GÜNDEM

KADINA ŞİDDET: NAMUSSUZLARIN ‘NAMUS CİNAYETLERİ’

“Kadına yönelik taciz, tecavüz, şiddet ve öldürme gibi suçlar, “hafifletici” nedenlerle adeta cezasız bırakılmaktadır.. “

ARAP ÜLKELERİNDE “NAMUS CİNAYETLERİ” VE KADINA ŞİDDET ÖRNEKLERİ …

OECD’nin “Tek Bakışta Toplum 2019” araştırmasına göre, örgütün 36 üyesi arasında ömürlerinde enaz bir kez eşinden fiziksel veya duygusal şiddet gören kadın oranının enyüksek olduğu ülke yüzde38 ile Türkiye..

Türkiye’nin hemen ardından yüzde36 ile ABD geliyor.. Yeni Zelanda yüzde 35 ile üçüncü sırada. OECD ortalaması ise yüzde21,6..

Türkiye, kadına yönelik şiddettin yoğun yaşandığı ülkelerden biri olarak bilinir.. Kadın cinayetlerinin (çoğunlukla “namusu temizleme” gerekçesiyle) sayısı, 2000’li yıllarda geçmiş yıllara göre büyükartış göstermiştir..

Kolaj: Independent Türkçe// cafemedyam

474 kadının öldürüldüğü 2019yılı, ülkede son 10 yılda en fazla kadının öldürüldüğü yıl olmuştur..

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, yıllık raporuna göre 2020yılında 300 kadın erkekler tarafından öldürülmüş, 171 kadın şüpheli şekilde ölü bulunmuştur..

2010-2019yılları arasında kadın cinayetlerinin sayısında sadece, İstanbul Sözleşmesi’nin imzalandığı yıl olan 2011yılında düşüş görülmüştür. 1

Kadınlar için umut teşkil eden İstanbulSözleşmesi, ne yazık ki resmen iptal edildi.. Bazı dini cemaat ve şahsiyetleri hoşnut edip siyasi desteklerini alabilmek uğruna kadınların doğuştan gelen insani, vicdani, sosyal, siyasal ve demokratik hakları yok sayılıp feda edildi.
 


Gazeteci İsmail Saymaz, bu durumu şöyle formüle ediyor: “Tarikat ve cemaatlere diyet verildi.” 2

İstanbul Sözleşmesi, toplumun geniş kesimleri tarafından benimsenmişti. İptal edilmesi de büyük tepki yarattı. Fotoğraf, Ekmek ve Gül.jpg
İstanbul Sözleşmesi, toplumun geniş kesimleri tarafından benimsenmişti. İptal edilmesi de büyük tepki yarattı / Fotoğraf: Ekmek ve Gül // cafemedyam

Büyük oranda farklı kadın örgüt veya derneklerinin eleştirilerine ve sınırlı ölçüde de olsa iktidar yanlısı kadın kuruluşlarından bazı isimlerin itirazlarına rağmen İstanbul Sözleşmesi’nin yürürlükten kaldırıldığı gün, Erdoğan, 4. Ulusal Eylem Planı toplantısında şöyle diyordu:

“Bizim kadına yönelik şiddetle mücadelemiz İstanbulSözleşmesi ile başlamadığı gibi bu sözleşmeden çekilmeylede bitecek değildir.. En önemli hususun şiddeti gerçekleştirmeden durdurmak ve yaygınlaşmasını engellemek olduğunu biliyoruz..”


İktidarı destekleyenlerin dışında bu sözler kimseyi ikna etmemişe benziyor..

Erdoğan’ın açıklamasını değerlendiren Avukat YeldaKoçak, konuşmayı “samimi bulmadığını” söylüyor:

“Samimi olmadıkları, konuşmada vurgu yapılan ‘ısrarlı takip’ suçu konusunda yaptıkları ile de ortadadır.. Daha birkaç gün önce açıklanan 4. Yargı Paketi’nde ilk başta yeralan ısrarlı takibin suç olarak tanımlanmasını Adalet Komisyonu’na gelmeden çıkarmalarındanda bellidir. 3“0

 
Kadın Koalisyonu, 4. Eylem Planı’nı değerlendirirken, “İstanbulSözleşmesi’nde yer alan tüm uygulamaların plana konulsa dahi sözleşmeden çıkmakla yaratılan boşluğun çok zor doldurulacağını” belirtti.. 

İktidara yakın kimi kadın temsilcilerindende buyönde itirazlar oldu..

