SAĞLIK

SAÇ, KAŞ, KİRPİK YOLMA HASTALIĞI VE TEDAVİSİ!

.

DURDURULAMAZ BİR SAÇ, KAŞ, KİRPİK VEYA DİĞER VÜCUT KILLARINI KOPARMA ARZUSU İLE GİDEN BİR HASTALIKTIR..”

Bu arzu aşırı gerginlik yaratır ve kişi ancak yolma işleminden sonra rahatlatır.

Psikiyatri Uzmanı ve Psikoterapist Dr. Adnan Çoban:

“Trikotillomani de denilen bu rahatsızlık bir dürtü kontrol bozukluğudur. Genellikle ergenlik döneminde görülür. Kadınlarda erkeklerden 5-10 kat daha fazladır..

İlk saç yolma davranışı, sıklıkla 12 yaşlarında ortaya çıkar. Saç yolma davranışına genellikle depresyon, taşkınlık, kaygı bozuklukları, alkol ve madde sorunları ve kumar oynama gibi diğer dürtü kontrol bozuklukları eşlik eder..

Çocukluk dönemi kayıpları risk etkeni..

Çocukken ailesinden ayrılan, aile fertlerinden birini kaybeden kişilerde saç, kaş, kirpik yolma davranışı daha sık gözlenir..

Saç yolma davranışı olan bireylerin ailelerinde aşırı mükemmeliyetçi, eleştirici, engelleyici ve reddedici annelerin yanı sıra, duygularını belli etmeyen, pasif babalara sıklıkla rastlanır. Bu tarz tutumların travma yarattığı bireylerde bu hastalıkla daha çok karşılaşılır.”

SAÇ KAŞ KİRPİK YOLMA BELİRTİLERİ NELERDİR?

Adnan Çoban:

“Genellikle saç yolma şeklindedir. Şiddetli vakalarda kafada neredeyse saç kalmayacak kadar yolma söz konusudur. Ancak sıklıkla belli bölgelere yoğunlaşmış yolma söz konusudur. Bazı kişiler bunu gizlemek için şapka veya türban takabilmektedirler..

Kaş- kirpik yolmalarında da kaşların ve kirpiklerin seyrekliği dikkat çeker. Kaşlarını yolan kadınlar kalemle kaş yaparak bu durumu gizlemeye çalışırlar. Kişiyi çok mutsuz eden, hayatından bezdiren, sosyal performansını azaltan bir tablodur.”

“TEDAVİSİ NASIL UYGULANIR?

Adnan Çoban:

“Dürtü kontrolünü güçlendirmeye yönelik ilaçlar bir nebze olsun hafifleme sağlarlar. Ancak en etkili yaklaşım İlaç tedavisi ile birlikte psikoterapi uygulamasıdır..

EMDR terapisi gibi psikoterapi yöntemleri sebep olan geçmiş olumsuz şartlanmaları ortadan kaldırmada son derece etkilidir. Saç, kaş, kirpik yolma rahatsızlığında psikoterapi İnsanlar, çocuk ya da yetişkin olsun hiçbir neden yokken saç, kaş, kirpik yolma davranışları içine girmezler. Bu tür davranışlar kişinin farkında olmadığı altta yatan duygusal gerilimle ilişkilidirler. Kişi bu davranışları yaptığında bir nevi rahatlama yaşar. Bunlar kompulsif türden davranışlardır. Nasıl ki temizlik takıntısı olan bir kişi ellerini yarım saat yıkamadan rahat edemiyorsa, yolma davranışı gösteren kişiler de yolmadan rahat edemezler. Bu tür kompulsif davranışların zeminlerinde hemen hemen her zaman belirli bir duygusal gerilim hali söz konusu olduğundan, bu gerilimin kaynağını bulup çözmek gerekir..

