GENEL

BALON BALIĞI

Büyük boydaki ve en çok görülen Lagocephalus Sceleratus için 500 bin adet, tanesi 5 TL olarak belirlendi

“TOPLAM 16,5 MİLYON ADET ALIM OLACAK”

Akdeniz ve Ege’de en tehlikeli istilacı tür olan balon balığının ücret karşılığında avlanmasına yönelik Resmi Gazete’de yayımlanan karar sonrası, Tarım ve Orman Bakanlığı alımlara başlayacak.

Tarım ve Orman Bakanlığı Akdeniz ve Ege Denizi’ndeki istilacı türlerle mücadelesi kapsamında en tehlikeli tür olarak görünen zehirli balon balığı alımlarına ilişkin tebliğ hazırlanıyor.

BALON BALIĞI ALIMLARI BAYRAMDAN SONRA BAŞLIYOR

Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Dr. Altuğ Atalay, Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’nin özellikle ekolojik etkisinin azaltılması ve mümkün olan en kapsamlı şekilde ekonomiye kazandırılması hususundaki talimatları üzerine başlatılan mücadele kapsamında, balon balıklarının alımına ilişkin hazırlanan tebliğ çıktıktan sonra bayramın ardından mayıs ayı içerisinde alım programının başlatılmasını planladıklarını açıkladı.

İlk kez geçen yıl,  avlanan balıkların kuyrukları kesilerek yapılan alımlarda bu yıl balıkçılar tarafından yakalanacak balon balıkları, kuyruk kesimi yapılmadan tümüyle teslim edilecek. Alımlar Akdeniz ve Ege’de görülen 8 türün tamamını da kapsayacak. Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Dr. Altuğ Atalay, Resmi Gazete’de yayımlanan karar ve alınan balıkların ne yapılacağı yönünde bilgiler verdi.

“TOPLAM 16,5 MİLYON ADET ALIM OLACAK”

Üç yıl boyunca her yıl en çok görülen benekli balon balığı türünden 500 bin adet, diğer türlerden de 5 milyon olmak üzere yılda toplam 5.5 milyon, 3 yılda 16,5 milyon balon balığı alımı yapılacağını belirten Dr. Altuğ Atalay, çok miktarda alım yapılacağından, kirlilik oluşturmaması için kuyruk kesimi yapılmayacağını ve balıkların bütün olarak alınıp, uygun olanların sanayide kullanılacağını, diğerlerinin ise imha edileceğini kaydetti.

“İLK HEDEF DENİZLERİ KURTARMAK”

İlk hedefin denizlerimizi bu zararlıdan kurtarmak olduğuna dikkati çeken Altuğ Atalay, ekosistemdeki sucul biyolojik çeşitliliği korumak ve bu balıkların özellikle üreme döneminde avlanıp, yok edilmesini sağlamayı amaçladıklarını kaydetti. Atalay, deri ve ilaç sanayilerinde kullanımı, kolajen ve jelatin elde edilmesi gibi konuların ise üzerinde çalışmalar devam eden ikinci aşamadaki konular olduğunu dile getirdi.

“DERİSİNDEN ÇANTA, AYAKKABI, CÜZDAN”

Alım sürecinin işleyişinin nasıl yapılacağı hakkında da konuşan Atalay, “Biz bunları alacağız, sonra belirli kurallara uymak şartıyla ücretsiz sanayiciye vereceğiz. İsteyen ayakkabı sektöründe kullansın, derisini çıkarsın. Çok güzel derisi çıkıyor, en pratik, en rahat uygulayabileceğimiz derisinin kullanımı. Özellikle büyük balığın derisi gayet güzel kullanılabiliyor. Örneğin ayakkabı, çanta, cüzdan yapıldı. Güzel de oluyor ve renklendirilebiliyor. Dolayısıyla büyük türü hemen deri sanayinde kullanılabilecek” dedi.

