EKONOMİ

TARIMSAL DESTEKLER NE KADAR İŞLEVLİ? 300 DOLARA İTHAL EDİLEN GÜBRE NEDEN 1100 DOLARA SATILIYOR?

Türkiye’de çiftçiler girdi maliyetlerinin fahiş oranda zamlanmasıyla birlikte oldukça zor günler geçiriyor..

✳ÜRETİCİYİ KORUMASI GEREKEN İKTİDAR ADETA ÜÇ MAYMUNU OYNUYOR..!
  • Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Adana Milletvekili, TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ayhan Barut:

“Tonu 300 dolar seviyesinden ithal edilen gübrenin Türkiye’de çiftçilere 1100 dolar seviyesinden satıldığı iddiaları var. İktidar gübredeki yangını seyrediyor..

Çiftçi fahiş fiyat artışı nedeniyle gübre kullanamazken, çiftçiye gübre temin edip üretimi ve üreticiyi koruması gereken iktidar adeta üç maymunu oynuyor..”

HİÇ SESLERİ ÇIKMIYOR..!

Ayhan Barut, gübreyle ilgili ortaya atılan vahim iddiaları Meclis gündemine taşıyarak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, Ticaret Bakanı Mehmet Muş ile Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’nin yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı’na 3 ayrı soru önergesi sundu.

  • Ayhan Barut

“Tonu tüm masraflarla birlikte 300 dolar seviyesinde ithal edilen ÜRE gübrenin iç piyasada 1100 doları aşan fiyatlarla çiftçilere satılması ciddi bir sorun.. Çiftçinin bu konuda çelişkili hali ve tüm gerçekleri öğrenmeye, yaşanan süreci ayrıntılarıyla bilmeye hakkı var.. En önemlisi de mağduriyetin giderilmesi ve hakkının korunması için  iktidarın adım atmasıdır.. Ancak hiç sesleri çıkmıyor..”

SORUN NET OLARAK GÖRÜLÜYOR..!
  • Ayhan Barut:

“Türkiye’de çiftçiler girdi maliyetlerinin fahiş oranda zamlanmasıyla birlikte oldukça zor günler geçiriyor..

Dünya genelinde yaşanan sorunlar belliyken, ülkemizde ortaya çıkan sorunların küresel çaptaki problemlerin çok daha üstünde olduğu görülüyor..

Yüksek enflasyon ve döviz kurlarındaki artış, çiftçinin ve halkın yaşadığı sorunların boyutunu büyütüyor. Tarımsal üretimin her alanında ciddi sorunlar olduğu hükümetin de kabul ettiği bir gerçek ki; yarayı tedavi edecek nihai çözüm yerine pansuman tedavi anlamında adımlar atıyorlar..

Buna rağmen tarımsal üretimin en önemli girdilerinden mazotta ve gübrede yaşanan sorunlar ise bırakın çözülmeyi gün geçtikçe daha da derinleşiyor..

Döviz kuru ve dünya genelinde yaşanan sorunlar bahane edilerek fiyatı yüzde 800 oranında artan ÜRE gübresinde bu sorun net olarak görülüyor.”

TÜİK’İN VERİLERİ ORTADA..!
  • Ayhan Barut:

“Türkiye’de yılda 6 milyon tona yakın tarımsal gübre kullanılıyor.. Ne yazık ki gübrede de dışa bağımlı bir ülkeyiz. Üretim neredeyse yok denecek kadar az ve ithalat yoluyla gübre temin eden bir ülke olduk. Son günlerde özellikle ÜRE gübre ithalatı ve ithal ürünlerin iç piyasadaki satış fiyatlarıyla akıl almaz iddialar ortaya atılıyor..

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Ocak-Ekim 2021 döneminde ortalama ton fiyatı 344 Dolar olarak bildirilen 2 milyon 221 bin ton ÜRE gübresi ithal etti..

2020 yılı Haziran ayında tonu 1700-1800 liraya satılan ÜRE gübresinin son dönemde 15 bin liraya kadar çıkan ton fiyatı, döviz kurlarındaki kısmi düşüş sonrası 13-14 bin liraya kadar geriledi..

Burada önemli konulardan birisi tonu tüm masraflarla birlikte 300 dolar seviyesinde ithal edilen ÜRE gübrenin iç piyasada 1100 doları aşan fiyatlarla satılmasıdır. Çiftçinin bu konuda tüm gerçekleri öğrenmeye, yaşanan süreci ayrıntılarıyla bilmeye hakkı var..