Örneğin, ‘Ben AKP’liyim’ diyerek kendisini tanıtmak ihtiyacı duyan Av. Serpi Balat, Anadolu’dan Yeryüzüne Kadın Sivil Toplum Kuruluşları Vakfı (AYSİT) temsilcisi olarak davet edildiği TBMM Kadına Yönelik Şiddeti Araştırma Komisyonu önünde, İstanbul Sözleşmesi’ni manipülasyon ve dezenformasyonla karalayan muhafazakâr çevrelere yönelik eleştirilerini dile getirdi..

Av. Serpi Balat:

“Toplumsal cinsiyet kavramını cinsiyetsizlik teorisine; LGBT bireylerin şiddetten korunma hakkını onların evlenme hakkına nasıl dönüştürdüklerini hayretle izledik. ‘Ailenin kutsallığı’ ile söze başladılar ve ‘güçlü kadın aileyi yıkıyor’ diyerek sözlerini bitirdiler..

Hiç ilgisi olmamasına rağmen evden uzaklaştırmayı, süresiz nafakayı, erken evliliği bile bu sözleşme çerçevesinde tartıştılar.. Hatta absürt bir şekilde ensest ilişkiyi meşrulaştırdığını bile savundular..

İstanbul Sözleşmesi’ne karşı çıkan bu gruptakiler, haklı bir özgüven kazanmış olacaklar ki hedeflerine 6284sayılı Yasa’yı, Medeni Kanun’u, Türk Ceza Kanunu’nu ve CEDAW Sözleşmesi’ni koyarak mezkûr yasaların iptali için çalışmalarına başladılar.” 5


İstanbul Sözleşmesi’nin feshedilmesi ve kadın haklarının çiğnenmesi meselesini sadece “tarikatlara diyet ödemek” veya kimi gazete ve yorumlarda “derin siyasetçi” diye tanımlanan (şimdilik) Saadet Partili Oğuzhan Asiltürk ile taraftarlarını AKP saflarına çekmek gibi pragmatist bir politik taktikle açıklamak yetersiz kalır.. 

Tunuslu bazı kadınlar.jpg
Tunuslu bazı kadınlar// cafemedyam

Kadın Koalisyonu’nun da işaret ettiği gibi, İstanbul Sözleşmesi’ne taraf olmak demek, sadece “Orada yer alan hükümleri yerine getireceğim” demek değil, aynı zamanda “Kadına şiddetle mücadeleyi evrensel insan hakları normları çerçevesinde yürüteceğim, benim bu yönde bir iradem var” demektir.. 
 


Esasen böyle bir iradenin bulunmayışının temelinde, özellikle merkezinde Ortadoğu’nun yeraldığı Arap-İslam ülkelerinde artık günlük vukuatlar haline gelmiş olan erkek egemen, ayrımcı ve cinsiyetçi uygulamalar yatmaktadır..

Bunun üstü kapalı bir örneğini, Erdoğan’ın 1Temmuz tarihli konuşmasında görebiliyoruz..

Erdoğan:

“İnsanları sadece cinsiyetlerinden dolayı üstünlük sınıflamasına tâbi tutan anlayışın bizim medeniyetimizde ve kültürümüzde yeri yoktur.”
 

Arapça Tercih dergisi, otoriterliğe karşı  feminist mücadele  yürütüyor.jpg
Arapça Tercih dergisi, otoriterliğe karşı feminist mücadele yürütüyor//cafemedyam


Genellikle Arap dünyasında “feminizm” konulu tartışmalarda dindarkadınların bir kısmı bu kavramın kullanılmasında sakınca görmezken, diğer bölümü bunun yerine “İslam feminizmi” kavramını kullanmayı tercih etmektedir..
 

İslami feminizmin gerekliliği vurgulanıyor.jpg
İslami feminizmin gerekliliği vurgulanıyor// cafemedyam


Erkek zihniyetiyle yazılmış fıkıh kitaplarını sorgulayarak işe koyulan bu ikinci kesim, “İslam feminizmi” anlayışının, 1979’da İran İslamDevrimi’ne aktif olarak katılan kadınlar tarafından ortaya atıldığını ileri sürmektedirler.. 

Her iki kesimin ortak eleştirisi şudur:

“2014yılında Musul’u işgal eden IŞİD, ‘Medine (şehir) vesikası’ adıyla bir fetva düzenledi.. Buna göre, kadının yeri evidir.. Yanında bir erkek yakını (baba, kardeş gibi) olmadan evden dışarıya çıkamaz.. Sokakta mutlaka çarşaf ve peçeyle dolaşmalıdır..



