BİLİM & TEKNOLOJİ

BESİN KAYNAKLARININ AZALMASIYLA AYILARIN GİDEREK YAMYAMLAŞTIĞI GÖZLEMLENDİ

.

“DENİZ BUZLARI ERİYİNCE KUTUP AYILARI YAKIN ARABALARIYLA ÇİFTLEŞMEYE BAŞLADI”

Küresel ısınmanın etkileri, kutup ayılarının soyunun tükenmesine neden olabilir.”

Araştırmacılar:

“Kutup ayıları arasındaki genetik çeşitlilik kaybı, türlerin gelecekte hayatta kalması için tehlike yaratabilir..”

Kutup ayıları iklim krizinin bir sonucu olarak Arktik Denizi’ndeki buz kaybı nedeniyle hayatta kalabilmek için soy içi üremeye yöneldi..

The Royal Society adlı akademik dergide yayımlanan araştırmaya göre, soy içi üreme, 1995-2015 arasında Norveç’in Svalbard Takımadaları’ndaki kutup ayısı popülasyonunda genetik çeşitliliğin yüzde10 azalmasına neden oldu..

Norveç Kutup Enstitüsü’nden bilim insanları, takımadanın kutup ayısı popülasyonundaki genetik eğilimleri gözlemlemek için 20yıl boyunca ekoloji ve mühendislik verilerini inceledi..

Çalışmada, genetik çeşitlilik kaybının “Arktik Barents Denizi’ndeki hızlı deniz buzu kaybıyla” ilgili olduğu belirtildi..

Gen akışındaki düşüşe deniz buzunun kapladığı alanın azalması sebebiyle yaşanan habitat parçalanmasının neden olduğu, bunun da “odak örnekleme alanlarındaki yerel kutup ayılarının soy içi üremesinde artışla sonuçlandığı” ifade edildi..

Dünya Doğayı Koruma Vakfı’na (World Wildlife Fund -WWF) göre Barents Denizi, Arktik bölgesinde iklim krizine bağlı en hızlı buz kaybını yaşıyor..

Norveç Biyoekonomi Araştırma Enstitüsü’nden çalışmanın yazarı Simo Maduna:

“Genetik çeşitlilikte, popülasyon çok küçüldüğü zaman yakın akraba bireylerin çiftleşme ve yavru üretme şansının daha yüksek olacağını görürsünüz. Fakat bununla birlikte çekinik bazı özelliklerin artık popülasyonda gün yüzüne çıkma tehlikesi de oluşuyor..”

Bu süper avcılar seyahat etmek, avlanmak, dinlenmek ve üremek için buza bağlı.. Çoğunlukla deniz buzu üzerinde dolaşır ve nadiren kıyılara çıkarlar..

Yapılan bir başka çalışmada da iklim krizinin süper avcıların beslenmelerini değiştirdiğine işaret edilmişti..

Kutup ayıları zamanlarının yarısından fazlasını yiyecek bulmak için harcar fakat fok avlama fırsatları azaldığı için aç hayvanlar deniz kuşları ve bu kuşların yumurtalarını aramak zorunda kalıyor..
 


Besin kaynaklarının azalmasıyla ayıların giderek yamyamlaştığı gözlemlendi..

Ayrıca kutup ayıları hamilelik sırasında kaldığı anne inlerinden “giderek daha ayrı düşüyorlar”..

Rusya’nın baş çevre düzenleyicisi Svetlana Radionova:

“Kutup ayılarının insanlara daha sık gelmesi endişe verici” .

Bir olayda, Sibirya’nın kuzeybatısındaki Yamal Yarımadası’nda bulunan rengeyiklerinin yaşadığı alanlara girmemesi için bir grup ayının helikopterlerle korkutulduğu bildirilmişti.

Çalışmada, hayvanlar arasında artan izolasyon seviyelerinin “gelecekte soy içi üremeyi artırabileceği, bunun da yüksek ihtimalle beraberinde soy içi üremeye bağlı azalma (soy içi üremenin neden olduğu biyolojik uyumluluk kaybı -ed.n.) gibi olumsuz etkiler yaratacağı” belirtildi..

Öte yandan diğer çalışmalarda, bu tür soy içi üremelerin daha düşük seviyede gerçekleştiği bildirildi..

Dünya’da Arktik boyunca Alaska, Kanada, Grönland, Norveç ve Rusya’da dağılmış şekilde yaklaşık 25bin kutup ayısı kaldı..