Gerilim kaynağı pek çok şey olabilir. Mevcut ya da geçmişte olmuş olan aile içi sorunlar, cinsel taciz, fiziksel şiddet, ailevi baskılar, fiziksel ve duygusal ihmal, anne-baba tartışmalarına maruz kalma yolma sorunları olan kişilerde en çok rastladığımız travmatik olaylardır..

Travmalar insanlarda duygusal alanların blokajına sebep olarak dürtü kontrolünü bozar. Bu dürtü kontrolünün bozulması da bazı kişilerde saç, kaş, kirpik yolma şeklinde çıkar. O zaman duygusal blokaja sebep olan travmaları EMDR terapisiyle çalışmak önce duygusal rahatlamayı sonra da dürtü kontrolünü sağlamada etkili olur..

Trikotillomanide sadece travmalar çalışılmaz kişinin yolma isteği ve yolamadığı zaman yaşamış olduğu yüksek kaygı da çalışılır ve söndürülür. Bir manada kişi saç, kirpik, kaş yolmaya karşı duyarsızlaştırılır. Bu da yolmama konusunda kişinin iradesini güçlendirir. Eğer kişinin gündemde olan ailevi ve sosyal sorunları söz konusuysa onların da giderilmesi tedavi açısından son derece etkili olmaktadır..

Mevcut ya da geçmişte olmuş olan aile içi sorunlar, cinsel taciz, fiziksel şiddet, ailevi baskılar yolma sorunları olan kişilerde en çok rastladığımız durumlardır. Nedenler belirlenip EMDR yöntemi ile çalışıldığında çok kısa sürede bu davranışlar sönmektedir. Eğer mevcut bir travmatik durum varsa ve bu aile içinde yaşanan olumsuzluklar ilişkiliyse bireysel EMDR uygulamasının yanı sıra aile ile de çalışmak gerekir.”

SAÇ, SAKAL VE KAŞ KOPARMAK BİR HASTALIK! “

Kişinin sosyal ilişkilerini etkileyen, yaşam kalitesini bozan saç koparma hastalığına sık olarak depresyon, kaygı bozuklukları, alkol ve madde kullanımı ve diğer dürtü kontrol bozuklukları eşlik ediyor..

Eşlik eden hastalıkların mutlaka tedavi edilmesi gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, davranış terapisinin tedavide olumlu etkileri olduğunu vurguluyor..

Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar:

” ‘Trikotilomani’ olan saç koparma hastalığı, Kişiyi saçlarını ya da vücut kıllarını yüzey derisinden ayıracak şekilde çekmeye zorlayan bir hastalık.”

AİLE VE SOSYAL İLİŞKİLERİ ETKİLENİYOR”

Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar:

“Kişinin saç koparmasına neden olan şey, saç koparmadan önce yaşadığı yoğun gerginlik ve saç kopardıktan sonra yaşadığı rahatlama hissi..

Kişinin saçlarını koparması nedeni ile kafa derisinde saçsız, açık alanlar belirir. Bu açık alanlar ve kötü görüntü nedeni ile kişi saçlarını peruk, eşarp, şapka ya da başka yöntemlerle saklamaya çalışır. Kişi için hastalık ruhsal sıkıntı vermekle kalmaz, bu davranışını önleyemediği için çevresinin eleştirileri nedeni ile aile-sosyal yaşantısı da etkilenir. Başkalarının yanında zorunlu olarak saçlarının görünmesini gerektiren doktor muayenesi, kuaför, deniz gibi ortamlar kişinin korkulu rüyası haline gelir..

Bazen kişi saçları yerine kaşlarını, kirpiklerini koparıyor olabilir. Bu durum gizlenmesi daha zor bir hal yaratır. Özellikle kasıklar ve koltuk altından kıl koparılması durumunda daha sık olan apseler oluşabilir. Kimi zaman hasta kopardığı kılları yutabilir, bu durum kronik biçimde devam ederse bağırsaklarda top haline gelen kıllar barsak tıkanmalarına sebep olabilir.”

