GENEL

İsmet İnönü: Önderi büyük Atatürk ile ilkelerini ‘Yurtta barış, dünyada barış’ olarak belirlemişlerdi

‘.

‘Bütün ömrümce memleket için aziz bir dava peşinde koştum’

“Yeniden seçerseniz ne olacak? Bugüne kadar ne yaptıysa, gene onu yapacak!”

İsmet İnönü bir hafta süren bir hastalıktan sonra 25 Aralık 1973 günü saat 16.15’te Ankara Pembe Köşk’te hayatını kaybetti, 89 yaşındaydı..

“Bütün ömrünce memleket için aziz bir dava peşinde koştuğunu” söyleyen İnönü, son bir haftaya kadar TBMM çalışmalarına katılmış, Senato’da cumhurbaşkanlarına ayrılan bölümde her zamanki gibi oturumları izlemişti..

Son yaptığı konuşmalardan biri, dönemin eski cumhurbaşkanının görev süresini uzatma konusundaki tartışmalar üzerine olmuş, herkesi hayrete düşüren bir enerjiyle kürsüye çıkarak:

“Yeniden seçerseniz ne olacak? Bugüne kadar ne yaptıysa, gene onu yapacak!” demişti. 

İnönü, ölüm döşeğinde, yanına damadı Metin Toker’i çağırarak ondan Montrö Antlaşması, Boğazlar konusu, Mondros Ateşkesi üzerine tarihi bilgiler almış ve son günlerde ülkedeki hükümet buhranını sormuştu..

Belli ki Türkiye’nin son 65 yılının hesabını çıkarıyor ve gelecek için endişe duyuyordu..

Bir Osmanlı zabiti olarak, Mondros’un utancını yaşamış, Atatürk’le Kurtuluş Savaşı’nda dünyaya meydan okumuşlar, Lozan’da devletin varoluş belgesini imzalamış ve Boğazlar üzerinde Türkiye’nin egemenliğini sağlayan 1936 Montrö Antlaşması’nı Lozan’ı tamamlayan bir sonuç olarak görmüştü..

60 milyon insanın öldüğü İkinci Dünya Savaşı’ndan ülkesini uzakta tutmak başarısını ve çok partili demokrasiye geçmek cesaretini göstermişti..

İki Dünya Savaşını, birini cephede, diğerini milyonların sorumluluğunu alarak devletin başında geçirmişti, bütün savaşçılar gibi barışın ne kadar önemli ama kırılgan olduğunu biliyordu..

Bu yüzden “velinimetim” dediği önderi büyük Atatürk ile ilkelerini “Yurtta barış, dünyada barış” olarak belirlemişlerdi..

HALKIN TAZİYESİ

İnönü, asil bir milletin kadirbilirliği ile son yolculuğuna uğurlandı..

Dönemin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet İsvan oradaydı:

“Belediye başkanı seçilmiştim ve göreve başlayalı birkaç hafta olmuştu.  25 Aralık 1973 günü İsmet Paşa 89 yaşında öldü. Paşa’nın naaşı TBMM’de halkın saygı duruşu için ziyarete açıldı. Mutlaka Ankara’ya gitmek ve o görevi yapmak istiyordum..

Gece otomobille Reha’yla beraber Ankara’ya gittik. Büyük Millet Meclisi’nin önüne vardığımız zaman sabahın dördü idi. Ve ziyaret devam ediyordu. Karşılaştığımız muhteşem manzara, üstümde unutulmaz bir etki bıraktı..

Ankaralı sade vatandaş, Büyük Millet Meclisi kapısından bahçe kapısının dışına, oradan bulvarın karşı kaldırımına, oradan Çankaya istikametine dönerek Büyük Ankara Oteli’nin önüne kadar uzayan bir kuyruk oluşturmuştu. Ziyaret kesintisiz devam ediyordu..

Çok soğuk bir sabahtı, gecenin karanlığı içinde yerden yükselen buğular görüntüyü engelliyordu. Kuyrukta bekleyenlerin kimisinin kucağında bebek vardı. Belli ki anne de baba da İsmet Paşa’ya karşı bu son görevi yapmakta kararlıymışlar ve bebeklerini bırakabilecek kimseleri yokmuş. Yavrularını battaniyeye sararak ve saatlerce soğukta ayakta beklemeyi göze alarak sessizce görevlerini yapıyorlardı..

 Bir süre durup bu heybetli manzarayı seyrettim ve ağzımdan dolu dolu şu sözler çıktı:

 Bu millet gerçekten büyük bir millet!”