(Sözde kadını korumaya yönelik) bu fetvaya rağmen IŞİD cihatçıları, binlerce kadını seks kölesi, cariye gibi kullanıp tecavüz ettiler.. IŞİD kadar olmasa bile Arap-İslam ülkelerindeki selefi, cihatçı akımlarda kadının eve kapanmasını şart koşarlar.. Müslüman Kardeşler hareketi ise, görünüşte ümmet oluşmasında kadının rolünü övmekle birlikte, onun esas yerinin ev olduğu konusunda ısrarlıdır.. “6
 

Üç kadın yazarın kaleme aldığı Feminist Manifesto afişi (1).jpg
Üç kadın yazarın kaleme aldığı Feminist Manifesto afişi // cafemedyam


Soruna dair ayrıntılı örnekler vermeden önce, meselenin felsefi ve antropolojik boyutuna bakmakta yarar var.. 

Yapısalcı antropolojinin enönemli ismi kabul edilen Fransız antropolog ve etnolog Claude Levi-Strauss’a (1908-2009) göre, biz öncelikle bilinç değil de, dilin, kültürün ve eğitimin ürünü olan toplumsal yaratıklarız..

Levi-Strauss açısından, evrenselinsan gerçeklikleri, beşer olma niteliği sayesinde bütün insanlar tarafından paylaşılır ve yapının her düzeyinde gözlemlenebilir hale gelir..
 

Fransız Antropolog Claude Levi Strauss, 2005.jpg
Fransız Antropolog Claude Levi Strauss, 2005// cafemedyam


Yapının farklı düzeylerinde ele alınma biçimlerinden biri de bu yapı taşları arasındaki ilişkilerin benzerlik ya da farklılık prensibi dâhilinde “çift kutuplar” veya “ikili muhalefet/karşıtlıklar” (binary pairs/binary oppositions) etrafında gerçekleşmesidir..

Ona göre bu çiftler, farklı olmalarıyla “değiştirilebilir” duruma gelmektedir. Üniteler ya da öğeler arasındaki ilişkiler ise, çiftler aracılığıyla anlaşılabilir.

Elmanın elma olduğunu, armut ya da kavun ya da karpuz ya da çilek olmadığını bildiğiniz için söyleyebilirsiniz. Ama elmanın “ne” olduğunu, onu bir başka öğeyle karşılaştırarak belirleyebilirsiniz..

Levi-Strauss, çift kutupların değiştirilebilir olma durumunu, kadın ile erkek arasındaki doğal/biyolojik farklılığın ürünü değil, ataerkil (pederşahi veya erkek egemen) sistemin toplumsal-yapısal bir sonucu olduğunu belirtir..

Geleneksel bu toplumsal yapı, akrabalar (aile, klan, oymak, aşiret) arasındaki tahakküm ilişkileri aracılığıyla kendini dön döne üretmeyi sürdürür..

Kadınların aile, büyük aile, akraba ve aşiretler arasındaki değişimi (berdel, beşik kertmesi, görücü usulü veya modern tarzda evlenmeler) yani mensup olunan bu tür toplulukların dışında evlilik arayışının yasaklanması, gerçekte pederşahi bir sistemin üzerinde yükselmektedir..

Bu tür evlilikler yoluyla kurulan bağlar kendilerine has son derece karmaşık, birbirine dolanmış sosyal ağlar sayesinde türetilen ilişkiler, ittifaklar ve göreneklere zemin hazırlar ki, hepsinin dönüp geldiği yer, farklı kümeler arasındaki gelenekçiliğin devamlılığıdır..
 

Yıl 1917,Amerika'da kadın gösterisi-kaynak, Pandora kaydı, 2.jpg
Yıl 1917, Amerika’da kadın gösterisi (Pandora kaydı)// cafemedyam


Töre veya diğer geleneklerde toplumsal düzenin esasını teşkil eder.. Aksi takdirde mülkiyet, imtiyaz ve maddi çıkarların aktarımı (bir şekilde devredilmesi), ataerkilliğin yani erkekegemen toplumun kadınlar üzerindeki tahakkümünü, dolayısıyla toplumun geneli üzerindeki denetimini kaybetmesi manasına gelir.. Bu da, bahsedilen geleneksel ilişkiler üzerinde yükselen toplumun çökmesi demektir.. 

Levi-Strauss’a göre ataerkillik, erkeğin sahip olduğu imtiyazlar ve üstünlükten kadınların mahrum kalmaları halidir.. Kendisine toplumsal bir imtiyaz olarak verilmiş rolünü/işlevini yerine getirmeyen erkek, eşi/kadını üzerinde baskı ve tahakküm kuramıyorsa, “onun bir kıymeti harbiyesi” kalmamış olur..