KIZLARDA DAHA SIK GÖRÜLÜYOR

“Saç koparma hastalığının ergenlik döneminde başladığını belirtmeliyim”

Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar:

“Her ne kadar hastalık çocukluktan yaşlılığa her yaşta görülebilse de genellikle 12–13 yaşlarında ergenliğe geçiş döneminde başlar. Kızlarda daha fazla görülmekle birlikte bıyık sakal koparan erkeklerin de sayısı az değildir. Fakat kadınlar koparma sonrası başta beliren kelliği saklamakta zorluk çektikleri için tedaviye daha sık başvururlar. Erkeklerde kelliğin toplumsal olarak kabul görmesi, sakal ve bıyıktaki açıklıkların tıraş olarak kapatılabilmesi sebebiyle hastalık daha rahat saklanabilir..

Saç koparma hastalığına duygu kontrolü, hareket, alışkanlık oluşumu ve dürtü kontrolüne ilişkin alanları birbirine bağlayan beyin yollarındaki anormalliklerin sebep olduğu düşünülür..

Trikotilomani yani saç koparma hastalığı belirtilerin varlığına göre teşhis edilir, bunun için özel bir test yoktur. Trikotilomaniye sık olarak depresyon, kaygı bozuklukları, alkol ve madde kullanımı ve diğer dürtü kontrol bozuklukları eşlik eder.”

“DAVRANIŞ TERAPİSİ İLE TEDAVİ EDİLİYOR!”

“Trikotillomani için en önemli tedavinin, alışkanlığı tersine çevirme adı verilen bir davranış terapisi olduğunu ifade edebilirim”

Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar:

“Temel olarak, bu, kötü bir alışkanlığı, zararlı olmayan başka bir şeyle değiştirmek anlamına gelir. Bu yaklaşımla, saç koparma hastalığı olan kişiler ilk önce saçlarını ne zaman, hangi durumlarda, nerelerde kopardıklarını tanımlarlar. Sonra saçlarını koparma dürtüsünü hissettiklerinde yaşadıkları gerilimi hafifletmenin başka bir yolu öğretilir ve beyinde bu gerilim ile uyarılan bozuk hareket-davranış devresi başka yere yönlendirilir..

Bazen bu davranış saçlarını koparmak için kullandıkları eli sıkıca yumruk yapmak kadar basit olabilir..

Kimi zaman kıl koparmayı fiziksel olarak engelleyecek parmak bandajları, bereler de kullanılır. Çünkü kıl koparma çoğu zaman farkına varılmadan, otomatiklik kazanmış halde yapıldığı için bu fiziksel engeller ve kayıtlar kişinin kıl kopardığını fark etmesini sağlayacaktır.”

“STRES YÖNETİMİ ÖĞRENMELİ”

İlaç tedavilerinin hastalığın belirtilerini hafiflettiğini ifade etmeliyim”

Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar:

“Tedavide antidepresan ve antipsikotik ilaçlar kullanılabilir. En etkili tedavi yöntemi ise ilaç tedavisi ve psikoterapinin birlikte uygulanmasıdır. Ancak hastalığın kesin çözümü olarak tanımlanan bir tedavi henüz bulunmamaktadır. Belirtiler başlar başlamaz tedaviye başlamak daha iyi sonuç verir. Stresli durumlarda saç koparmanın artması nedeni ile bu kişilere stres yönetimini öğretmek de etkili olacaktır.”

SAÇ VE KIL KOPARMA HASTALIĞI (Trikotillomani)

Trikotillomani’nin sebebi nedir?

1889’da Fransız dermatolog Francois Hallopeau tarafından saç koparma hastalığına bu isim verilmiştir. Yunanca triko saç, tillo çekme, ve mani delilik, aşırı istek anlamına gelmektedir.

