GENEL

DOĞUM ÖNCESİ VE DOĞUM SONRASI HAKLAR ?

.

İÇİNDEKİLER

“ÇALIŞAN KADINLARIN DOĞUM ÖNCESİ VE DOĞUM SONRASI ÇALIŞMA HAYATINDAKİ HAKLARI NELERDİR? “

 Kadın işçilerin çalışma koşulları, gerek iş kanunlarında gerekse ilgili tüzük ve yönetmeliklerde ayrıntılı olarak düzenlemiştir.. 

Anayasamız kimsenin, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamayacağını ve küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanların çalışma şartları bakımından özel olarak korunacağını hükme bağlamıştır..

“KADIN ÇALIŞAN KİMDİR?

Bu terim, medeni durumuna bakılmaksızın on sekiz yaşını doldurmuş kadın çalışanları ifade eder. 


“GEBELİK SÜRESİNCE ÇALIŞIRKEN PERİYODİK KONTROLLER NASIL YAPTIRILIR?

Gebelik süresince, çalışırken periyodik kontrollerinizi yaptırabilmeniz için işverence size ücretli izin verilir.


3- GEBE KADIN ÇALIŞANIN GÜNLÜK ÇALIŞMA SÜRESİ NE KADAR OLMALIDIR? “

Gebe kadın çalışanlar günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz.. 


“İŞVEREN, GEBE KADIN ÇALIŞANA GECE ÇALIŞMASI YAPTIRABİLİR Mİ?” 

Kadın çalışanlar, gebe olduklarının sağlık raporuyla tespitinden itibaren doğuma kadar geçen sürede gece çalışmaya zorlanamazlar..


“SAĞLIK RAPORU İLE GEREKLİ GÖRÜLMESİ HALİNDE GEBELİK SÜRESİNCE DAHA HAFİF BİR İŞTE ÇALIŞTIRILABİLİR Mİ?” 

Sağlık raporu ile gerekli görüldüğü takdirde gebe çalışan, sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır.. Bu halde çalışanın ücretinde bir kesinti yapılamaz..

Başka bir işe aktarılması mümkün değilse, çalışanın sağlık ve güvenliğinin korunması için gerekli süre içinde, isteği halinde çalışanın tabi olduğu mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla ücretsiz izinli sayılması sağlanır..

Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz..


“KADIN İŞÇİNİN DOĞUM İZNİ NE KADARDIR?” 

Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır..

Çoğul gebelik halinde bu süreler doğumdan önce on, doğumdan sonra sekiz hafta olarak belirlenmiştir. 


“DOĞUM ÖNCESİ VE SONRASINDAKİ SEKİZER HAFTALIK İZİN SÜRELERİ ARTIRILABİLİR Mİ?” 

Doğum öncesi ve sonrası öngörülen süreler sağlık durumunuz ve çalıştığınız işin özelliği göz önünde bulundurularak hekim raporu ile artırılabilir. 

” DOĞUM ÖNCESİ SEKİZ HAFTALIK İZNİN BİR BÖLÜMÜNÜ DOĞUM SONRASINA AKTARABİLİR Mİ?

Sağlık durumunuz uygun ise ve doktorunuz da bu durumu onaylarsa, doğumdan önceki son üç haftaya kadar çalışmaya devam edebilirsiniz. Bu durumda doğum öncesi çalıştığınız süreler doğum sonrası izin sürenize eklenir.

Başka bir deyişle, doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışan bir kadın işçi, doğum öncesi sekiz haftalık izin süresinin beş haftasını çalışarak geçirdiğinden, bu süreyi doğum sonrasına aktarabilecek ve böylece doğum sonrası sekiz haftalık izin süresine söz konusu beş haftanın da eklenmesi ile toplam on üç hafta izin kullanabilecektir. 


“ERKEN DOĞUM YAPILMASI HALİNDE, KULLANILMAYAN DOĞUM ÖNCESİ İZİN SÜRESİ KAYBOLUR MU?

Erken doğum yapılması halinde, doğum öncesi sekiz haftalık (çoğul gebelik halinde on haftalık) izin süresinin tamamını kullanılamaması halinde, kullanamayan süre doğum sonrası izin süresine eklenir.