Halihazırda tehlike altındaki bir tür olarak kaydedilen bu memeliler, Nature Climate Change adlı akademik dergide yayımlanan bir çalışmaya göre bu yüzyılın sonunda yok olabilir..

“KUZEY KUTBU’NUN YENİ SAKİNLERİ: MELEZLER, KUTUP AYILARININ YERİNE Mİ GEÇECEK?”

“Melezlerin orta büyüklükteki kafatası onlara biyomekanik bir avantaj sağlayabilir..”

McGill Üniversitesi:

“Melezler, boz ayılardan çok kutup ayılarına benzer davranışlar sergiliyor..”

Bilim insanları nesli tükenmekte olan kutup ayılarının boz ayılarla çiftleştiğini ve Kuzey Kutbu’nda ortaya Grolar ismi verilen melez ayıların çıktığını söylüyor..

Uzmanlara göre bu durum, iklim değişikliğinin ayılar üzerinde yarattığı stresten kaynaklanıyor..

Kuzey Kutbu’ndaki deniz buzu inceldiği için açlıktan ölme tehliklesiyle karşı karşıya kalan kutup ayıları güneye inerken, boz ayıların yaşam alanları da kuzeye doğru genişliyor..

İki tür arasındaki temasın artması da çiftleşmeleri beraberinde getiriyor ve melez yavrular dünyaya geliyor..

Bazı bilim insanları melez ayıların, hayatta kalmada kutup ayılarından daha avantajlı olabileceğini düşünüyor..

ABD’li paleontolog ve biyolojik bilimler uzmanı Larisa DeSantis:

“Bu melezlerin yararlanabileceği gıda kaynaklarının daha fazla olma ihtimali var.. 

Kutup ayılarının kafatasları daha uzun ve bu sayede denizden fokları avlamada uzman hale geldi..

Ancak azı dişleri vücut ölçülerine göre daha küçüktür çünkü bütün gün yedikleri tek şey fok yağıdır. Boz ayıysa ne isterse yiyebilir.. Henüz bilmiyoruz ama melezlerin orta büyüklükteki kafatası onlara biyomekanik bir avantaj sağlayabilir.. 

Boz ayıları ve kutup ayıları evrimsel süreçlerinde yalnızca 500 ila 600bin yıl önce birbirinden ayrıldı. Bu nedenle iki tür çiftleşebiliyor ve sağlıklı yavrular üretebiliyor..

Esaret altındaki ayılarda yapılan gözlemler ve yaban hayatında yapılan araştırmalar da melezlerin doğurgan olduklarını ve kendilerinin de yavrular dünyaya getirebildiklerini gösteriyor..

Melez ayılara dair ilk ihbar 2006’da Kanada’nın Kutup Bölgesi’de bir kutup ayısını vurduğunu zanneden bir avcıdan geldi.. Avcı hayvana daha yakından baktığında hayvanın bir kutup ayısı gibi beyaz olduğunu ama kahverengi lekeleri, uzun pençeleri ve kambur sırtıyla farklılaştığını gördü.. 

Daha sonra yapılan DNA testli de bu hayvanın bir kutup ayısıyla boz ayının belgelenmiş ilk yabani yavrusu olduğunu ortaya koydu.. O zamandan beri Kuzey Kutup Bölgesi’nde melez ayıların görülme sıklığı da arttı.. 2017’de yapılan bir araştırmada iki boz ayıyla çiftleşen tek bir dişi kutup ayısının 8melez dünyaya getirdiği ortaya kondu..

Hakemli dergi Biology Letters’ta 2016’da yayımlanan araştırmaya göre melezlerin artışı kutup ayılarının azalmasıyla ​​aynı zamana denk geldi.. Kutup ayısı sayılarının önümüzdeki 30yıl içinde yüzde 30’dan fazla azalması bekleniyor..

DeSantis’in liderlik ettiği, bu ay hakemli bilimsel dergi Global Change Biology’de yayımlanan araştırmada bunun boz ayıların kutup ayılarının bölgelerini işgal etmesinden kaynaklandığı ifade edildi..

Bilim insanına göre tüm bunlar, melezlerin bayrağı devralacağı bir habitatla sonuçlanabilir ve kutup ayılarının yerine onların geçmesi biyolojik çeşitlilikte bir kayba yol açabilir..

DeSantis:

“Şu anda iklim değişikliği nedeniyle birçok tür üzerinde muazzam etkiler görüyoruz..