‘DERİSİ KULLANILAMAYANLAR İMHA EDİLECEK’

Diğer küçük türlerin ise imha edileceğini belirten Atalay, yüksek miktarda sönmemiş kireçle karıştırılıp, zehiri de nötralize ederek veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan onaylı imha yerlerinde bertaraf etmeyi planladıklarını açıkladı. Geçen yıl Antalya, Mersin gibi daha çok Akdeniz illerini kapsayan alımın bu yıl Ege’ye kıyısı olan tüm illerden de yapılacağını anlatan Altuğ Atalay, bu şekilde popülasyon ölçümlerinin de yapılacağı ve mücadeledeki en önemli çalışmalardan birinin de bu olacağını söyledi.

“TÜM BİLGİLER TOPLANACAK”

Genel Müdür Atalay, “Bu balığın nerede yoğunlaştığı, hangi bölgelerde bulunduğu, hangi av aracıyla daha çok yakalandığı bunların hepsinin araştırmasını da yapacağız. Bu sayede bununla mücadele nasıl daha iyi geliştirilir bunların da bilgilerini alacağız. Yani balıkçı bize balığı teslim ettiğinde hangi yöntemle, nereden ve saat kaçta yakaladı, hangi av aracını kullandı bu bilgiler alınacak. Mücadelede bize büyük ışık tutacak” dedi.

‘İNSANA SALDIRAN CANLILAR DEĞİL’

Bu balığı denizlerimizden tamamen yok etmenin mümkün olmadığı gerçeğine de işaret eden Atalay, “Biz sadece azaltmayı hedefliyoruz. Halkımızda farkındalık da çok yoğun bir şekilde oluştu. Bu balıklar normal şartlarda insana saldıran canlılar değil. Sadece gıda olarak tüketildiği zaman ölüme kadar varan hastalanmalara neden oluyor. Lakin istilacı ve yabancı tür oldukları için hiçbir şekilde ekosistemde istemiyoruz. Özellikle ekonomiye kazandırılması asıl amacımız olacak. Ondan sonra vatandaş kendisi bu balığı avlayıp kurallara uygun bir şekilde sanayide kullanmayı hedefleyecek” diye konuştu.

HANGİ TÜRLER AVLANACAK

Büyük boydaki ve en çok görülen Lagocephalus Sceleratus için 500 bin adet, tanesi 5 TL olarak belirlendi. Diğer türler Lagocephalus spadiceus, Lagocephalus lagocephalus, Lagocephalus suezensis, Lagocephalus guentheri, Torquigener flavimaculosus, Torquigener spinosissimus ve Sphoeroides pachygaster türlerinden ise toplam 5 milyon adet,  tanesi 50 kuruştan satın alım yapılacak. Üç yıllık sürede toplamda 15 milyon TL ödeme yapılacak.

BALON BALIĞI ZEHRİ BİRKAÇ DAKİKADA ÖLDÜRÜYOR, HAYATTA KALANLARIN FELÇ VE KOMA RİSKİ VAR

Çukurova Üniversitesi Balcalı Hastanesi Acil Tıp Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Sebe:

“Doğada bilinen en güçlü zehir olan tetrodotoksin taşıyan balon balığını tüketenlerin genellikle birkaç dakikada ölümle sonuçlanan durumlarla karşı karşıya kalacağını, vücuda alınan zehir miktarına bağlı da felç, tüm organ yetmezlikleri, koma, kalp krizi, vücutta morarma gibi bulguların meydana geleceğini bildirmeliyim. ”

Bu zehrin dokunma ya da solunum yoluyla da bulaştığını ifade eden Prof. Dr. Ahmet Sebe, özellikle balon balığının iç organlarına dokunulmaması ve türünü bilmeden yabancı bir balığın tüketilmemesi gerektiğinin altını çizdi.

