DÜNYA

TÜRKİYE’YE YAPTIRIM ANALİZİ: ‘BU DAHA BAŞLANGIÇ!

ABD’NİN TÜRKİYE’YE RUSYA’DAN S-400 HAVA SAVUNMA SİSTEMİ ALMASI KONUSUNDA YAPTIRIM GETİRME…

NYT’DEN TÜRKİYE’YE YAPTIRIM ANALİZİ: “BU DAHA BAŞLANGIÇ!”

ABD medyası Türkiye’ye uygulanan yaptırım kararını gündemden düşürmüyor…

New York Times’ta yer alan analizde:

Seçilmiş yeni Başkan Joe Biden’ın, Libya, Doğu Akdeniz ve Suriye’deki adımları nedeniyle de Türkiye’ye karşı hamleler yapması gerektiği belirtildi…

BİDEN GÜN SAYIYOR

ABD’de Kasım ayındaki seçimlerde rakibi Donald Trump’ı mağlup eden ve zafere ulaşan Demokrat Parti’nin adayı Joe Biden, yemin ederek göreve başlamak için adeta gün sayıyor.

20 Ocak’ta yemin edecek olan Biden için geri sayım sürerken, ABD basını Biden’ın göreve geldikten sonra ‘mücadele’ edeceği konulara dikkat çekti.

*ABD Başkanı Donald Trump ve yönetiminin, giderayak S-400 füzeleri nedeniyle ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırım Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamında Türkiye’ye uyguladığı yaptırım bunlar arasında başı çekiyor.

ABD’nin önde gelen gazetelerinden New York Times, ‘Dünya Zorluklarla Dolu. İşte Biden’ın Onlarla Baş Etme Yolu’ başlıklı bir makaleye yer verdi.

George W. Bush ve Barack Obama dönemlerinde ABD Savunma Bakanı olarak görev yapan Robert M. Gates imzalı makalede Türkiye’yle ilişkiler de kendine yer buldu.

DIŞ POLİTİKADA ÜÇ UNSUR

Gates, seçilmiş yeni Başkan Joe Biden’ın dış politikada üç ana unsuru olduğunu vurguladı.

Bunlar:

  • ABD’nin dostları ve müttefikleriyle yeniden bağ kurması,
  • Uluslararası organizasyonlara yeniden katılma ve
  • Askeri olmayan güç enstrümanlarına ağırlık vermek.

Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 savunma sisteminin bir bedeli olması gerektiği belirtilen makalede, ABD’nin yaptığı uyarılar neticesinde uyguladığı yaptırıma dikkat çekildi.

Yaptırımların bu noktada iyi bir başlangıç olduğu ifade edilirken, bunun arkasının gelmesi gerektiği vurgulandı.

“GÖRMEZDEN GELİNEMEZ

Makalede:

“Ankara yönetimi Libya’da, Doğu Akdeniz’de ve Suriye’de, diğer NATO üyelerinin haklarını çiğneyen ve barış çabalarını karmaşıklaştıran eylemleri nedeniyle de sorumlu tutulmalı. Müttefiklerine karşı çıkarlara göre aksiyonlar yaratan bir üye görmezden gelinemez.” denildi.

NATO’DA ASKIYA ALMA

Türkiye, Macaristan ve Polonya gibi ülkelerde otoriterizmin arttığı öne sürülürken, ABD’nin NATO’da liderliği ele alarak yaratıcı bir diplomasi sergilemesi gerektiği belirtildi. NATO’dan çıkarma söz konusu olmasa da, üyeliği askıya alma gibi seçeneklerin uygulanabileceğine işaret edildi.

ABD, TÜRKİYE’YE ‘CAATSA’ YAPTIRIMLARINI AÇIKLADI!

ABD, TÜRKİYE’YE RUS YAPIMI S-400 HAVA SAVUNMA SİSTEMLERİNİN ALIMI NEDENİYLE UYGULANACAK CAATSA YAPTIRIMLARINI AÇIKLADI.

Savunma Sanayi Başkanlığı, Savunma Sanayi Başkanı İsmail Demir ve kurumun üç çalışanı yaptırım listesine alındı.

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo:

“Türkiye’yi S-400 sorununu derhal ABD ile koordinasyon içinde çözmeye çağırıyoruz” dedi.