 Cumhuriyetin kurucularından, 12 yıl cumhurbaşkanlığı, 17 yıl başbakanlık yapmış İsmet İnönü’nün ölüm döşeğindeki endişelerinin, yılllar sonra Türkiye’nin gündemine geri dönmüş olduğu görülüyor!

 Kurtuluş Savaşımızın yıldönümünü kutlarken Mondros yenilgisinden, Lozan ve Montrö’ye uzanan tarihi yeni baştan okumakta sayısız yarar vardır.. 

25 Aralık 1973’te, soğuk Ankara kışında, anne babalarının kucağında, bir Cumhuriyet kahramanına son görevlerini yapanlara çok iş düşüyor, onlara güveniyoruz..

“İnönü’ye doğduğu evde özel anma”

Türkiye’nin ilk Başbakanı ve ikinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, vefatının 48’inci yılında İzmir’in Konak ilçesinde İsmet İnönü Anı Evi’nde törenle anıldı..

Konak Belediye Başkanı Abdül Batur:

“İsmet Paşa, omuz omuza, bu ülkeyi Kurtuluş Savaşı’ndan laik cumhuriyete kadar getirip bizlere emanet eden en önemli kişilerden bir tanesi. Biz de İzmirli olarak, onun İzmirli olmasından gurur duyuyoruz..”

“İNÖNÜ’NÜN HATIRALARINDAN”

Atatürk Araştırmacısı Yazar Ahmet Gürel ise İsmet İnönü’nün ‘Hatıralar’ kitabından kesitler okudu..

İsmet Paşa’nın yaşadığı Arap Fırını mevkii, Mekke Yokuşu’nda yer alan evi hakkında bilgi veren Gürel, İsmet Paşa’nın 6 sene süren askerlik sonunda, tahsil ve yılsonu tatillerini bu evde geçirdiğini belirtti..

İsmet Paşa’nın baba evinde, İzmir’de 13 ve 22 yaşları arasında yaşadığını ifade eden Gürel:

“Evin onarımını 1998 yılında İzmir Büyükşehir eski Belediye Başkanı Yüksel Çakmur yaptı. Heykeltıraş Cahit Koççoban tanzim etti, 24 Temmuz 1999’da ziyarete açıldığında İnönü Müze Evi adını aldı. 2014 yılında burası Konak Belediyesi’ne devredildi ve o gün bugündür keyifle birlikte yürütüyoruz” dedi..

Konuşmaların ardından Atatürkçü Düşünce Derneği Genel Başkanı Hüsnü Bozkurt ve törene katılanlar,  Konak Belediyesi’nin kente kazandırdığı İsmet İnönü Anı Evi’ni gezerek Anı Defterini imzaladı.

“İsmet İnönü’nün vefatının üzerinden 48 yıl geçti”

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk başbakanı, İkinci Cumhurbaşkanı, asker ve devlet adamı İsmet İnönü’nün vefatının üzerinden 48 yıl geçti..

Atatürk’ün en yakın silah arkadaşlarından, Milli Mücadele kahramanı, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk başbakanı İsmet İnönü, tam 48 yıl önce bugün vefat etti. Örnek bir devlet adamı olan İsmet İnönü, ölüm yıl dönümünde anılıyor. Vatandaşlar, sosyal medyada İsmet İnönü’nün hayatı ile ilgili araştırmalar yapıyor. ‘Milli Şef’ unvanı olan İsmet İnönü, 24 Eylül 1884 yılında İzmir’de dünyaya gelmiş, 25 Aralık 1973 yılında Ankara’da vefat etmiştir. İşte Türk siyasi tarihine adını altın harflerle yazdırmayı başaran İsmet İnönü’nün hayatı ve aldığı kritik görevler…

İSMET İNÖNÜ’NÜN HAYATI

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün yakın silah arkadaşı, İnönü savaşlarının komutanı Mustafa İsmet, 24 Eylül 1884’te İzmir’de doğdu.

Babası Malatya’ya yerleşmiş, Bitlisli Kürüm ailesinden Reşit Bey, annesi Bulgaristan’ın Deliorman bölgesinden Cevriye Hanım’dı.

İnönü, Sivas Askeri Rüştiyesini bitirdikten sonra 1895’te Topçu Harbiyesine girdi. 1903’te Harbiyeden, 1906’da ise Harp Akademisinden birincilikle mezun oldu. İnönü, daha sonra kurmay yüzbaşı olarak Edirne’deki İkinci Orduya atandı.

MUSTAFA KEMAL İLE TANIŞTI

1908’de kolağası oldu ve 31 Mart Olayı (13 Nisan 1909) olarak bilinen ayaklanmayı Selanik’ten gelerek bastıran Hareket Ordusu’nda kurmay yüzbaşı olarak görev aldı. İttihat ve Terakki faaliyetleri sırasında yolu Selanik’e düşen İsmet, burada Mustafa Kemal’le tanışma fırsatı buldu. 