Siyanürden bin 200 kat güçlü tetrodotoksin barındıran balon balığı tüketimi, Antalya ve Van’da ölüme neden olduktan sonra Hatay’ın İskenderun ilçesinde kuru yük gemisinde yine balon balığı yiyen ikinci kaptan Muhammer Alak öldü, 4 denizci de hastaneye kaldırıldı.

Balon balığı tüketiminin olay anında ilk birkaç dakika içerisinde ölümle sonuçlandığını vurgulayan ÇÜ Balcalı Hastanesi Acil Tıp Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Sebe, zehrin miktarına bağlı olarak hayatta kalabilenlerin ise felç, tüm organ yetmezlikleri, koma, kalp krizi, vücutta morarma, bilinç ve görme bozukluğu gibi bulgularla hastaneye geldiğini kaydetti.

DENİZCİLERDEN BİRİ BELDEN AŞAĞI TUTMAMA ŞİKAYETİYLE GELDİ

İskenderun’da zehirlenen denizcilerden birinin de belden aşağısının tutmama şikayeti ile hastaneye başvurduğunu söyleyen Prof. Dr. Ahmet Sebe, bu gibi durumlarda uygulanan tedavi ile ilgili şu bilgileri verdi:

“Eğer hasta çok uzun süre şokta kaldıysa kalp krizine neden olabiliyor. Organ yetmezliği, karaciğer, böbrek yetmezliği gelişebiliyor. Onlarla ilgili de değişik tedavi yöntemlerimiz var, onları uyguluyoruz. Tansiyon düşerse yükseltici sıvılar veriyoruz. Böbrek yetmezliğine girerse diyalize giriyor. Semptomatik tedavilerle ilerliyoruz. Bu zehir çok güçlü olduğu için genelde anında ölüyorlar. Zehri geri çevirmeye yönelik bir panzehir yok. Kişi bize canlı olarak geldiyse genelde kaybetme durumu yok, felçler de düzeliyor. Bize gelen son vaka belden aşağı tutmama, ayaklarda güçsüzlük şikayeti ile gelmişti. Tedavi ile daha sonra düzeldi. Hastamız yürüyerek gitti.’’

“İÇ ORGANLARINA DOKUNMAYIN; ZEHİR BULAŞABİLİYOR”

Balon balığından kesinlikle uzak durulması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Sebe:

“Akdeniz ve Ege’de görülen bu balıkların insanların ya da hayvanların ulaşabileceği yerlere atılmaması gerekiyor. Çünkü onu yiyen kedi, köpek gibi canlılar da ölüyor. Zehri her yönden bulaşıyor. Dokunmakla da bulaşabilir. Balon balığının iç organlarına dokunduğunuz zaman bile bu elinize geçebiliyor. Solunum yoluyla da geçebilir. Doğada bilinen en güçlü zehirlerden bir tanesi ve balon balığının hem tüketilmemesi hem de özellikle iç organlarına kesinlikle dokunulmaması gerekiyor’’ diye konuştu.

“TÜRÜ BİLİNMEYEN YABANCI BALIKLARI TÜKETMEYİN”

Balık tüketecek kişilere uyarılarda bulunan ÇÜ Balcalı Hastanesi Acil Tıp Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Sebe:

‘’Türünü bilmeden yabancı bir balığı tüketmemek gerekiyor. Kimisi de özellikle denizanası gibi deniz canlılarında da temasla ya da dokunmakla da zehirlenme oluşturabiliyor. Balık zehirlenmesinden şüphelenen kişi en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdır. Özellikle bulantı, kusma, ishal, görme bozukluğu, bilinç bozukluğu gibi yakınmaları varsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurması gerekiyor’’ dedi.

İKİ GİRİŞİMCİ, BALON BALIĞINI DERİ SEKTÖRÜNDE KULLANMAYA HAZIRLANIYOR

Antalya’da iki girişimci, hazırladıkları “Alanya Balon Balığı Araştırma ve Geliştirme Projesi” (ABAP) ile balon balığını deri sektöründe kullanmaya hazırlanıyor.