Bu hastalığın bilinen kesin bir sebebi yoktur. Hastalığın sebepleri hastalık esnasında beyinde gerçekleşen değişiklikler, diğer hastalıklardan farkları, şiddetlendiren durumlarla ilgili araştırmalar devam etmektedir..

Ulaşılan noktada bilinen bilimsel gerçek hastalığın nörobiyolojik bir süreç olduğu ve hastalık gelişiminde genetik yani kalıtımsal faktörlerin de rol oynadığıdır..

Tıpkı alkolizm, patolojik kumar, depresyon ve daha birçok psikiyatrik hastalık gibi trikotillomani de genetik, duygusal ve çevresel faktörlerin bir bileşimi sonucu ortaya çıkar. Ancak unutulmaması gereken nokta saç koparmanın birbirinden farklı hastalılarda ortaya çıkabilen bir belirti olabileceğidir. Tıpkı yüksek ateşin zataürre, idrar yolu enfeksiyonu, güneş çarpması gibi birbirinden farklı sebepleri olabileceği gibi saç koparma da farklı psikiyatrik hastalıklar esnasında izlenebilir..

TRİKOTİLLOMANİ KİMLERDE GÖRÜLÜR?

Her yaştan, her etnik gruptan, cinsiyetten, milletten ve sosyoekonomik düzeyden kişide bu hastalık izlenebilir.

Çocukluk döneminde hastalık kızlarda ve erkeklerde neredeyse eşit sıklıkta izlenirken yetişkinlikte vakaların %80-90’ı kadındır. Toplum içinde görülme sıklığı %1-3’tür. Başka deyişle Türkiye’de tedavi alan, almayan, hastalığının farkında olan olmayan, kimisi şiddetli kimisi hafif yaklaşık 1-1,5 milyon trikotillomani vakası bulunmaktadır.

TRİKOTİLLOMANİ NE ZAMAN BAŞLAR?

Hastalık herhangi bir yaşta başlayabilir ancak sıklıkla geç çocukluk ve ergenlik dönemi nde, 11-13 yaş civarında başlar.

Hastalığın daha sık başladığı bu dönem akla hastalığın başlangıcında bazı hormon değişikliklerinin sebep olabileceğini düşündürmektedir. Ancak yaşlılıkta ya da henüz 1 yaşın altındaki bebklerde hastalığın izlenebildiği nadir durumlar da vardır. Hastalık sıklıkla hayatın stresli bir döneminde, önemli bir yaşam olayını takiben izlenir. Ancak duruduk yere, kişinin yaşamında herşey olağan akışında iken de başlayabilir.

SAÇ VE KIL KOPARMA HASTALIĞI NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Trikotillomani hastalığı kendiliğinden geçebilir mi?

Bir bireyde hastalığın nasıl seyredeceğini tam olarak tahmin etmek mümkün değildir.

Hiç tedavi almayanlarda trikotillomani genellikle uzun yıllar sürer ancak zaman içinde şiddetlendiği ve azaldığı dönemler, hatta arada birkaç ay yıl neredeyse tamamen ortadan kalktığı, sonra yeniden canlandığı dönemler izlenir. Bu kronik gidiş ömür boyu sürebilir. Ancak özellikle bebeklikte ya da erken çocukluk döneminde başlayan birçok vakada saç koparma kısa bir süre devam edip kendiliğinden ortadan kalkabilir.

Hastalarımıza saç koparmanın ağrılı olup olmadığını sorduğumuzda birbirinden çok farklı cevaplar alırız. Bir çoğu vücudun farklı yerlerinden kıl koparmanın ağrılı olmaktan öte rahatlatan bir eylem olduğunu ifade ederler..

Koparmak için ortaya çıkan dürtü ve karşı konulamaz hale geldiğinde saçın ya da kılın koparılması ile ortaya çıkan rahatlamadan bahsederler. Bazı hastalar durumu sanki bir yerin çok kaşınması ve kaşınıldığında ortaya çıkan rahatlamaya benzetirler. Bazıları ise acı duyduklarını ama yine de karşı koyamadıklarını ifade ederler..