Böylece “şeref ve konumunu” yitirmiş bir erkek olarak görülür..

Ataerkil toplumun nazarında, varlığı manasız hale gelmiş olan böyle bir erkek ise, ataerkil şiddet üretmekten aciz hale gelerek siyasi, yasal ve kültürel alanada hükmedemez olur.. 7
 

Kadını öldüren şerefsizdir, pankartı.jpg
“Kadını öldüren şerefsizdir” pankartı//cafemedyam


Berlin’de yaşayan Suriyeli yazar Muhammed Sami El Kayial, Arap toplumunda kadına şiddet meselesini bu görüşlerken yola çıkarak şöyle ..

Muhammed Sami El Kayial:

“Erkek egemen kurumsal düzeni sadece bir veya birkaç defalığına değil, kadına karşı sürekli işleyen sistemli bir öfke halindedir.. Sanki her hareketinde kadın, erkeğin denetiminden çıkıp onun imtiyazlarını elinden alacakmış hissi ve algısı içinde yaşamaktadır.. Kadınların kamu alanından uzaklaştırılmaları için, erkek (baba, erkek kardeş, dayı, amca, koca vs) bacılarını, kızlarını dövebilmekte ve onları katledebilmektedir..

Sokaktaki kadınlar taciz edilmekte, kadınlara şiddet kullanılmakta ve tecavüzler gerçekleştirilmektedir.. İktidarını, tasallut ve tahakkümünü kadın üzerinde sınayan erkekler; iç savaş gibi olağanüstü koşullarda bu kez kadın ve kızları kaçırıp ırzlarına geçmek, pazarlayıp satmak veya yaşadığı ortamdan sürmek suretiyle onları cezalandırmaktadırlar..

Erkeklerin bu tavrını içgüdüsel bir infial veya tepki olarak tanımlamak yetersiz kalıyor..

Sistemleştirilmiş siyasi-kültürel simgeler ve kanunlar yoluyla kadınların denetimi kurumsallaştırılıyor, meşrulaştırılıp pekiştiriliyor.. Bu nedenlerle olsa gerek, Arap toplumunda kadına şiddet ve namus cinayetleri tam bir keşmekeşlik içinde almış başını gidiyor.. Töre ve geleneğin kırmızıçizgilerini bile aşan bu şiddet, özellikle gelenekçi aile ve aşiret tarafından kitabına uydurularak savunuluyor..

O kadar ki, kadınlar geleneksel toplumun sağladığı klasik himaye ve güvenden bile mahrum bırakılıyor.. Bundan cesaret alan sistemin o bilinen erkeği, işleyen pederşahi sistemin kısır döngüsünü çeviren çarkın acımasız bir dişlisi oluveriyor: Dini kendince yorumlayarak ‘aile değerlerini’ toplumun yönlendirici kültürü haline getiriyor.. Böylece erkek egemen değerlere uymayan kadınları, topluca cezalandırılabiliyor..

Aynı mantıkla ‘ırza geçmek’ bile, gerçekte kadına karşı işlenmiş büyük bir günah ve suç olmaktan ziyade, mağdur edilmiş o kadının erkek sahibinin/efendisinin (baba, erkek kardeş, koca) velayetine saldırı şeklinde yorumlanabiliyor.. Kadının uğradığı maddi ve manevi zararını hesabı ve nasıl telafi edileceği ise zaten sorulmamaktadır.” 8
 

Ortadoğu'daki kriz ve çatışmalar,bölgedeki kadınların durumunu olumsuz etkiliyor.-Fotoğrafa, Hişam El BŞu.eyli, independent arabia.jpg
Ortadoğu’daki kriz ve çatışmalar,bölgedeki kadınların durumunu olumsuz etkiliyor / Fotoğraf: Hişam El Şueyli-Independent Arabia// cafemedyam


Ortadoğu’daki iç savaşların (devlet-örgüt veya etnik ve mezhepsel çatışmalar) kadınlara ilişkin bir özgünlüğü var: Devlet, toplumsal denetimini yitirdiği andan itibaren bir örgütmüş gibi davranarak düşmanıyla çatışıp hesaplaşmakta, savaştığı tarafın (bir mezhep veya etnik topluluk temsilcisi) kökünü kurutmak maksadıyla öncelikle o tarafın himayesindeki kadınlar ile çocuklara saldırıp kökünü kurutmaya çabalamaktadır.. Kadına tecavüz, şiddet, ölüm ve toplu imha olağan hale gelmektedir.. 1975-1990yılları arasındaki Lübnan iç savaşı böyleydi.. 
 