Girişimci Taner Okan Acar ile Mehmet Özata, zehirli balon balığının derisinin çanta, kemer, ayakkabı sektöründe kullanılmasını sağlayacak ABAP’ı hazırladı.

Akdeniz Su Ürünleri Araştırma Üretme ve Eğitim Enstitüsünden yasal izinleri aldıktan sonra temin ettikleri balıkların derisini, bitkisel yöntemlerle tabaklayan iki girişimci, proje kapsamında, denizdeki biyolojik çeşitliliğe ve balıkçıların av malzemelerine zarar veren balon balıklarını ekonomiye kazandıracak.

Acar ve Özata, balığın derisinden tasarlattırdıkları ayakkabı, cüzdan ve kemer örnekleriyle Türk Patent ve Marka Kurumundan Tasarım Tescil Belgesi almak için başvuru yaptı.

“İYİ BİR ENDÜSTRİYEL ÜRÜN HALİNE GELECEK”

Girişimcilerden Acar, yaptığı açıklamada, yakaladıkları balon balıklarının derisinin elastik bir özelliğe sahip olduğunu görünce fikrin ortaya çıktığını söyledi.

Balığın balıkçılar ve diğer deniz türlerine yaşattığı sıkıntıların artması ve çözüm önerilerinin ortaya çıkması üzerine iş arkadaşı Mehmet Özata ile harekete geçtiklerini aktaran Acar:

“Balığın derisini deri sanayinde kullanılabilir hale getirdik. Normal derilerdeki işlemler bu balıklarda kullanılmıyor. Deforme ediyor. Bitkisel oluşturduğumuz formülle tabaklama yaptık.” dedi.

Mehmet Özata ise balon balığı derisinin sağlam olduğunu dile getirdi.

Balığın deri desenin, parmak izi gibi farklı olması nedeniyle egzotik deri sınıfına girdiğini vurgulayan Özata, şunları kaydetti:

“Projenin hayata geçirilmesiyle balon balığı, karasal av hayvanlarının yerine geçebilecek iyi bir endüstriyel ürün haline gelecek. İlk denemelerimizde bu deriden ayakkabı üretildi. Ayrıca kemer, cüzdan, çanta, pantolon, ceket olarak da rahatlıkla kullanılabiliyor. İstihdam alanı olarak iyi bir iş kapısı olacak, diye düşünüyoruz. Hem balığın çokluğundan hem de avlanabilir balıkları tükettiğinden, ciddi bir sıkıntı da sona erebilir.”

“DENİZLERİMİZDEKİ STOKLARININ AZALTILMASINDA BÜYÜK YARAR VAR”

Akdeniz Su Ürünleri Araştırma Üretme ve Eğitim Enstitüsü Balıkçılık Teknolojisi Yüksek Mühendisi Merve Karakuş da balon balıklarının, gıda dışı kullanımında katma değer yaratacak bir materyal olarak değerlendirilmesi çalışmalarında büyük bir aşama kaydedildiğini söyledi.

Yasal süreçlerin ardından balon balıklarının derileri üzerinde işleme ve geliştirme çalışmalarını yapmak üzere iki girişimciyle iş birliğine gidildiğini aktaran Karakuş:

“Çalışmalarda derilerin işlenebilir olduğu sonucuna varılmıştır. Besin olarak asla tüketilmemesi gereken ancak ekosistem üstündeki olumsuz etkisi nedeniyle denizlerimizdeki stoklarının azaltılmasında büyük yarar bulunan balon balıklarının, bu şekilde ekonomiye kazandırılabilecek olması sevindirici bir durum.” diye konuştu.

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama Teknolojisi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Cengiz Deval ise balon balığını besin olarak tüketen canlı sayısının yok denecek kadar sınırlı olduğunu belirtti.

Deval:

“Balon balığının derisinin sanayide kullanım fikrinin uygulamaya geçmesi halinde, denizlerimizde bulunan stok miktarlarının öncelikle kontrol altına alınmasını ve ilerleyen süreçte azalmasını sağlayacaktır.” ifadesini kullandı.