En önemlisi de mağduriyetin giderilmesi ve hakkının korunması için iktidarın adım atmasıdır. Ancak hiç sesleri çıkmıyor, adeta üç maymunu oynuyorlar.”

HAREKETE GEÇECEK MİSİNİZ..!?
  • CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut:

“1- Gübre ithalatında basın yayın kuruluşlarına ve kamuoyuna yansıdığı şekilde, tonu 300 dolar seviyesindeki gübre ve gübre yapımında kullanılan hammadde ithalat fiyatlarına rağmen iç piyasada tonu 1100 dolar bandında çiftçiye satıldığı iddiaları doğru mudur?

2- TÜİK tarafından açıklanan veriler yukarıdaki ithalat ve iç piyasa satış fiyatlarını doğrular nitelikteyken, bakanlığınız bu süreci nasıl ele almış ve herhangi bir adım atmış mıdır?

3- Gübrede büyük vurgun olarak nitelendirilen bu durumla ilgili kamuoyuna açıklama yapacak mısınız?

4- Gıda fiyatlarıyla ilgili iktidarın denetleme ve dengeleme yoluyla çalışmalar yaptığı açıklanırken, gübre fiyatlarıyla ilgili neden bir adım atılmıyor?

5- Fahiş fiyat artışı nedeniyle çiftçi gübre kullanmadan ekim yaptı ve sezonu böyle kapatmaya zorlanırken üreticilere hasat vadeli ve ödeme kolaylığı sağlanarak gübre temin etmeyi düşünüyor musunuz?”

Cumhuriyet//

NE OLMUŞTU?

✳TARIMSAL DESTEKLER NE KADAR İŞLEVLİ..!?
Yaklaşık bir yıl kadar önce Türkiye, patates ve soğan fiyatlarını konuşuyordu…!

Bir kilo soğan sekiz lirayı aşmış, bir kilo patates ise beş lirayı aşmıştı..

Aradan geçen bir yıl sonunda, soğan ve patates fiyatları üç liranın altında.

Benzer fiyat dalgalanmaları farklı gıda ürünleri için de zaman zaman gündeme geliyor. Bu dalgalanmaların birçok nedeni olsa da temelde üretim planlamasının eksikliği belirleyici bir rol oynuyor.

Çiftçi, her yıl hangi ürünü ekeceğine, büyük ölçüde ürünün pazar fiyatına göre karar veriyor. Bu da bir yıl kıt ve pahalı olan bir ürünün, ertesi yıl bol ve ucuz olması sonucunu doğruyor.

Bu fiyat dalgalanmalarının ve belli ürünlerde üretim eksiğinin önüne geçilmesinde devletin elindeki en önemli silahlardan biri tarım destekleri.

  • Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli:

”Son 17 yılda çiftçilere 141 milyar lira tarımsal hibe ve destek verdik.”

‘2020 destekleri 2019’a göre yüzde 36,7 arttı..!
  • Bekir Pakdemirli:

”Yeni üretim ve destekleme modellerini devreye koyduk. 2002’de neredeyse tek bir kaleme indirgenmiş tarımsal destekleri verimlilik, kalite, gıda güvenilirliği ve kırsal kalkınmayı esas alacak şekilde yeniden düzenledik..

Cumhuriyet tarihinde ilk defa sofralık zeytini 2019’da fark ödemesi desteği kapsamına aldık..

Tarım sektörüne 2002 yılında toplam 1,8 milyar lira destek verilirken bu rakamı 2019 yılında 17 milyar liraya çıkardık. Bununla da kalmadık. Bakanlığımızın 2020 yılı bütçesinin yüzde 54,5’ini yani 22 milyar lirayı tarımsal desteklere ayırdık..

Böylece tarımsal desteklerimizi bir önceki yıla göre yüzde 36,7 artırmış olduk.”

  • Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli:

”Mazot ve gübreye bugüne kadar 20 milyar liranın üzerinde destek verdik..

Mazot maliyetinin yarısını karşılıyoruz. Başta buğday, mısır, çeltik, ayçiçeği olmak üzere birçok üründe Cumhuriyet tarihimizin üretim rekorlarını kırdık.

Kırsal kalkınma alanında gerçekleştirdiğimiz 25 bin proje ve toplam 10 milyar lira hibe ödemesiyle 200 bin vatandaşımıza istihdam sağladık..

Kırsalda yaşayan gençlerimize verdiğimiz hibe desteklerle hem köyden kente göçü engelledik hem de tarım ve hayvancılıkla teknolojiyi buluşturduk.”

Desteklerin etki analizi yapılmıyor..!

