SAĞLIK

SICAK HAVA İNSANLARI NEDEN ÖLDÜRÜYOR

Kimler ölüm riski altında?

Bu kez uzmanlar da endişeli: Sıcak hava insanları neden öldürüyor ve işaretler neler?

Daha önce de sıcaklık dalgaları olmuştu. Peki uzmanlar neden bu kez endişeli?

Sıcak hava dalgaları iklim değişikliği nedeniyle şiddetleniyor..

Dünya genelinde rekor sıcaklıklar yaşanırken uzmanlar, insanları günün sıcak saatlerinde dışarı çıkmamaları ve bol sıvı tüketmeleri için uyarıyor..

Zira aşırı ısınma; bayılma, tehlikeli seviyede su kaybı ve hatta ani ölümlerle sonuçlanabiliyor.. Örneğin Kanada’da bu yaz 800’den fazla kişinin sıcaklık nedeniyle hayatını kaybettiği belirtiliyor..

Uzmanlara göre insanların kendilerini ve sevdiklerini sıcaklığın etkilerinden korumasının eniyi yolu, vücutlarındaki aşırı ısınmanın belirtilerini ve bunları nasıl önleyebileceklerini bilmesinden geçiyor..

Yüksek sıcaklıklar insanlar için neden tehlikeli?

Bir kişi aşırı ısındığında yeterince hızlı soğuyamadığı için vücut ısısı 39,5dereceye veya daha yükseğe çıkabiliyor..

Bebekler ve yetişkinler için normal vücut sıcaklığı ise 37derecenin altında. Bunun üzerindeki sıcaklıklarda terleme, vücudu hızla soğutmaya yetmiyor ve ısınma hastaneye yatışla sonuçlanabiliyor..

John Hopkins Üniversitesi’nde acil servis doçenti Dr. Matthew Levy:

“Vücudun yüksek sıcaklıklara uyum sağlamada kendine özgü bir yeteneği vardır..

Ancak yüksek risk altındaki insanlar uzun süre sıcakta kaldıklarında endişeleniriz çünkü vücutları da bunu telafi edemez.”

İnsanların karantina ve tecrit önlemleri nedeniyle aylar boyunca daha serin koşullarda içeride kalmış olmalarıda aşırı ısınma açısından yüksek risk altında olmalarına sebebiyet verebilir..

Daha önce de sıcaklık dalgaları yaşandığına göre uzmanlar neden bu kez endişeli?

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’nde iklim değerlendirme direktörü David Easterling, sıcakhava dalgalarının giderek şiddetlendiğini ifade ediyor..

Uzmana göre bunun baş sorumlusu iklim değişikliği. Zira insanlar fosil yakıtları tükettiği için sera gazı emisyonları da artıyor..

Atmosfere salınan sera gazları Dünya’nın daha da ısınmasına neden olduğu için aşırı sıcaklık dalgaları da giderek sıklaşıyor ve şiddetleniyor..

Uzmanlar işte bu nedenle insanların, sıcaklıklardan giderek daha fazla etkilendiğini ifade ediyor.

Kimler ölüm riski altında?

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne (CDC) göre bazı insanlar aşırı sıcaklığı diğerlerinden daha iyi tolere edebilirken, bazılarıysa savunmasız kalıyor..

Bu savunmasız gruplar arasında 65yaş üstü yetişkinler de var. Bu kişiler, ani sıcaklık değişikliklerine gençler gibi uyum sağlayamıyor..

Özellikle park halindeki otomobillerde bırakılan çocuklar ve evcil hayvanlar da yüksek risk altında..

Dışarıda çalışan, serinleme ve su içme olanağı olmayan insanlarla birlikte günün sıcak saatlerinde egzersiz yapan sporcular, sıcak çarpmasıyla karşı karşıya kalabiliyor..

Bunun yanında kronik rahatsızlıkları olan ve sokakta su veya gölge alan bulamayan hayvanların taşıdığı risk de yüksek..

Sıcaklıkla ilgili rahatsızlıkların işaretleri neler?

CDC’ye göre, aşırı sıcaklığa maruz kalan kişilerin dikkat etmesi gereken 5 rahatsızlık mevcut. O rahatsızlıklar ve belirtileri şu şekilde:

Sıcak çarpması: 

Belirtileri arasında vücut ısısının artması, cildin ısınması ve kızarması, nabzın hızlanması ve güçlenmesi, baş ağrısı, mide bulantısı, bilinç bulanıklığı yer alıyor.