UZMANLAR BALON BALIĞINA KARŞI UYARIYOR: ‘PİŞİRSENİZ DE ZEHRİ YOK OLMUYOR

Akdeniz Su Ürünleri Araştırma Üretme ve Eğitim Enstitüsü zehirli balon balığına karşı uyarıyor.

Türkiye’de son aylarda, 5 kişinin yaşamına mal olan balon balığının et kalitesinin yüksek olduğu ifade eden uzmanların uyarısı net:

“Bu balığı pişirdiğinizde veya kaynattığınızda, ne uygularsanız uygulayın bu toksik madde balıktan uzaklaşmıyor.”

Son yıllarda balıkçıların kabusu olan ve bugüne kadar Türkiye’de 5’e yakın kişinin de tükettiği için yaşamını yitirdiği balon balıkları, Akdeniz ve Ege denizlerinde hızla yayılmaya ve ekosistemde büyük tehlike oluşturmaya devam ediyor. Antalya’da balıkçılık üzerine Ar- Ge, üretim ve eğitim çalışmaları yapılan Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Akdeniz Su Ürünleri Araştırma Üretme ve Eğitim Enstitüsü’nde, balon balıklarına yönelik 2016 yılından bu yana laboratuvar çalışmaları da yürütülüyor.

PİŞİRME VE KAYNATMADA ZEHİR KAYBOLMUYOR

Balon balıkları üzerine yapılan bilimsel çalışmaların sonuçları hakkında bilgi veren Enstitü Müdürü Serkan Erkan, balon balığının Akdeniz ve Ege’nin Türkiye kıyılarında, yaklaşık sekiz türünü tespit ettiklerini söyledi. Benekli balon balığı ve cüce balon balığının popülasyonunun oldukça yüksek olduğunu ve tehlike arz ettiklerine dikkati çeken Erkan, “Balon balığının gonat, kat, kas ve deri yapısında tetrodotoksin dediğimiz bir toksik madde var. Ölümcül ve ısıya karşı duyarlılığı olmayan bir madde. Yani bu balığı pişirdiğinizde veya kaynattığınızda, ne uygularsanız uygulayın bu toksik madde balıktan uzaklaşmıyor” dedi.

KARAYA ÇIKARILMASI KESİNLİKLE YASAK

Balon balıklarının karaya çıkarılmasının kesinlikle yasak olduğunu vurgulayan Erkan, “Tüketilmesini kesinlikle önermiyoruz. Çünkü ölümler duyuluyor, görüyoruz maalesef. Biz bu balıktaki tetrotoksin maddesinin balıktan izole edilip başka alanlarda kullanımı adına çalışmalar yürütüyoruz. Ayrıca balıkçılarımızın bu balık üzerinde bir av baskısı oluşturmasını hedefliyoruz. Geçen yıl balık başına belli bir para ödendi, kısmen başarılı oldu, bu sene revize edilecek ve devam edecek. Fakat balığın karaya çıkarılması yasağı kesinlikle devam ediyor” diye konuştu.

1 GRAMDA 10-22 BİN ADET YUMURTA

Laboratuvar çalışmalarında balon balığı gonatlarının incelediğini anlatan Serkan Erkan, “Dişi bir balığın gonatlarında 1 gramında 10 bin ile 22 bin adet yumurta olduğunu tespit ettik. Bazı balıklarda 300-400 gramlık (4.4-8.8 milyon yumurta) gonatlar çıktı. Yani çok yüksek rakamlarda yumurtası olduğu tespitini yaptık ve bu balığın çok hızlı ürediği anlamına geliyor. Üreme periyodu ilk çalışma başlarındaki verilerde bahar aylarında olduğu görülüyordu ama şu anda gördük ki balık bahar ayları dışında da üremeye devam ediyor” ifadelerini kullandı.

