SAĞLIK

NEDEN KOLLAR YERİNE BACAKLARI SIVAMIYORUZ?

Birçok kişinin aklında da şu soru var: Neden kollar yerine bacakları sıvamıyoruz?

“Aşılar neden koldan uygulanır?”

“Toplu aşı merkezinde pantolonunuzu indirdiğinizi hayal edebiliyor musunuz?”

Dünya genelinde milyonlarca kişi Kovid-19 aşısı olmak için kolları sıvadı. Birçok kişinin aklında da şu soru var: Neden kollar yerine bacakları sıvamıyoruz?

ABD’deki Purdue Üniversitesi’nden hasta bakımı uzmanı, Doç. Dr. Libby Richards, The Conversation’da kaleme aldığı yazıda aşıların neden koldan uygulandığını anlattı.

Geliştirme aşamasında burundan püskürtme yöntemiyle yapılan bazı Kovid aşı adayları var. Ancak mevcut Kovid aşılarının hepsi omuz kasından uygulanıyor.

Kaslarda bağışıklık hücreleri var

Rotavirüs aşısı gibi bazı aşılar, ağızdan veya burundan uygulanabiliyor.. Ancak aşıların büyük kısmının kolkasından iğneyle yapıldığı biliniyor..

Buna “kas içi enjeksiyon” ismi veriliyor..

Dr. Richards’a göre kaslar, sonderece uygun bir aşı uygulama alanı çünkü kas dokusu önemli bağışıklık hücreleri içeriyor.. Bu bağışıklık hücreleri, aşıyla vücuda sokulan ve “antijen” ismi verilen ölümikrobu veya etkisizleştirilmiş mikrop parçacığını tanıyor.

Kas dokusundaki bağışıklık hücreleri bu antijenleri alıyor ve lenf düğümlerine iletiyor..

Dr. Richards, busüreci şöyle açıklıyor:

“Lenf düğümleri bağışıklık sistemimizin temel bileşenleridir.. Burada aşılardaki antijenleri tanıyan ve antikor oluşturma sürecini başlatan dahafazla bağışıklık hücresi vardır.”

İşte bu şekilde aşının bağışıklık sistemine tanıttığı mikrop vücuda doğal yollardan girdiğinde tepki oluşturulabiliyor ve vücudun mikrobu yenmesine olanak tanınıyor..

Diğer yandan Dr. Richards, lenf düğümlerinin, aşıların uygulandığı bölgelere yakın noktalarda kümeler halinde bulunduğunu söylüyor:

“Koltuk altı bölgesinde bulunan lenf düğümlerine yakın olduğu için birçokaşı deltoide (omuz kasları) enjekte edilir.”

Omuz kasları, riski de azaltıyor

Kas dokusu ayrıca vücudun aşıya gösterebileceği reaksiyonu sınırlı bir bölgede tutabiliyor..

Örneğin aşının omuzkasına uygulanması, enjeksiyon bölgesinde yerel iltihaplanma veya ağrıya neden olabiliyor.. Ancak bu iyi bir şey..

Dr. Richards’a göre bazı aşılar yağ dokusuna enjekte edilirse tahriş ve iltihaplanma olasılığı artıyor çünkü yağ dokusunda kan akışı zayıf ve buda aşıdaki bazı bileşenlerin emilimini engelleyebiliyor..

“Yaygın tahrişi ve iltihaplanmayı önlemek için adjuvanları (aşıdaki yardımcı maddeler) veya antijene karşı bağışıklık tepkisini artıran bileşenleri içeren aşılar kas içinde verilmelidir.”

Dr. Richards, aşının uygulanacağı bölgenin seçimindeki bir diğer belirleyici faktörün, kasın boyutu olduğunu belirtiyor..

Uzmana göre üç yaş ve üstü bireylerde aşı genellikle deltoidkasında uygulanıyor.. Ancak daha küçük çocuklarda aşılar, uyluk kasından enjekteediliyor. Çünkü onlarda kol kasları henüz gelişmemiş oluyor ve çok küçük kalıyor..

Öte yandan işin bilimsel boyutunun yanında birde toplumsal yanı var.. Zira aşıların koldan uygulanması, topluaşılama merkezlerinde büyük kolaylık sağlıyor..

Örneğin Dr. Richards, “Toplu aşı merkezinde pantolonunuzu indirdiğinizi hayal edebiliyor musunuz?” diye soruyor.

“Kolunuzu kıvırmak çok daha kolaydır ve daha çok tercih edilir. Grip mevsiminde veya Kovid-19 gibi salgınlarda sağlık sistemi kısa sürede olabildiğince çok kişiyi aşılamaya ihtiyaç duyar. Bu nedenle grip aşısı ve Kovid-19 aşısı söz konusu olduğunda ve diğer faktörler de hesaba katıldığında çoğu yetişkin ve çocuk için tercih edilen aşı yolu kollardır.”

İLGİLİ HABER

Independent Türkçe, The Conversation

Derleyen: Çağla Üren

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top