Sıcak bitkinliği: 

Bu rahatsızlık da çok terleme, cildin soğuk, soluk ve nemli olması, nabzın hızlanması ve zayıflaması, mide bulantısı ya da kusma, kas krampları, yorgunluk, baş dönmesi, baş ağrısı ve bayılmayla kendini gösteriyor.

Sıcak krampları: 

Yoğun egzersiz sırasında ağır terlemeyle kendini gösteriyor. Kas ağrısı veya spazmları yaratabiliyor.

Güneş yanığı: 

Cildin ısınması ve kızarmasıyla belli oluyor. Ciltte kabarcıklar da görülüyor.

Sıcak döküntüsü: 

Deride kırmızı küçük kabarcık kümeleri gözlemleniyor.

Belirtileri gösteren kişilere ne yapılmalı?

Dr. Matthew Levy, sıcak çarpmasından etkilenen kişilerle karşılaşanların mutlaka uzmanları aramasını öneriyor.

Hayati tehlike arz eden bir acil durum söz konusuysa bu kişilerin en kısa sürede sıcaktan uzaklaştırılması ve serin ve gölgeli bir yere taşınması gerekiyor.

Serin bir yere taşınmaları mümkün değilse de soğutulmaları gerekli. CNET’e konuşan uzmanlara göre giysilerini suyla ıslatarak ve gereksiz giysilerden kurtulmalarını sağlayarak hastaları serinletmek mümkün.

Hastanın bilinci yerindeyse su da verilebilir. T.C. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, hastanın bulantısı yoksa ve bilinci açıksa su ve tuz kaybını gidermek için bir çay kaşığı karbonat ve bir çay kaşığı tuz eklenmiş bir litre su ya da soda içirilmesini tavsiye ediyor.

Kanada’da aşırı sıcaklardan ölenlerin sayısı güncellendi: 808 kişi

300 kişi aynı gün hayatını kaybetti

Kanada’nın batı eyaletlerini etkisi altına alan aşırı sıcakların neden olduğu can kaybı sayısının açıklanandan fazla olduğu bildirildi.

British Columbia Adli Tıp Kurumu’ndan yapılan açıklamada, British Columbia eyaletinde aşırı sıcaklar nedeniyle 25 Haziran-1 Temmuz tarihlerini kapsayan dönem için daha önce 719 olarak açıklanan can kaybı sayısı 808 olarak güncellendi.

Aşırı sıcaklardaki “en ölümcül günün” 29 Haziran olduğu belirtilen açıklamada, bu tarihte Lytton köyünde kaydedilen 46,9 santigrat derece sıcaklığın Kanada için “yeni bir rekor” olduğu ve kayıtlara geçen 808 can kaybının 300’ünün 29 Haziran’da kaydedildiği ifade edildi.

Kuruma göre, eyalette son 5 yılın aynı döneminde bildirilen ortalama ölüm sayısı 198’di.

British Columbia Adli Tıp Kurumu Başkanı Lisa Lapointe, 3 Temmuz’da yaptığı yazılı açıklamada, 25 Haziran-1 Temmuz döneminde eyalet genelinde aşırı sıcaklardan toplam 719 kişinin öldüğünü duyurmuştu.

“Çevrenizde yaşayan yaşlıları mümkün olduğunca sık kontrol edin”

Lisa Lapointe, ölenlerin çoğunun yaşlılar olduğuna işaret ederken, bu kişilerin çoğunun havalandırması yetersiz evlerde ve tek başına yaşadıklarına dikkati çekti.

Lapointe, halka çağrısını tekrarlayarak, “Çevrenizde yaşayan yaşlıları mümkün olduğunca sık kontrol edin.” tavsiyesinde bulundu.

Öte yandan Batı Kanada’da yaşanan aşırı sıcakları inceleyen uluslararası iklim bilimci grup World Weather Attribution, yaşananları “son derece nadir” olarak nitelendirdi.

Grup, küresel sıcaklıklar arttıkça bunun gibi aşırı sıcak hava dalgalarının daha olası hale geleceği konusunda uyardı.

Kanada’nın batı eyaletleri haziran ayının son haftasından bu yana aşırı sıcakların etkisi altında bulunuyor.

Aşırı sıcaklar, bölgede yüzlerce ayrı noktada orman yangınlarına da neden oluyor.

İLGİLİ HABER

Independent Türkçe, CNET, T.C. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü

Derleyen: Çağla Üren

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top