Kişi günde yüzlerce, kimi zaman binlerce tel saç ya da kıl koparır, tekrarlayan koparma hareketi sebebi ile el, bilek, dirsek ağrıları ortaya çıkabilir. Kıl ya da saç köklerinin iltihaplanması sebebiyle ağrılı şişlikler ortaya çıkabilir. Ancak bu kötü sonuçlar dahi çoğu zaman kişinin saç koparmayı durdurabilmesine yaramaz.

“SAÇ KOPARMA – TRİKOTİLLOMANİ HASTALIĞI KİŞİNİN KENDİNE KASITLI OLARAK VERDİĞİ BİR ZARAR MIDIR?

Hayır, kişi hastalıktan memnun değildir, kurtulmak ister, verdiği zarardan muzdariptir.

Görünüşüne ve hayatına zarar verdiğini bilir, durdurmaya çalışır ama başarısız olur. Tıpkı tırnak yiyenlerin bunu durdurmak isteyip başarısız olmaları gibi bir durumdur. Hastalığı yaşamayan birçok kişi “istesen durdurursun, koparmazsın” dedikçe anlaşılamamanın verdiği sıkıntı ile daha da şiddetlenir.

TRİKOTİLLOMANİ, TAKINTI HASTALIĞININ BİR BİÇİMİ MİDİR?

Hastalıkların isimleri yani etiketler hekimler ve diğer sağlık profesyonelleri arasındaki iletişimi kolaylaştırmk için vardır.

Bu sebeple aynı hastalığa dünyanın her yerinde aynı tanının konması ve benzer tedavilerin uygulanması için çeşitli hastalık sınıflandırmaları yapılmıştır. Bu sınıflamalarda trikotillomani ve obsesif kompulsif bozukluk farklı grup hastalıklar olarak anılırlar.

Trikotillomani bir takıntı olmaktan ziyade “dürtü kontrol bozukluğu” olarak anılan bir grupta sınıflanmıştır. Fakat trikotillomani tekrarlayıcı davranış biçimi ve yapmak için karşı konulamaz istek duyulması ile takıntı hastalığını da andırır. Kişinin bazen farkına varmadan otomatik olarak saç koparması ise tik bozukluğuna benzer. Ancak tedaviye başvurulduğunda hekim ve psikolog her bir vakayı hastalığın etiketine göre değil, hastanın kendi özelliklerine göre tedavi sürecine alacaktır.

SAÇLARI YUTMA DA HASTALIĞIN BİR PARÇASI MIDIR?

Koparılan saç ya da diğer vücut kıllarının köklerini ağza alamk, emmek ya da saçı tümüyle yutmak oldukça sık görülen bir davranıştır.

Yutme bazen saçın sadece kök kısmını yutma biçiminde bazen de tüm saçı yutma biçiminde olabilir. Saçın tümüyle yutulması bir süre sonra barsaklarda biriken saçların yumak haline gelerek barsakları tıkamasına sebep olur. Trikobezoar adı verilen bu durum acil cerrahi müdahale gerektirecek kadar ciddi olabilir. Nadir görülen bu durum eğer gerekli müdahale yapılmazsa ölümle sonuçlanabilir. Kişinin hastalığından utanması sebebiyle tıbbi yardım istememesi ölümcül sonuçlanma riskini artırır. 

SAÇ VE KIL YOLMANIN NEDENİ BELLİ OLDU!

Saç ve kıl yolmanın nedeni belli oldu! Stres saç ve kıl yolduruyor.

Günümüzün en çok şikayet edilen ve pek çok sağlık sorunlarına yol açan stres, sadece yetişkinleri değil, çocuk ve ergenleri de derinden etkiliyor.