Örneğin, 8 haftalık doğum öncesi izne ayrılmanız, ancak üç hafta erken doğum yapmanız halinde, kullanamadığınız üç haftalık doğum öncesi izni, doğum sonrası sekiz haftalık izninize ekleyerek onbir hafta izin kullanmanız mümkündür. 


“EVLAT EDİNEN KADINLAR DOĞUM İZNİNDEN YARARLANABİLİR Mİ?” 

Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu tek başına evlat edinilmesi halinde kendiniz, eşinizle birlikte evlat edinmeniz halinde siz veya eşiniz, çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz haftalık analık izni kullanabilirsiniz. 


“KADIN GAZETECİLERİN DOĞUM İZİNLERİ KONUSUNDA ÖZEL BİR DÜZENLEME VAR MIDIR? “

Kadın gazetecilerin doğum izinleri, 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olarak çalışan kadın işçilerden farklı olarak, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun‘da düzenlenmiştir.

Söz konusu kanuna göre kadın gazetecinin hamileliği halinde, hamileliğin yedinci ayından itibaren doğumun ikinci ayının sonuna kadar izinli sayılır. 


“KADIN GAZETECİ DOĞUM İZNİ SÜRESİNCE ÜCRET ALABİLİR Mİ?” 

Hamileliğinin yedinci ayından itibaren doğumun ikinci ayının sonuna kadar izinli sayılan kadın gazeteciye, bu süre boyunca çalıştığı müessese tarafından son aldığı ücretin yarısı ödenir.

Doğum gerçekleşmez veya çocuk ölü dünyaya gelirse, bu halin oluş tarihinden itibaren bir ay süreyle aynı ücret ödenir.

Gazetecinin sigortadan ya da bağlı bulunduğu kuruluşlardan alacağı yardım, bu ödemeye engel değildir. 


“YILLIK ÜCRETLİ İZİN HESAPLANIRKEN DOĞUM İZİNLERİ DİKKATE ALINIR MI? “

Kadın işçilerin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 74’ncü maddesi hükümleri uyarınca doğumdan önce ve sonra çalışmalarının yasak olduğu sekizer haftalık (çoğul gebeliklerde doğumdan önce on, doğumdan sonra sekiz haftalık) süreler, yıllık izin haklarının hesabında çalışılmış gibi sayılır.


“DOĞUMDAN SONRA ÇOCUĞUN BAKIMI İÇİN ÜCRETSİZ İZİN KULLANABİLİR Mİ?” 

Doğum öncesi ve sonrası toplam on altı haftalık (çoğul gebeliklerde onsekiz haftalık) izin süresi tamamladıktan sonra, talep edilmesi halinde altı aya kadar ücretsiz izin kullanılabilir.

Söz konusu altı aylık ücretsiz izni, üç yaşını doldurmamış bir çocuğun tek başınıza evlat edinilmesi halinde sizin, eş ile birlikte evlat edinilmesi halinde sizin veya eşin kullanması mümkündür. Ancak altı aylık ücretsiz izin süresi, yıllık ücretli izin  hesabında dikkate alınmaz. 


“DOĞUM SONRASI ÇOCUĞUN BAKIMI İÇİN YARI ZAMANLI ÇALIŞILABİLİR Mİ?” 

Doğum sonrası analık iznin bitmesinden itibaren, çocuğun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla, talep edilmesi halinde, birinci doğumda altmış gün, ikinci doğumda yüz yirmi gün, sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanılabilir.

Çoğul doğum yapılması hâlinde bu sürelere otuzar gün eklenir. Çocuğun engelli doğması hâlinde ise bu süre üç yüz altmış gün olarak uygulanır. Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinmeniz halinde, aynı haktan eşlerden birisi  yararlanabilir.

Ancak bu şekilde ücretsiz izin kullanılması halinde, ayrıca süt izninden yararlanılması mümkün değildir.


“YARI ZAMANLI ÇALIŞMA ÖDENEĞİNİN KOŞULLARI NELERDİR?”

Yarı zamanlı çalışma ödeneğinden yararlanabilmeniz için;

Doğum veya evlat edinme tarihinden önceki son üç yılda adınıza en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildiriminde bulunmuş olması, 

4857 sayılı Kanunun 63’ncü maddesinde belirtilen haftalık çalışma süresinin yarısı kadar fiilen çalışmış olmanız,

Doğum veya evlat edinme sonrası analık izninizin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde Kuruma “doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma belgesi” ile başvuruda bulunmanız gerekmektedir.