Kutup ayısı, bir tehlike uyarısı gibi bize işlerin ne kadar kötüye gittiğini gösteriyor. Ancak bununla birlikte melezler, kutup ayılarının Kuzey Kutbu’nun orta bölgelerinde var olmaya devam etmesine izin verebilir.. Bu yüzden onları incelemeye devam etmemiz gerekiyor..”

“AVLANMA ALANLARI KÜÇÜLEN KUTUP AYILARI, DENİZ KUŞLARININ YUMURTALARINI YEMEYE BAŞLADI”

Geniş çaplı avlanma, kutup ayılarının neslinin tükenmesine yol açabilir..

Kutup ayıları, insanların yaşadığı bölgelerdeki çöplerde yiyecek aramakla birlikte deniz kuşları yuva yaparken de deniz kenarına gelmeye ve onların yumurtalarını atıştırmalık olarak yemeye başladı..

İklim değişikliği kutup ayılarını beslenme şekillerini adapte etmeye zorluyor.. Yeni bir araştırma, kutup ayılarının giderek daha fazla deniz kuşu yumurtası arayışına çıktığını gösterdi..

Kutup ayıları normalde halkalı ve sakallı fokların yanı sıra beyaz balinalarla, morslarla, deniz gergedanlarıyla ve kutup balinalarıyla beslense bile hızla azalan deniz buzulları normal besinlerini daha az avlayabildikleri anlamına geliyor..

Bunun sonucunda kutup ayıları, insanların yaşadığı bölgelerdeki çöplerde yiyecek aramakla birlikte deniz kuşları yuva yaparken de deniz kenarına gelmeye ve onların yumurtalarını atıştırmalık olarak yemeye başladı..

Royal Society Open Science adlı bilimsel dergide yeni yayımlanan makale, yumurta sayısının azalmasıyla, 11 gün boyunca kutup ayılarının yuvalama alanına nasıl yaklaştığını takip etti..

Kanada’daki araştırmacılar, dronelar kullanarak yeni ve daha sıcak bu çağda yemek arayışına çıkan büyük yırtıcıların becerikliliğini ölçmek için kutup ayılarının Nunavut’taki Mitivik Adası’nda yaygın bulunan pufla kazlarının yuvalarında beslenişlerini izledi..

Windsor Üniversitesi’ndeki Great Lakes Çevre Araştırmaları Enstitüsü’nden makalenin başyazarı Patrick Jagielski:

“Daha geç gelen ayıların giderek daha fazla boş yuvayı ziyaret ettiğini ve enerjiyi en aza indirecek şekilde hareket etmediklerini ama yedikleri yumurta kümelerinde giderek daha az seçici hale geldiklerini gördük..” .

Bununla birlikte ayılar, bir pufla kazının aniden kaçmasının yakınlarda terk edilmiş yumurtaların olduğu anlamına geldiğini her seferinde fark edemedi..

Yazarlar:

“Bu çalışma, başlıca avlarını elde etmek daha zor hale gelince türlerin diyetlerine ‘daha az tercih edilen’ kaynakları dahil edebilecek olsa da bunu verimli bir şekilde yapamayabileceğini gösteriyor..”

Uzmanlar, bunun kutup ayılarının avlanmasına ilişkin genelleştirilebilecek bir gösterge olmadığını söylese bile bu, küresel ısınma sonucunda hayvanların beslenme tarzına verilen zararı gösteriyor..

Bu türün yaşam süresine dair endişelerin yanı sıra Temmuz 2020’de Nature Climate Change’de yayımlanan bir çalışmada, kutup ayılarının 2100’e kadar açlık yüzünden soyunun tükenebileceğini öngörülmüştü..

Araştırmacılar hem iklim ısınması tahminlerine hem de ayıların yağ rezervleriyle hayatta kalmak zorunda olduğu yılın giderek artan süresine dair verileri inceledi..

Bu ayın başlarında Global Change Biology adlı bilimsel dergide yayımlanan bir makalede, yüzlerce yıl boyunca, hatta önceki Arktik ısınma dönemlerinde bile yumuşak hayvan yağı ve et içeren özel beslenme tarzlarını sürdürdüğü belirtilmişti..

“HAYVANAT BAHÇESİNDE ÖLÜMLE BİTEN ÇİFTLEŞME: ERKEK KUTUP AYISI DİŞİSİNİ ÖLDÜRDÜ”

“Yetkililer ‘Bu hiç beklenmedik bir şeydi’ dedi”

Doğada yaklaşık 25 bin kutup ayısı yaşıyor.. 