Tıpta “tikotilomani” olarak adlandırılan saç ve kıl koparma hastalığının altında stres başta olmak üzere çeşitli psikiyatrik sorunlar yatıyor.

Saç ya da kıl koparma davranışı, sınava çalışmak gibi stresli durumlarda, endişe verici anlarda ya da öfkeli zamanlarda artabiliyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Mine Elagöz Yüksel, saç ve kıl koparma hastalığının çocuk ve ergenlerde de görülebildiğine dikkat çekti.

Trikotillomaninin çocuğun saç, kirpik, kaş ya da vücüdunda bulunan başka kıllarını yolması ile kendini gösteren bir rahatsızlık olduğunu belirten Yrd. Doç. Dr. Mine Elagöz Yüksel:

“Koparma davranışı öncesi saç ya da kıl yolma dürtüsü oluşur. Tekrarlayıcıdır, çocuk sürekli saç kopartmaz ancak dönem dönem bu davranışı tekrarlar. Nadiren yolunan kılların yendiği de görülebilir.”

SAÇ DÖKÜLMESİ İLE KARIŞTIRILABİLİR

Çocuğun saçını, kirpiğini ya da kaşını çekerek kopardığını belirten Yrd. Doç. Dr. Mine Elagöz Yüksel:

“Öncesinde o bölgede bir kaşıntı hissi hissedebileceği gibi çektikten sonra bir rahatlama sağlar. Kişi istemsiz yapsa da farkında olmasa da bunu yaptığını bilir. Kimi zamanlarda çocuk bunu ailesinden gizliyor olabilir. Bu durumda aile saç dökülmesi ile saç kopartma arasındaki farkı anlamakta zorlanabilir.”

EN ÖNEMLİ NEDEN RUHSAL SIKINTILAR

Trikotillomani hastalığının genetik bir temelinin olduğuna dair çalışmalar bulunduğuna dikkat çeken Yrd. Doç. Dr. Mine Elagöz Yüksel:

“Ancak bu davranışın altta yatan en önemli nedeni ruhsal sıkıntılardır. Sınava çalışmak gibi stresli durumlarda, endişe verici anlarda ya da öfkelendiklerinde artabilir. Hasta stresini azaltmak amaçlı farkında olarak da saçını çekebilir, otomatik adını verdiğimiz farkında olmadan alışkanlık şeklinde de bu davranışı sürdürebilir..

Trikotilomani hastalığına sahip çocuk ve ergenlerin genellikle görüntülerinden hoşnut olmazlar ve başkalarının durumu fark etmesini istemezler..

Dökülen saçı örneğin bere ya da örtü benzeri kıyafetlerle saklamak isteyebilirler.

Saç ve kıl koparma hastalığının her yaşta görülmekle beraber en sık görüldüğü dönemin çocukluk ve ergenlik dönemleri olduğunu ifade etmeliyim..

Çocukluk döneminde hem erkeklerde hem kızlarda aynı oranda görülebilir. Küçük çocuklarda da görülebildiği gibi en sık başlangıç dönemi erken ergenlik dönemi olan 10-13 yaşları arasındaki yıllardır.”

BAŞKA PSİKİYATRİK RAHATSIZLIKLARLA BERABER GÖRÜLEBİLİR

Trikotillomaninin başlı başına bir rahatsızlık olduğunu belirten Yrd. Doç. Dr. Mine Elagöz Yüksel:

“Ancak depresyon, obsesif kompulsif bozukluk, internet bağımlılığı gibi başka psikiyatrik rahatsızlıklarla birlikte görülme ihtimali vardır. Bununla beraber bu davranış televizyon, bilgisayar karşısında artıyor olabilir.”

Trikotillomani rahatsızlığında karşı konulamayan bir saç yolma dürtüsü oluştuğunu, bu nedenle çocuğun saç ya da kıl yolma isteğini durdurmakta zorlandığına dikkat çekmek istiyoru.?