Arap kadını, bayramlarda bile kayıp güncesinin izindedir. Fotoğraf-Lubna Salim.jpg
Arap kadını, bayramlarda bile kayıp güncesinin izindedir / Fotoğraf: Lubna Salim// cafemedyam


1990’lardan bugüne darbe öncesi SUDAN’DA, özellikle de Darfurlu kadınların yaşadıkları bunun bir benzeridir:

Tarım, inşaat ve yemek işlerinde çalışmalarına rağmen 2003yılından bu yana çatışma bölgelerinde hem sömürülüyor hem de aşırı şiddete maruz kalıyorlar..
 

Sudan-Darfurlu kadınlar yıllarca süren çatışmalar sonucu, aşırı şiddete maruz kalıyorlar.-Fotoğraf, AFP   .jpg
Sudan, Darfurlu kadınlar yıllarca süren çatışmalar sonucu, aşırı şiddete maruz kalıyorlar / Fotoğraf: AFP// cafemedyam


Eğitim alamıyorlar, bu hususta öncelik erkeklere tanınıyor.. İlaveten ırk ve cinsiyet ayrımcılığının anahedefi haline geliyorlar.. Çocuk yaşta evlendiriliyor; yurtlarından sürülüyor; işkenceden geçiriliyor ve katlediliyorlar.. 3000kadın, dönemin devlet güçleri tarafından tecavüze uğradı. 
 

Tabelada şu yazılı (Niçin her kadın bir diğerini tecavüze uğramış olarak  biliyor da, hiçbir erkek tecavüzcüyü diye tanımiyor).  .jpg

Tabelada şu yazılı: “Niçin her kadın bir diğerini tecavüze uğramış olarak biliyor da, hiçbir erkek tecavüzcüyü erkek diye tanımıyor”


Suudi Arabistan’da, ailesi ve yakın erkek akrabası olmadan kadının kendi başına bir evde ikamet etmesine ilişkin yasak, daha yeni (Şubat 2021’de) kaldırılabildi..

Hevacıs (Endişeler) adlı tiyatro oyunu, Suudi Arabistan’daki acılı kadınların trajik-komik hallerini müzikal tarzında göstermektedir.
 

Son bir yıl içinde Suudili kadınların konumuna ilişkin kanunlarda lehte bazı düzenlemeler yapıldı. .jpg
Son bir yıl içinde Suudili kadınların konumuna ilişkin kanunlarda lehte bazı düzenlemeler yapıldı// cafemedyam


ÜRDÜN’DE 2021yılının ilk çeyreğindeki istatistikler, kadınlara yönelik cinayetlerin (namus, ahlak, töre gibi) arttığını gösteriyor..

Taciz, tecavüz ve kadın kaçırma gibi olaylar hakkında 1550şikâyet dilekçesi verilmiş.. Ürdünlü kadın hakları derneklerinin verilerine bakılırsa, kadın nüfusunun üçte biri, cinsel tacize maruz kalmış. 2020 yılında 200kadın tecavüze uğrarken 800 kadarının ırzına geçilmiş..

Uzmanlar, korona salgını nedeniyle dengesi bozulan toplumun derin sarsıntılar geçirdiğini vurguluyorlar. 
 

Özgürlüğe, kadın devrimine şiarı.jpg
Özgürlüğe, kadın devrimine şiarı// cafemedyam


Kadın hareketi ve haklarıyla ilgilenen El Tedamun (Dayanışma) isimli dernek, bu trajik durumu şöyle açıklıyor:

“Taciz-tecavüz kurbanı kadınlar, topluma egemen olan gelenekçi ve tutucu anlayış doğrultusunda, açıkça şikâyette bulunamıyor; dertlerini ailesinden veya yakınlarından bile gizleyerek suskun kalmayı tercih ediyorlar.” 9
 

Kuveyt parlamentosu Kadınlar Komisyonu'na üç erkek seçilmesi, alay ve protesto konusu oldu .jpg
Kuveyt parlamentosu Kadınlar Komisyonu’na üç erkek seçilmesi, alay ve protesto konusu oldu//cafemedyam


Kuveyt’te namus cinayetinin cezası, sadece 45 dolar olarak belirlenmiş..

 “Gelecek kurban benim” şiarıyla sokağa çıkan Kuveytli kadınlar, her ne gerekçeyle olursa olsun şiddet ve tecavüzlere ilişkin kanunların (özellikle 1960’ta çıkarılan 153. maddenin) değiştirilmesini talep ediyorlar..