İsmet İnönü, 1912’de binbaşılığa yükselerek, Yemen Kuvvetleri Komutanlığı Kurmay Başkanı oldu. İlk diplomatik görevini burada üstlenip, İmam Yahya ile görüşerek barışı sağlayan İsmet İnönü, Balkan Savaşı sırasında ise Çatalca’da bulundu.

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI YILLARI

Birinci Dünya Savaşı’nda, Başkomutanlık Karargahı’nda Harekat Şubesi Müdürlüğü yapan İsmet İnönü, 1914’te yarbay rütbesine yükseldi. Ertesi yıl albaylığa yükselerek Trakya’daki İkinci Ordu Kurmay Başkanlığına atanan İnönü, daha sonra Doğu ve Suriye cephelerinde Dördüncü, Yirminci ve Üçüncü Kolordu komutanlıklarında bulundu.

Bu dönemde İkinci Ordu Komutanı Mustafa Kemal Paşa ile çalıştı ve aralarında derin bir dostluk doğdu, ondan yüksek ve anlamlı bir sicil aldı. 1916’da İstanbul’da Mevhibe Hanım ile evlendi ancak hemen cepheye dönmek zorunda kaldı. Mondros Mütarekesi günlerinde İstanbul’a geri gelerek, 1918’de Harbiye Nezareti Müsteşarı oldu ve Askeri Şurada görev aldı. Bu yıllarda Mustafa Kemal Paşa ile görüşmeye devam etti.

Albay İsmet Bey, Ocak 1920’de Ankara’ya kısa bir süre için gidip döndü. 19 Mart 1920’de Mustafa Kemal’in çağrısı üzerine gizlice tekrar Ankara’ya geçip Milli Mücadele’de önemli görevler üstlendi.

Edirne Milletvekili seçilerek çalışmalara katıldı ve Genelkurmay Başkanı olarak düzenli bir ordu kurmayı başardı. İnönü, İstanbul Hükümeti tarafından Haziran 1920’de idama mahkum edildi.

4 Mayıs 1921’de Batı Cephesi komutanlığına atanan İsmet İnönü, Birinci ve İkinci İnönü savaşlarını kazandı. Generalliğe yükselerek İsmet Paşa olarak anılmaya başlandı. Sakarya ve Başkumandanlık Meydan savaşlarında etkili oldu.

Zaferin ardından Mudanya’da ateşkes görüşmelerini yürüten İnönü, 3 Ekim 1922’de Dışişleri Bakanı ve Lozan baş delegesi oldu, 24 Temmuz 1923’de Lozan Barış Antlaşması’nı imzaladı.

30 Ekim 1923’de ilk Cumhuriyet hükümetini kuran İnönü, 8 Kasım 1924’te başbakanlıktan ayrıldı. İnönü, daha sonra Şeyh Sait isyanı nedeniyle yeniden aynı göreve getirildi.

Soyadı kanunu çıkınca Atatürk kendisine “İnönü” soyadını verdi.

İsmet İnönü, 15 yıl başbakanlıkta bulunduktan sonra hükümetten Eylül 1937’de ayrıldı.

İKİNCİ CUMHURBAŞKANI SEÇİLDİ

Atatürk’ün vefatının ardından 11 Kasım 1938’de Türkiye Büyük Millet Meclisinde oy birliğiyle İkinci Cumhurbaşkanı seçildi. İkinci Dünya Savaşı’na Türkiye’yi sokmamak için devletler arası politika alanında çok yönlü çalışmalarda bulunan İnönü, çok partili demokratik hayata geçişi sağladı.

CHP Genel Başkanı ve muhalefet lideri olarak 10 yıl boyunca siyaset yapan İnönü, 27 Mayıs ihtilali ve seçimler sonucunda gerçekleşen üç koalisyonda başbakanlık yaptı ve bu görevini 6 Şubat 1965’e kadar sürdürdü.

CHP’de “ortanın solu” hareketini başlatan İnönü, 8 Mayıs 1972’de ise parti içi mücadeleler sonucunda CHP’den istifa ederek senatör kimliğiyle TBMM’de görev aldı.

İsmet İnönü, 25 Aralık 1973’de Ankara’da vefat etti. Cenazesi, hükümet kararıyla Anıtkabir’e defnedildi.

https://www.cafemedyam.com/2019/10/29/ataturk-yasasaydi-kurtlere-ne-sozu-verildi/

İLGİLİ HABER

Cumhuriyet – Gülsün Bilgehan – İnönü Vakfı Başkan Yardımcısı

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top