Ailenin çocuğun bu davranışı bilerek yaptığını düşünmemesi, bunun bir rahatsızlık olduğunu bilmesi ve tedavi için yönelmesi gereklidir.”

MUTLAKA ÇOCUK PSİKİYATRİSTİ MUAYENE ETMELİ

Trikotillomani rahatsızlığı bulunan çocuğun mutlaka bir çocuk ergen psikiyatristi tarafından muayene edilmesi gerektiğini vurgulayan Yrd. Doç. Dr. Mine Elagöz Yüksel:

“Tedavi ettirilmediği takdirde çocuklarda altta yatan stres etkeni ile baş edememe hali kronik olarak devam edeceği gibi; saç, kirpik, kaş kaybı sonucu bu durumdan rahatsızlık duydukları için sosyal izolasyon, özgüven eksikliği, mutsuzluk gibi ek ruhsal problemler de meydana gelebilir. Eğer çekilen saç yutuluyorsa sindirim sisteminde tıkanıklıklara yol açabilir.”

“TEDAVİ EDİLEBİLİR

Trikotillomaninin tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu ifade eden Yrd. Doç. Dr. Mine Elagöz Yüksel:

“Çocuk-ergen psikiyatri uzmanı tarafından öncelikle tanı konur, varsa eşlik eden diğer psikiyatrik rahatsızlıklar tespit edilir, altta yatan neden ortaya çıkartılır. Hastanın medikal tedavisi yanında psikoterapi alması da hastalığın gidişatında önemlidir. Psikoterapi seanslarında hastalığı başlatan, arttıran nedenler tespit edilir ve üzerinde çalışılır. Tedavi esnasında aile tutumları da ele alınmalıdır.”

SAÇ SAKAL KOPARIYORSANIZ SIKINTIDAN SANMAYIN! “

Saç sakal koparıyorsanız sıkıntıdan sanmayın! Saç, sakal ve kaş koparmak bir hastalık. Mutlaka destek almalısınız.

Kişinin sosyal ilişkilerini etkileyen, yaşam kalitesini bozan saç koparma hastalığına sık olarak depresyon, kaygı bozuklukları, alkol ve madde kullanımı ve diğer dürtü kontrol bozuklukları eşlik ediyor. Eşlik eden hastalıkların mutlaka tedavi edilmesi gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, davranış terapisinin tedavide olumlu etkileri olduğunu vurguluyor.

Üsküdar Üniversitesi NP Feneryolu Tıp Merkezi Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar:

“Tıptaki adı ‘Trikotilomani’ olan saç koparma hastalığını, kişiyi saçlarını ya da vücut kıllarını yüzey derisinden ayıracak şekilde çekmeye zorlayan bir hastalık olarak tanımladı.

AİLE VE SOSYAL İLİŞKİLERİ ETKİLENİYOR

Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar, kişinin saç koparmasına neden olan şeyin saç koparmadan önce yaşadığı yoğun gerginlik ve saç kopardıktan sonra yaşadığı rahatlama hissi olduğunu söyledi. Saç koparmanın bireyin yaşam kalitesini etkilediğini belirten Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Kişinin saçlarını koparması nedeni ile kafa derisinde saçsız, açık alanlar belirir. Bu açık alanlar ve kötü görüntü nedeni ile kişi saçlarını peruk, eşarp, şapka ya da başka yöntemlerle saklamaya çalışır. Kişi için hastalık ruhsal sıkıntı vermekle kalmaz, bu davranışını önleyemediği için çevresinin eleştirileri nedeni ile aile-sosyal yaşantısı da etkilenir. Başkalarının yanında zorunlu olarak saçlarının görünmesini gerektiren doktor muayenesi, kuaför, deniz gibi ortamlar kişinin korkulu rüyası haline gelir. Bazen kişi saçları yerine kaşlarını, kirpiklerini koparıyor olabilir. Bu durum gizlenmesi daha zor bir hal yaratır. Özellikle kasıklar ve koltuk altından kıl koparılması durumunda daha sık olan apseler oluşabilir. Kimi zaman hasta kopardığı kılları yutabilir, bu durum kronik biçimde devam ederse bağırsaklarda top haline gelen kıllar barsak tıkanmalarına sebep olabilir.”