Detroit Hayvanat Bahçesi yetkilileri, erkek bir kutup ayısının çiftleşmeye çalıştığı dişi kutup ayısını öldürdüğünü söyledi..

Hayvanat bahçesince yapılan açıklamada, 20 yaşındaki Anana isimli kutup ayısının, hayvanat bahçesinin 16 yaşındaki erkek kutup ayısı Nuka tarafından pazartesi günü öldürüldüğü doğrulandı..

2020’de sorunsuz biçimde beraber yaşadığı belirtilen kutup ayısı çifti, hayvanat bahçesinin koruma programı kapsamında birkaç ay ayrı kaldıktan sonra geçen hafta yeniden bir araya getirilmişti..

Detroit Zooloji Topluluğu Yaşam Bilimleri Baş Sorumlusu Scott Carter:

“Hiç beklenmedik bir şeydi, bu ani ve trajik hadise sonucunda Anana’yı kaybetmemiz Detroit Hayvanat Bahçesi çalışanlarını sarstı..”

Detroit Hayvanat Bahçesi, hayvanların birbirini öldürdüğü bir olayın onlarca yıldır yaşanmadığını belirtti..

Bu minvalde son gözlemlenen hadise 1988’de yine kutup ayılarının arasında yaşanmıştı..

Nuka ve Anana, Hayvanat Bahçeleri ve Akvaryumlar Birliğinin (AZA) Kutup Ayıları Türlerinin Hayatta Kalması Planı kapsamında yeniden bir araya getirilmişti..

Plan, hayvanat bahçelerinde bulunan sağlıklı hayvan popülasyonlarının devamlılığını amaçlayan işbirliği temelli bir nüfus kontrol ve koruma programıdır..

Hayvanat bahçesince yapılan açıklamada, “programın nesli tükenme tehdidi altındaki türlerin sürdürülebilirliği için hayati önem taşıdığı ve yakın zamanda Detroit Hayvanat Bahçesi’nde babaları Nuka olan ikiz yavruların doğumu gibi başarılara imza attığı” belirtildi..

Detroit Hayvanat Bahçesi’nin diğer dişi kutup ayısı Suka, yavrularından biriyle birlikte özel bir doğum yuvasında bulunuyor..

8 yaşındaki Suka’nın Kasım 2020’de dünyaya gelen iki yavrusu, 2004’ten bu yana Detroit Hayvanat Bahçesi’nde doğup başarıyla büyütülen ilk kutup ayıları olmuştu..

“İKLİM DEĞİŞİKLİĞİYLE MÜCADELE EDİLMEZSE KUTUP AYILARININ NESLİ BU YÜZYIL İÇİNDE TÜKENEBİLİR ”

İklim değişikliğiyle mücadele konusunda daha fazla şey yapılmaması halinde kutup ayılarının soyunun 2100 yılına kadar tükenebileceği bildirildi..

Sonuçları “Nature Climate Change” dergisinde yayımlanan bir araştırmada, deniz buzunda iklim değişikliğine bağlı kaybın kutup ayılarının sayılarının azalmasına, muhtemelen büyük oranda yok olmalarına yol açacağı ihtimalinin zaman çizelgesi çıkarıldı.

Araştırmada, sera etkisi yaratan yüksek gaz emisyonları senaryosunda, 2100 yılına kadar birkaç topluluğun dışında tüm kutup ayılarının neslinin tükenebileceği sonucuna varıldı. 

Emisyonun azaltılmasında makul hedeflere ulaşılması halinde bile birçok  kutup  ayısı topluluğunun ortadan kalkacağı ifade edildi.. 

Polar Bears International kuruluşunda görevli bilim insanı Steven Amstrup, BBC’ye yaptığı açıklamada, “İlk kez yavruların varlığını sürdüremeyeceğini gördük. Yavrular doğacak ancak dişilerin, buzsuz geçen sezon boyunca süt üretmelerine yetecek vücut yağları olmayacak” ifadesini kullandı.

Bilim insanları, bazı kutup ayısı topluluklarının, Kuzey Kutup bölgesinde deniz buzunun küçülmesi nedeniyle hali hazırda hayatta kalmakta zorlandığını belirtiyor.

İLGİLİ HABER

Independent Türkçe için çeviren: Kerim Çelik

© The Independent//Louise Hall 

Independent Türkçe için çeviren Ata Türkoğlu

© The Independent//Bethany Dawson 

Independent Türkçe, Livescience

Derleyen: Çağla Üren

Independent Türkçe için çeviren: Noyan Öztürk

© The Independent//Alisha Rahaman Sarkar 

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top