ET KALİTESİ YÜKSEK AMA ZEHİRLİ

Balon balıklarının Akdeniz’e hızla adapte olduklarını söyleyen Erkan, “Çene yapısı çok güçlü ve kabuklulardan tutun kendi boyundaki balıklara kadar hepsinin predatörü, tamamını tüketebiliyor, saldırgan bir balık. Bu verilere dayanarak bu balıkla mücadele etmenin oldukça zor olduğu sonucu çıkıyor ama çalışmalarımıza devam ediyoruz. Balığın et kalitesiyle ilgili denemeler yapıldı. Tamamen kontrollü ortamlarda bakanlıktan alınan izinler kapsamında yapıldı. Aslında et kalitesi, protein oranı yüksek bir balık. Fakat tetrodotoksini balıktan izole etmek oldukça zor ve laboratuvar şartları gerektiriyor. O yüzden bunun etinin bir yerde değerlendirilme şansı yok denecek kadar az” dedi.

ZEHRİ İLAÇ VE DERİ SANAYİNDE KULLANILACAK

Balığın üzerindeki toksinin ise çok değerli olduğunu belirten Erkan, toksinin ilaç ve deri sanayilerinde değerlendirilmesine yönelik çalışmalarla ilgili şunları söyledi:

“İnşallah ilaç sanayinde kullanılabilmesi adına çalışmalarımız devam ediyor. Bir de derisi var, balon balığı derisi işlenebilirliği üzerine neredeyse bir yıllık çalışma gerçekleştirildi ve derinin işlenebilir sonucu ortaya çıktı. Bunun süs eşyası, cüzdan, kemer gibi eşyaların yapımında kullanılabileceği sonucu çıktı. İnşallah önümüzdeki yıllarda derisinin de bu alanda değerlendirilmesini sağlayacağız. Alanya’da ayakkabı yapan firma en profesyonel ve beraber çalıştığımız firma. Balıkları onlara biz temin ettik. Çalışmalarına devam ediyorlar ve başarılı olunacağı sonuçları çıktı. İlaç sanayi ise bambaşka bir sektör, onda biraz daha yavaş ilerliyor. Norveç ve Kanada’dan başvurular, talep var. Toksin maddeyi izole edip alma konusunda başvuruları var. Bakanlığımızın yetkilileri bunları değerlendiriyor.”

KIYIYA KADAR GELEN BALON BALIKLARI BU KEZ DE KEMER’DE GÖRÜNTÜLENDİ

Antalya’nın Kemer ilçesinde kıyıya kadar gelen zehirli ve istilacı bir tür olan balon balıkları sahildeki turistler tarafından cep telefonu kameralarıyla kaydedildi.

Alanya sahiline gelen balon balıkları turistler tarafından görüntülenmişti.

Geçen yıllarda Süveyş Kanalı’nın genişletilmesiyle Kızıldeniz’den Akdeniz’e yayılan istilacı ve zehirli türler arasında bulunan balon balıklarının popülasyonu arttı. Son günlerde ağırlıkları yaklaşık 4 ila 5 kiloya kadar ulaşan balon balıkları Antalya kıyılarına kadar geldi.

Kemer ilçesine bağlı Tekirova Mahallesi’nde bulunan koyda denize girmeye gelen kısıtlamadan muaf turistler, kıyıda balon balıklarını görüntüledi. Ellerine aldıkları balon balıklarını kıyıya atmaya çalışan turistler bu anları cep telefonlarıyla çekip, sosyal medya hesaplarından paylaştı.

Balon balıkları, dün de Alanya’da sahilde yüzmeye giden turistler tarafından görüntülenmişti. 

CUMHURBAŞKANI KARARI İLE BALON BALIĞI AVCILIĞINA DESTEKLENMESİ KARAR VERİLDİ

Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ülke ekonomisinin zarar görmemesi için balon balığı avlayanlara destek ödemesi yapılacak.

İLGİLİ HABER

Cumhuriyet

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top