durum. Bu kişilere kimden bulaşıyor, nasıl bulaşıyor..? Daha yaygın bir durum mu var..? Bu bizi birazcık şaşırtıyor ama bunu söylerken de, Covid gibi bir pandemi oluşturacak bir durum olduğunu hiç zannetmiyorum.. Çünkü virüsün bulaşma yolları belli..Ne kadar da mutasyona uğrasa onu çok fazla değiştiremez..

Fakat bir gariplik var, bunu söyleyebilirim. Belki bir miktar değişti virüs. Cinsel yolla daha kolay bulaşmaya başladı.. HIV gibi bir duruma geçmiş olabilir. Onu da önlemek mümkün tabii ama bunlar şu anda araştırma safhasında..”

PEKİ BU DURUMDA CİNSEL İLİŞKİDE KORUNMAK VİRÜSE KARŞI İŞE YARAR MI..!?
  • Derya Unutmaz:

“Eğer ki virüs, ilişki sırasında geçiş sağlayabiliyorsa, ki bu normal yolu değil aslında, evet yarayabilir.. Eğer böyle bir şey varsa HIV’de olduğu gibi korunma işe yarayabilir.. Ama cinsel ilişki sırasında diğer vücut sıvılarından da elbette bulaşma olasılığı var..

Virüsün asemptomatik zamanda ve kuluçka sürecinde kişiden kişiye bulaşmadığını biliyoruz..

Semptmomlar ise çok net..

Döküntüler ve yüksek ateş. Bu sırada da kişilerin cinsel ilişkide bulacağını zannetmiyorum. Ama semptomsuz zamanda eğer cinsel ilişkiyle geçiyorsa tabii bunu korunmayla önlemek mümkün olabilir..

Bir garip nokta da vakaların çok büyük bir çoğunluğu erkek olması. Bu da başka ilginç bir durum..

VİRÜSLE İLGİLİ ARAŞTIRMALAR YAPILIYOR MU..!?
  • Derya Unutmaz:

“Bilim insanları virüsü sekanslamaya başladı. Sekanslama demek virüsün tüm genomlarını çözmek demek..

Virüsün görüldüğü yerlerde virüsün bulaştığı kişilerde ortak bir taraf var mı..? Bunlar aynı virüsler mi ve aynı kişiden mi çıkmış..? Bunu oradan tespit etmek mümkün olabilecek..

Afrika’ya ziyaret etmiş bir kişi Kanada’ya, başka bir kişi de Avrupa’ya da getirmiş olabilir. Ya da virüs bir kişiden de üremiş olabilir. Bunu açıklamak zor olur ama bunlara dedektif gibi bakmak gerekiyor..

Ülkeler bazında çıkmış olması bizi biraz şaşırtıyor. Hiç normale uymayan bir bulaşma biçim olduğu için devletleri bir miktar endişelendirdi..”

Science Photo Library
MAYMUN ÇİÇEĞİNİN TEDAVİSİ MÜMKÜN MÜ..!?
  • Derya Unutmaz:

“Spesifik bir tedavi yok bu virüse karşı. Doğrudan bir ilaç yok şu anda ama virüse yakalananların büyük çoğunluğu hastalığı hafif geçiriyor.. Hafif olanların Batı Afrika’dan geldiğini varsayıyoruz. Ama orada bile yüzde 1 bile olsa ölümcül bir durum olabilir. Binlerce kişiye bulaşırsa o zaman ölümler başlayabilir..

Genel olarak palyatif denilen, semptomlara yönelik bir bakım, tedavi oluyor. O lezyonların enfekte olmamasını sağlamak lazım..”

VİRÜSÜN AŞISI VAR MI..!?
  • Derya Unutmaz:

“İki aşı var..

Bunlardan birisi çiçek aşısı. Ama bu aşı artık kullanılmıyor. 80’li yıllarda dünyadan çiçek virüsü yok edildi aşıyla. 50 yaşın üstünde olanlar çiçek aşısı oldu.. Örneğin benim kolumda hala izi duruyor.. 1960’lı yıllarda çocukken olmuştum..

Sonra çiçek aşısı bırakıldı. Ama çiçek aşısı bu virüse karşı yüzde 85 oranında etkili.. Çünkü iki virüs de benzer ve aynı aileden geliyor.. Bu bakımdan bazı ülkeler çiçek aşısı depolamaya başladılar ya da üretim yapılıyor.. Şu anda herkese aşı yapılacak bir durum yok. Ama bağışıklığı bastırılmış kişilere veyahut belli bölgelerde aşı yaptırılabilir..

İkinci olarak da maymun çiçeği virüsüne karşı da bir aşı geliştirildi.. Çok nadir görüldüğü için yaygın olarak kullanılmıyor. Ancak Afrika’yı ziyaret edecek kişilere yapılıyor.. Bunun da hızlı bir şekilde üretime geçmesi mümkün olabilir..