Ancak verilen bütün bu desteklerin tarımsal verimliliği ne ölçüde artırdığı ve üretim planlamasına ne kadar yardımcı olduğu tartışmalı..

  • Tarım Dünyası’ internet sitesinin yayın yönetmeni ve Dünya gazetesi yazarı Ali Ekber Yıldırım:

”Desteklerin verimliliği nasıl etkilediğine yönelik etki analizi yapılmıyor..

2006 yılında çıkartılan tarım kanununa göre Türkiye’de gayrisafi milli hasılanın en az yüzde 1’i kadar tarıma destek verilmesi gerekiyor. Ama 2006’dan bu yana kadar geçen sürede hiçbir zaman bu miktarda destek ödenmedi. Verilen destekler genellikle gayrisafi milli hasılanın yüzde 0,5’i kadar oldu..

Ancak verilen desteğin miktarından çok üretimi nasıl etkilediği, verimliliği nasıl artırdığı önemli. Buna yönelik hiçbir etki analizi yapılmıyor. Sayıştay da artık buna raporlarında yer vermeye başladı. Yani biz aslında destek diye para dağıtıyoruz.”

Destekler hasattan sonra açıklanıyor..!
  • Ali Ekber Yıldırım:

”Verilen tarımsal desteklerle sizin üretim planlaması yapmanız gerekiyor. Bugün hala çiftçi ürünün fiyatına bakarak üretime karar veriyorsa o zaman sizin verdiğiniz teşviklerin çok da bir işe yaramadığını görüyoruz..

Tabii ki destek çiftçinin gelirine, onun maliyetlerine katkıda bulunmak açısından önemli. Ama ülke ekonomisi açısından, desteklerin temel amaçlarından birisi üretim planlanması. Hangi ürüne ihtiyacınız varsa onun desteğini artırırsınız, hangi üründe fazlalık varsa onun desteğini azaltırsınız. Böylece çiftçiye ‘ben şu ürünü destekliyorum’ diyerek onunla bir üretim planlaması yapmış olursunuz. Ama Türkiye’de bu yapılmıyor. Birçok ürün fiyatı arttığı zaman hemen ithalat yapılıyor. O zaman verdiğiniz teşvikler bir işe yaramıyor.”

Tarım desteklerinin açıklanma ve ödeme tarihlerinin önemi..!
  • Ali Ekber Yıldırım:

”Türkiye’de tarım destekleri genellikle çok geç açıklanıyor. Bir bakan göreve geldiği zaman ‘Biz tarım desteklerini mutlaka çiftçi tohumu tarlaya ekmeden açıklayacağız’ diyor. Ama bu hiçbir zaman olmadı..

Mesela 2019 destekleri yılın bitimine bir ay kala açıklandı. Örneğin 2018 buzağı destekleri, 2020 yılı bütçesinden yapılabildi. Çiftçi, ekimi yapıyor, hasadını yapıyor, ondan sonra destekler açıklanıyor. O zaman üretimi planlayamazsınız”

https://www.cafemedyam.com/2019/11/15/tarimda-disa-bagimli-hale-nasil-geldik/
✳ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI HALA YAPILMADI..!
  • Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Dr. Tevfik Türk:

”Teşviklerde bir artış var. Ancak bu artış kanunda öngörülen gayrisafi milli hasılanın yüzde 1’inin altında kaldı..

2005 yılında çıkarılan Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu’na göre, bizim arazi kullanım planlamasını yapmamız, hangi bölgelerde, hangi ürünlerin, ne zaman yetiştirileceğini ortaya koymamız gerekiyor. Ama 2020 yılında biz bunu hala daha hayata geçiremedik. Dolayısıyla bu, ürünlerin ve tarımın sürdürülebilirliği anlamında bir sıkıntı yaratıyor..

Üreticiler hangi ürünlere ne kadar destek verileceğini, bu desteklerin ne zaman verileceğini üretime başlamadan, üretim mevsimi öncesinde öğrenmeli. Ama, üretim mevsimi sonrasında, hasat bittikten sonra öğreniyorlar.”

‘2019 yılı destekleri 2019 Kasım ayında açıklandı’
  • Tevfik Türk:

”2019 yılında çıkartılan bir kararnameyle iyi tarım ve organik tarıma verilen destekler azaltıldı. Bu kararnameye göre, üç yıl iyi tarım ve organik tarım desteği aldıysanız, bir sonraki yıl alamıyorsunuz. Bu da güvenilir gıda anlamında büyük bir problem yaratacaktır.”

İLGİLİ HABER

amerikaninsesi – Soner Kızılkaya

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top