Aralık2020’de parlamento Kadınlar Komisyonu’na üç erkek seçilince, kadınlardan bir kısmı, “hadi kolay gelsin hanımlar” diyerek kara mizah içerikli protestolarını sosyal medyada paylaştı. . 
 

Ezdi kadınları, Irak ve Suriye'deki savaşın baş mağdurları arasındadır.jpg
Ezdi kadınları, Irak ve Suriye’deki savaşın baş mağdurları arasındadır//cafemedyam

2011’de Irak ile Suriye’de IŞİD, kadınları, özellikle Ezdikadınları hedef aldı; tecavüz etti, cariye olarak kullandı, sonra esir pazarında sattı..
 

Suriye kadını, tehcir ile tecavüz mengenesi arasında tercihe zorlanıyor.jpg
Suriye kadını, tehcir ile tecavüz mengenesi arasında tercihe zorlanıyor// cafemedyam


Eski ÖzgürSuriye Ordusu ve SuriyeMilli Ordusu denen çeteler de, başta Afrin olmak üzere işgal ettikleri bölgelerde aynı suçları işlemektedirler.. 

Irak’taki Sünni-Şii milislerin çatışmaları sırasındada benzeri vahşet uygulandı.. Farklı mezhep ve etnik topluluk mensubu Iraklı kadınlar, bugün bile çatışmaların baş kurbanları arasında yer alıyor, dinsel ve etnik ayrımcılığın hedefi olabiliyorlar..  
 

Iraklı kadınlar, dinsel ve mezhepsel ayrıma tâbi tutuluyor ve savaşın ceremesini çekiyorlar. .jpeg
Iraklı kadınlar, dinsel ve mezhepsel ayrıma tâbi tutuluyor ve savaşın ceremesini çekiyorlar// cafemedyam


Devlet adına hareket eden düzenli birlikler (Haşdi Şabi gibi) ise, bu kez, “terörist yuvası” diye adlandırdıkları bölgelerde, isimleri anılan örgütlerin kadınlarına yönelik envai çeşit kötülüğü yapmaktalar.. 
 

Irak Edip--Saqqafe dergisi, fikir çatışmaları ve cinsiyetçiliği ele alıyor.  , .jpg
Irak Edip Saqqafe dergisi, fikir çatışmaları ve cinsiyetçiliği ele alıyor// cafemedyam


Suriyeli yönetmen ve feminist Darin Hasan, çocuk ve engellilerin zorla evlendirilmesi dâhil kadına yönelik her türlü haksızlık, şiddet ve tacize karşı kamerasını kullanıp belgeselfilmler yapıyor..

2019’da ülkesindeki içsavaş sürecinde tecavüz, şiddet ve tehcire maruz kalmış kadınlarla görüşmeler yapmıştı.. Kadınlar nasıl tecavüze uğradıklarını ayrıntılarıyla anlatınca, Arap kamuoyunda destekleyenlerin yanı sıra şöyle itirazlar da yükseldi:

Ne gerek vardı konuşmaya? Mağdur kadınlar, suskun kalmalıydılar!”
 

Libya'daki sivil isyanlarda aktif rol oynayan kadınlar, hükümette yeterince temsil edilemediler.jpg
Libya’daki sivil isyanlarda aktif rol oynayan kadınlar, hükümette yeterince temsil edilemediler// cafemedyam


Amerikan The New York Times gazetesi, Mısır’da yaptığı bir alan çalışmasına dayanarak çok sayıda kadının kontrol noktalarında yapılan üst-baş aramaları sırasında görevli asker ve polisler tarafından tacize uğradıklarını açıkladı..

5Temmuz 2021 tarihli haberde, rutin aramalar sırasında polislerin, cezaevleri ziyaretlerinde ise gardiyan ve kolluk kuvvetlerinin tacizlerine maruz kalan kadınlara dair kamera görüntülerinede yer veriliyor..

Ayrıca cezaevlerine giren kadınlar bekâret kontrolünden de geçiriliyorlarmış..

Gazeteye göre, bu tür olaylara maruz kalan 12kadın, olayları bizzat anlatmışlar. Ancak kimliklerini açıklamadıkları gibi, kendilerine yapılan bu kötü muameleyi yakınlarına anlatmamışlar,. Suskun kalmışlar.. 10
 

Tacize uğramış bazı Mısırlı kadınların durumunu açıklayan sosyal medya paylaşımı.jpg
Tacize uğramış bazı Mısırlı kadınların durumunu açıklayan sosyal medya paylaşımı//cafemedyam


Neyse ki Mısır parlamentosu, 2021Temmuz ortasında aldığı bir kararla “kadın taciz” fiilini “kabahat” olarak tanıyan kanun maddesini değiştirip, yerine “suç” tanımını koydu..