Dışişleri:

“Türkiye, uygun gördüğü şekilde ve zamanlamayla mukabelede bulunacaktır” açıklamasını yaptı.

ABD, Türkiye’ye Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerinin alımı nedeniyle uygulanacak CAATSA yaptırımlarını açıkladı.

Savunma Sanayi Başkanlığı, Savunma Sanayi Başkanı İsmail Demir ve kurumun üç çalışanı yaptırım listesine alındı.

Amerikan Hazine Bakanlığı’nın sitesinden yayınlanan açıklamada, Savunma Sanayi Başkanlığı (SSB) ve kurumun başkanı İsmail’in Demir’in yanı sıra Savunma Sanayii Başkan Yardımcısı ve Roketsan Yönetim Kurulu Başkanı Faruk Yiğit, Savunma Sanayi Başkanlığı Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanlığından Serhat Gençoğlu ve Mustafa Alper Deniz’in de yaptırım listesine alındığı belirtildi. 

10 MİLYON DOLARI AŞAN KREDİ VE BORÇLARA KISITLAMA

ABD Dışişleri Bakanlığı Uluslararası Güvenlik ve Silahlanmayı Önleme Müsteşar Yardımcısı Christopher Ford:

Savunma Sanayi Başkanlığı’na ABD’nin ürün ve teknolojileri için ihracat lisansı ve yetkilerinin verilmesi yasaklandı..

ABD mali kuruluşlarından 12 aylık vadede SSB’ye 10 milyon dolardan fazla kredi tedarik edilmesi yasaklandı..

İhracat İthalat Bankasının (ExIm Bank) SSB’ye kredi desteği kesildi ve uluslararası mali kuruluşların da kredi vermesi engellenecek.”

Yaptırımların son zamanlarda Avrupa Birliği Zirvesinde görüşülen yaptırımlarla bir ilgisi yok ve sadece Türkiye’nin S-400 alımına ilişkin.”

“BU KARMAŞIK BİR İLİŞKİ”

Christopher Ford:

“Bu karmaşık bir ilişki. Zor bir ilişki. Sonuçları olan bir ilişki. Türkiye halen bir NATO müttefiki ve Türkiye’nin NATO’ya katkılarına çok değer veriyoruz..

Türkiye’yle S-400 alımı konusunda ikna etmek için uzun bir süredir diplomatik görüşmeler yaptık. Yaptırımları yasa gereği uyguladık.”

ABD Dışişlerinden yapılan bir açıklamada ise SSB Başkanı İsmail Demir ve diğer yetkililere yönelik yaptırımlara yer verildi. 

Açıklamaya göre:

“Demir, Deniz, Gençoğlu ve Yiğit’in ABD topraklarında gayrimenkul sahibi olması yasaklandı, yetkililerin döviz üzerinden işlem yapmaları, mali kurum ve bankalar arasında ödeme ya da kredi transferleri kısıtlandı ve yaptırım kapsamında ABD’ye girişlerine yasak getirildi.” 

MIKE POMPEO: “KOORDİNASYON İÇİNDE ÇÖZELİM!”

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, yaptırım kararının açıklanmasından sonra yaptığı açıklamada:

“Türkiye’yi S-400 sorununu derhal ABD ile koordinasyon içinde çözmeye çağırıyoruz?.

S-400 alımının Amerikan askeri teknolojisinin ve personelinin güvenliğini tehlikeye atacağı’ yönündeki görüşleri Türkiye’ye ‘en üst seviyede’ ilettik.”

Türkiye’yi ‘değerli’ bir müttefik olarak niteleyen ABD’li bakan, Ankara’nın Washington için önemli bir bölgesel güvenlik ortağı olduğunu, ABD’nin savunma alanındaki işbirliğini sürdürmek istediğini de belirtti.

DIŞİŞLERİ: “KINIYOR VE REDDEDİYORUZ”

Türkiye Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan ilk açıklamada:

“ABD’nin Türkiye’ye karşı tek taraflı yaptırımlar içeren kararını kınıyor ve reddediyoruz. ABD’nin tek taraflı yaptırımlara başvurması her türlü izandan yoksun bir davranıştır. ABD’yi bu haksız yaptırım kararını gözden geçirmeye ve vahim yanlıştan geri dönmeye davet ediyoruz” ifadeleri kullanıldı.