KIZLARDA DAHA SIK GÖRÜLÜYOR

Saç koparma hastalığının ergenlik döneminde başladığını belirten Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar, “Her ne kadar hastalık çocukluktan yaşlılığa her yaşta görülebilse de genellikle 12–13 yaşlarında ergenliğe geçiş döneminde başlar. Kızlarda daha fazla görülmekle birlikte bıyık sakal koparan erkeklerin de sayısı az değildir. Fakat kadınlar koparma sonrası başta beliren kelliği saklamakta zorluk çektikleri için tedaviye daha sık başvururlar. Erkeklerde kelliğin toplumsal olarak kabul görmesi, sakal ve bıyıktaki açıklıkların tıraş olarak kapatılabilmesi sebebiyle hastalık daha rahat saklanabilir” dedi.

“Saç koparma hastalığına duygu kontrolü, hareket, alışkanlık oluşumu ve dürtü kontrolüne ilişkin alanları birbirine bağlayan beyin yollarındaki anormalliklerin sebep olduğu düşünülür” diyen Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar, “Trikotilomani yani saç koparma hastalığı belirtilerin varlığına göre teşhis edilir, bunun için özel bir test yoktur. Trikotilomaniye sık olarak depresyon, kaygı bozuklukları, alkol ve madde kullanımı ve diğer dürtü kontrol bozuklukları eşlik eder” uyarısında bulundu.

DAVRANIŞ TERAPİSİ İLE TEDAVİ EDİLİYOR

 Trikotilomani için en önemli tedavinin, alışkanlığı tersine çevirme adı verilen bir davranış terapisi olduğunu ifade eden Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar, şunları söyledi:

“Temel olarak, bu, kötü bir alışkanlığı, zararlı olmayan başka bir şeyle değiştirmek anlamına gelir. Bu yaklaşımla, saç koparma hastalığı olan kişiler ilk önce saçlarını ne zaman, hangi durumlarda, nerelerde kopardıklarını tanımlarlar. Sonra saçlarını koparma dürtüsünü hissettiklerinde yaşadıkları gerilimi hafifletmenin başka bir yolu öğretilir ve beyinde bu gerilim ile uyarılan bozuk hareket-davranış devresi başka yere yönlendirilir. Bazen bu davranış saçlarını koparmak için kullandıkları eli sıkıca yumruk yapmak kadar basit olabilir. Kimi zaman kıl koparmayı fiziksel olarak engelleyecek parmak bandajları, bereler de kullanılır. Çünkü kıl koparma çoğu zaman farkına varılmadan, otomatiklik kazanmış halde yapıldığı için bu fiziksel engeller ve kayıtlar kişinin kıl kopardığını fark etmesini sağlayacaktır.”

STRES YÖNETİMİ ÖĞRENMELİ

İlaç tedavilerinin hastalığın belirtilerini hafiflettiğini ifade eden Doç. Dr. Gökben Hızlı Sayar, “Tedavide antidepresan ve antipsikotik ilaçlar kullanılabilir. En etkili tedavi yöntemi ise ilaç tedavisi ve psikoterapinin birlikte uygulanmasıdır. Ancak hastalığın kesin çözümü olarak tanımlanan bir tedavi henüz bulunmamaktadır. Belirtiler başlar başlamaz tedaviye başlamak daha iyi sonuç verir. Stresli durumlarda saç koparmanın artması nedeni ile bu kişilere stres yönetimini öğretmek de etkili olacaktır” dedi.

İLGİLİ HABER

Sözcü

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top