“Tarihi olarak” nitelenen karar uyarınca, tacizci en az 2 yıl hapis cezasına çarptırılabilecek..  
 

Mısır kökenli Hollandalı feminist teorisyen Sara Salim.jpg
Mısır kökenli Hollandalı feminist teorisyen Sara Salim// cafemedyam


Mısır kökenli Hollanda vatandaşı feminist teorisyen ve akademisyen Sara Selim, kadının asık suratlı olmasını veya yüzünü asmasını bile çok gören bir toplum anlayışından söz ediyor..

Sara Selim:

“Kadınlar; asabi ve aşırı hassas olmadıklarını; tersine, daima şirin, sevimli ve güleç olduklarını kanıtlamak zorunda bırakılıyorlar.. Hiç kimseye öfke duymadıklarını ve dolayısıyla endişeye mahal olmadığını vurgulamak zorundalar.. Arabaya otururken, herkes yerini bilmelidir.. Aile reisi baba gedikli sürücüdür: Oğlu, onun yanındadır. Anne, oğluna tavizkar davranıp ön koltuktan arka koltuğa geçmiştir.. Kızlar da daima annenin yanındaki arka koltuğa dizilirler..” 11
 

Arap kadını, kaynak-Michael S. William, .jpg
Fotoğraf: Michael S. William// cafemedyam


Pakistan asıllı Avustralyalı bir kadın, yemek masasındaki benzer bir sıralamayı şöyle yapıyor:

“Baba başköşede; onun sağına erkek evlatlar, soluna anne ve kızları otururlar.. Yemekte bile kadına karşı otoriterlik böyle şekilleniyor ve eğer alt-üst ilişkisinde bozukluk varsa, onun sebebi de kadındır.. 



Huzursuzluğun kaynağı da kadında aranır.. Asık suratıyla sizi karşılayan kadın, mutlaka aybaşı halindedir: Onun regl durumunu belli etmemesi hatta öyle olur olmaz yerede oturmaması şarttır! “12
 

(El Ne der) düşünsesi kadını esir alıyor, elini kolunu bağlıyor, Fotoğraf- Peter Adams.jpg
“El ne der?” düşünsesi kadını esir alıyor, elini kolunu bağlıyor / Fotoğraf: Peter Adams// cafemedyam


Kuveytli bir kadının benzer anlatımlarına da bakalım:

” ‘El ne der?’ sözü ve duygusu, hayalet gibi bizi kovalayıp durur. Annem alışkınlık edindi artık:

‘Söz ve davranışlarımız, toplumda nasıl karşılanıyor?’

Bu anlayış, ölümden sonra da peşimizi bırakmaz. Davranışlarınız pek ahlaklı ve mazbut olsa bile, bizden birinin en küçük hatasında, milletin sizin hakkınızdaki gerçek fikri ortaya çıkar..

Bu kötü laf, dilden dile dolaşır. Ne kadar temiz ve iyi olsanız da, lekelenip kirlenmişsinizdir artık..

Arap-İslam toplumunda yaşayan bir kadın olduğumdan bulunduğum konuma göre davranıyor, konuşuyor ve kendimi tanıtabiliyorum.. Bu kural dışında çıktığımda beni hatalı ve kabahatli buluyorlar..

‘El ne der’ sözü, aklımıza bağdaş kurmuş; adımız şanımız ona göre belirleniyor.. Sadece kadın birey olarak değil, aynı zamanda ailemizin şanı ve itibarı da söz konusu edilebiliyor.. Ailenin yükü, namusu, sorumluluğu bile sırtımıza yükleniyor.. 

Bir Arap kadını olarak ailenin her bireyinden teker teker sorumlu tutuluyorsun; kişisel itibarınızın lekelenmesi, büyük ailenin lekesi oluveriyor.. Şerefleri elden gidiveriyor!

Kişisel tecrübemden bir örnek vereyim: Bir gün, az kalsın tecavüze uğruyordum.. O sırada aklıma ilk gelen şey, acaba nerede hata yaptım; beni gören, tanıyan biri oldu mu? Haber yayılırsa, hepten mahvolduk!”
 

Arap kadınları, Fotoğraf- John Blumer.jpg
Arap kadınları / Fotoğraf: John Blumer// cafemedyam


“İlk sorunun uğultusu beynimde dolaşırken, ister istemez elbisemi yokladım ve sarf ettiğim sözü hatırladım..