“DOĞUMDAN SONRA ÇOCUĞUM BELİRLİ BİR YAŞA GELİNCEYE KADAR KISMİ SÜRELİ ÇALIŞABİLİR MİYİM? “

Doğum sonrası analık izninizin bitmesinin ardından, en az bir ay önce işvereninize yazılı olarak başvurarak kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilirsiniz. Bu şekilde, çocuğunuzun mecburi ilköğretim çağına başladığı tarihi takip eden aybaşına kadar geçecek süre için kısmi süreli çalışmada bulunmanız mümkündür.

İşveren kısmi süreli çalışma talebinizi kabul etmek zorundadır. Kısmi süreli çalışma talebiniz sebebiyle iş akdiniz geçerli nedenle feshedilemez. Böyle bir fesih durumunda tazminat veya gerekli koşulların bulunması halinde işe iade davası açmanız mümkündür.

Kısmı süreli çalışmada, yarı zamanlı çalışmadan farklı olarak sadece çalıştığınız sürelerin ücreti işverence ödenecek, çalışmadığınız süreler için ödenek almanız söz konusu olmayacaktır. 


“KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA HAKKINDAN KİMLER YARARLANABİLİR?

Kısmi süreli çalışma hakkından ebeveynlerden sadece birisi yararlanabilir. Ebeveynlerden birisinin çalışmaması halinde çalışan eşin kısmi süreli çalışma hakkından yararlanması mümkün değildir.


“KADIN İŞÇİNİN SÜT İZNİ NE KADARDIR?” 

Çocuğunuz bir yaşına gelinceye kadar, onu emzirmeniz için günde toplam bir buçuk saatlik süt izni hakkınız bulunmaktadır. 

“KADIN İŞÇİ SÜT İZNİNİ NASIL KULLANIR?” 

Kadın işçi günde toplam bir buçuk saatlik süt iznini hangi saatler arasında ve kaça bölerek kullanacağını kendisi belirler. 


” İŞVEREN SÜT İZNİ KULLANMAM SEBEBİYLE ÜCRETİMDEN HERHANGİ BİR KESİNTİ YAPABİLİR Mİ?

Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için verilmesi zorunlu olan günde toplam bir buçuk saatlik süt izinleri günlük çalışma süresinden sayılır.

Dolayısıyla işveren, süt izni kullanan kadın işçinin ücretinden herhangi bir kesinti yapamaz. 

” EMZİREN KADIN ÇALIŞANIN GÜNLÜK ÇALIŞMA SÜRESİ NE KADAR OLMALIDIR?

Emziren kadın çalışanlar günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz. 


“İŞVEREN EMZİREN KADIN ÇALIŞANA GECE ÇALIŞMASI YAPTIRABİLİR Mİ? “

Bu sürenin sonunda sağlık ve güvenlik açısından sakıncalı olduğunun sağlık raporu ile belirlendiği dönem boyunca gece çalıştırılmaz. 


“KADIN ÇALIŞAN GEBELİK YA DA EMZİRME HALİNİ İŞVERENE BİLDİRMEK ZORUNDA MIDIR? “

Kadın işçi gebelik ve emzirmeye başlama halinde işverenini bilgilendirir. İşveren, gebe veya emziren çalışanın sağlık ve güvenliği için tehlikeli sayılan kimyasal, fiziksel, biyolojik etkenlerin ve çalışma süreçlerinin çalışanlar üzerindeki etkilerini değerlendirir.

Bu değerlendirme sonucuna göre gerekli önlemleri alır. İşveren, işyerindeki maruziyetin şeklini, düzeyini ve süresini çalışma koşulları veya özel bir riske maruz kalma olasılığı bulunan işlerin; sağlık ve güvenlik risklerinin, gebe veya emziren çalışanlar üzerindeki etkilerini belirlemek ve alınacak önlemleri kararlaştırmak üzere değerlendirir.

Bu değerlendirmede kişisel olarak çalışanı etkileyen psikososyal ve tıbbi faktörleri de dikkate alır. Gebe veya emziren çalışan, işyerinde yapılan değerlendirmenin sonuçları ile sağlık ve güvenlik amacıyla alınması gereken önlemler hakkında bilgilendirilir. 

© The Independentturkish / Özgür Kaya

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top