Şu an için endişelenecek bir noktaya geleceğini zannetmiyorum. Ama dediğim gibi garip bir durum da söz konusu. Bu yüzden temkinli olmakta fayda var..”

Liberya'da maymun çiçeği virüsüne yakalanan 4 yaşındaki bir kız çocuğunun elleri ve bacakları
✳VİRÜSÜN YENİ VARYANTLARI MÜMKÜN MÜ..!?
  • Derya Unutmaz:

“Mümkün elbette. Afrika’da da çeşitli varyantlar tespit edildi. Covid gibi insandan insana çabucak bulaşabilecek bir hale gelemeyebilir ama örneğin cinsel ilişki sırasında bulaşma özelliği kazanmış olabilir. Ya da insandan insana geçişi biraz daha hızlandırmış olabilir. Ama önümüzdeki haftalar içerisinde sekanslama neticesinde daha iyi anlayacağız..”

✳TÜRKİYE’DE DE BİR VAKA GÖRÜLÜRSE İNSANLAR NASIL ÖNLEM ALMALI..!?
  • Derya Unutmaz:

“Açıkçası bireysel olarak şu anda panik yapacak, endişe edecek bir durum yok. Böyle bir durumda tek yapabileceğimiz önlem sosyal mesafe ve maske olacaktır. Ama vakaların ortaya çıkması durumunda da mevcut koşullarda bulaşma olasılığı çok yüksek değil..

Onun dışında sağlık personelinin dikkat etmesi lazım. Lezyonlu hastaların hastaneye yatması durumunda sağlık çalışanlarının lezyonlara doğrudan temas etmemesi lazım.. Hastaları dikkatli bir şekilde izole etmek lazım. Orada riski biraz daha büyük. Bu yüzden sağlık personeli daha iyi önlemler alması lazım..

Ancak şimdilik halk düzeyinde Covid’de olduğu gibi önleme şu anda çok gerek yok. Ama tabii ki riskini sıfıra düşürmek istiyorsanız uçak yolculuklarında maske takılabilir..”

KORONAVİRÜSÜN MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ ÜZERİNDE DOLAYLI YA DA DOĞRUDAN ETKİLERİ VAR MI..!?
  • Derya Unutmaz:

“Doğrudan bir ilişki olduğunu zannetmiyorum. Ama pandeminin sonuna doğru geldiğimiz için seyahatlerde bir artış oldu.. 2 yılın ardından Afrika’ya daha fazla seyahat yapıldı. Bu geçiş olasılığını artırmış olabilir..

Öte yandan koronavirüs nedeniyle insanlar hala tetikte. Eskiden de maymun çiçeği virüsünü görülürdü. Ancak bu kadar çok fark edilmiyordu. Bunlar gibi dolaylı neden olabilir..”

VİRÜSLE İLGİLİ CEVAP BEKLEYEN SORULAR NELER..!?
  • Derya Unutmaz:

“En büyük soru, epidemiyolojik olarak virüsün bulaşma biçimi biraz garip geliyor. O yüzden sekansları bekliyoruz. Aynı virüsler mi, yoksa farklı virüsler mi oluştu..?

Virüs bağışıklık sisteminden mi kaçabiliyor? Neden şu ana kadar çoğunlukla erkeklerde görüldü..?

Vakalar daha genç bir nüfustan; bu, çiçek aşısının 50 yaşın altında çok nadiren yapılması nedeniyle aşılama ile alakalı olabilir mi? Bu soruları zannediyorum çok hızlı bir şekilde cevaplamaya başlayacağız..”

✳MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ NEDİR..!?
Maymun çiçeği virüsü

Çiçek hastalığına benzeyen virüsün ilk belirtileri; ateş, baş ağrısı, şişlikler, sırt ağrısı, kas ağrısı ve halsizlik..

Genellikle yüzde başlayan ve daha sonra vücudun diğer bölgelerine yayılan bir döküntü de görülebiliyor..

Hastalığa yakalananlar aşısız olsalar dahi çoğu zaman hastalığı hafif geçiriyor ve birkaç hafta içinde atlatabiliyorlar..

Virüs, maymun çiçeğine yakalanmış başka bir kişiyle yakın temas halinde ya da vücuttaki deri sıyrıkları, solunum yolu, gözler, burun veya ağız yoluyla bulaşabiliyor..

Cinsel ilişki sırasında doğrudan temas yoluyla da virüse yakalanmak mümkün..

Virüs ayrıca bulaştığı maymunlar, sıçanlar ve sincaplar gibi hayvanlar ya da yatak takımı ve giysi gibi nesnelere temas yoluyla yayılabiliyor..

İLGİLİ HABER

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top