Olur ya, elbisemin biçimi veya konuştuğum bir söz, tacizciyi tahrik ve teşvik etmiştir belki! Ya da haddinden fazla nazik ve latifeli davranmıştım! Sesimle davetkâr bir mesaj mı vermiştim acaba?.

Kendimi ne kadar savunsam da, çevremdekiler yeterince kararlı ve onurlu davranmadığımı, tacizciyi bana daha da yaklaştırdığını düşüneceklerdi..

Böyle böyle uzunca bir süre kendimi azarlayıp durdum.. Ailemin, mutlaka tecavüze uğradığımı sanacakları yolunda akıl yürüttüm..

Daha sonra, kendime gelerek düşündüm: Ne yapıp ettiğimi ve rencide edilmiş haysiyetimi düşünmeden, benim görüşümü almadan insanların vardıkları yanlış kanaatten bana ne? O algıdan sorumlu olan ben miyim, yoksa erkek egemen tacizcilik, cüretkârlık ve saldırganlık mı? 13″
 

Arap Kadın Hareketi Facebook görseli .jpg
Arap Kadın Hareketi / Görsel: Facebook// cafemedyam

 
Yukarıda kısaca bahsedilen erkek egemen sistemin belirlediği çerçevede oluşturulan “kitle kültürü” ve “kamuoyu”nu dikkate alan yasama, yargı ve yürütme erki, erkek denetimi ve tahakkümü pekiştirmektedir..

Bir anlamda erkeğin eli kolu serbest bırakılmaktadır.. Kadına yönelik taciz, tecavüz, şiddet ve öldürme gibi suçlar, “hafifletici” nedenlerle adeta cezasız bırakılmaktadır.. 

Ortadoğulu kadınları hedef alan şiddet ve tecavüzlere ilişkin örnekler, bilhassa bu erkek egemen anlayışın felsefesi hakkında bilgi vermek suretiyle, kendimce İstanbul Sözleşmesi’nin iptaline yönelik eleştirilere fikirsel bir katkıda bulunmak istedim.

Umarım mesaj, ilgililere ve konunun meraklılarına ulaşmış olur. 

İLGİLİ HABER

© The Independentturkish // Faik Bulut

Kaynakça: 

  1. Vikipedi ansiklopedisi, “Türkiye’de kadın cinayeti” konulu yazıda kaynak gösterilen şu kaynakları bakınız: Elif Gazioğlu, “Kadın Cinayetleri: Kavramsallaştırma ve Sorunlu Yaklaşımlar” başlıklı yazı, Sosyal Politika Çalışmaları Yıl: 13 Cilt: 7 Sayı: 30 Ocak-Haziran 2013; Mustafa Kemal Erdemol, “Doğru tanım: Kadın Cinayeti”, Cumhuriyet gazetesi, 2 Eylül 2019; BBC Türkçe, “Kadın cinayetleri-2019”, 31 Aralık 2019. 
  2. Sözcü gazetesi, 22 Mart 2021. 
  3. Cumhuriyet, 1 Temmuz 2021. 
  4. Evrensel, “İrade yok, bütçe yok, planları izleyecek mekanizma yok”, 11 Temmuz 2021.
  5. Serbestiyet sitesi, “Manipülasyon nasıl yapılır, İstanbul Sözleşmesi’nde gösterdiler” başlıklı haber, 24 Haziran 2021; https://www.gazeteduvar.com.tr/muhalefete-dersler-ve-esitlik-mucadelesinde-ortaklasma-ihtimali-makale-1527680.
  6. http://alsaieda.com/2019/01/15/
  7. Vikipedi ansiklopedisinin Türkçe ve Arapça yayınlanan “Claude Levi-Strauss” maddesindeki açıklamalar ışığında Fransız düşünürün görüşleri özetlenmiştir.  
  8. «تبادل النساء»: لماذا الشرف مهم وقاتل لهذه الدرجة؟,محمد سامي الكيال, El Quds El Arabi, 8 Temmuz 2021.
  9. معاناة صامتة لضحايا الاغتصاب في الأردن , independent Arabia, 33 Mart 2021.
  10. نيويورك تايمز تكشف عن تفاصيل صادمة لتعرض مصريات للتحرش الجنسي على يد ضباط شرطة-, El Quds El Arabi. 
  11. https://manshoor.com/society/metoo-harassment-criticism/
  12. Kuveytli kadın gazeteci, yazar ve hukukçu Şeyhe El Behawid, https://manshoor.com/society/becoming-angry-feminist/, Menşur sitesi, 19 Ağustos 2021/. 
  13. Mim El Hüseyni, 26 Şubat 2017; https://manshoor.com/society/female-reputation-arab-women-suffer-from-people-talks/

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top