Türkiye’yi zamanında S-400 sistemlerini tedarik etmeye sevk eden koşulların herkes tarafından gayet iyi bilindiği belirtilen açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın da bizzat birçok vesileyle bu konuda Türkiye’nin haklılığını teslim ettiği vurgulandı.

S-400’lerin NATO sistemleri bakımından bir zafiyet yaratacağına dair ABD iddialarının da teknik dayanaktan yoksun olduğuna işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Kaldı ki Türkiye, bu konuda NATO’nun da katılacağı teknik bir çalışma grubu kurulmasını teklif ederek, meselenin siyasi ön yargılardan uzak bir şekilde, nesnel ve gerçekçi bir zeminde ele alınmasını defaatle önermiştir. Bu itibarla ABD’nin konuyu iki müttefike yakışır şekilde diyalog ve diplomasi yoluyla çözme yönündeki önerimizi kabul etmeyerek, tek taraflı yaptırımlara başvurması her türlü izandan yoksun bir davranıştır..

Türkiye, ilişkilerimizi olumsuz yönde etkilemesi kaçınılmaz olan bu karara karşı gerekli adımları atacak, uygun gördüğü şekilde ve zamanlamayla mukabelede bulunacaktır. Türkiye, ulusal güvenliğini sağlamak için gerekli gördüğü tedbirleri almaktan da imtina etmeyecektir. Bu anlayışla ABD’yi, bugün açıklanan bu haksız yaptırım kararını gözden geçirmeye ve bu vahim yanlıştan bir an evvel geri dönmeye davet ediyor, Türkiye olarak meseleyi müttefiklik ruhuna uygun şekilde, diyalog ve diplomasi yoluyla ele almaya hazır olduğumuzu bir kez daha vurguluyoruz.”

LAVROV: “KİBİRLİ TUTUMUN TEZAHÜRÜ” 

Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov ise yaptırım kararına ilişkin “ABD’nin Türkiye’ye yaptırım uygulaması, uluslararası hukuka karşı kibirli tutumunun bir başka tezahürüdür” dedi.

Lavrov, resmi temaslar için bulunduğu Bosna Hersek’te şunları kaydetti:

“ABD yaptırımları hoyrat bir şekilde kullanıyor. ABD’nin Türkiye’ye yaptırım uygulaması, uluslararası hukuka karşı kibirli tutumunun bir başka tezahürüdür. Elbette bu yaklaşım, askeri-teknik iş birliği de dahil olmak üzere, uluslararası arenada sorumlu bir katılımcı olan ABD’nin güvenilirliğine katkı sağlamıyor.” 

OKTAY: “DİK DURUŞUMUZU ETKİLEYEMEZ”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, ABD tarafından alınan yaptırım kararının Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğindeki ulusal çıkarları ve savunma sanayi için attıkları adımlardaki kararlılıklarını daha da artıracağın söyledi.

Oktay:

“Türkiye’nin dik duruşunu herhangi bir ülkenin yaptırım kararı etkileyemez. ABD’nin bu kararını kınıyor ve düştüğü bu yanlıştan bir an evvel dönmeye davet ediyoruz” dedi.

İSMAİL DEMİR: “HEDEFİMİZDE KARARLIYIZ!”

Yaptırımların hedefindeki isim olan Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir de şu ifadeleri kullandı:

“Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde tam bağımsız savunma sanayi hedefimizde kararlıyız. Benim ve ekibimin duruşunu değiştirmeyecek, Türk savunma sanayisini hiçbir şekilde engelleyemeyecektir.”

CAATSA YASASI NEDİR?

Trump’ın, Kongre’nin baskısıyla 2017’de imzaladığı yasa, esas olarak Rusya’nın ABD seçimlerine müdahale girişimi, Kırım’ı ilhak etmesi ve Ukrayna’nın doğusundaki ayrılıkçıları desteklemesine karşı Obama döneminde getirilen yaptırımların güvence altına alınması amacını taşıyor. 2 Ağustos 2017’de resmen yürürlüğe giren CAATSA yasası, ABD’nin ulusal güvenliğine “tehdit” olarak değerlendirdiği İran, Rusya ve Kuzey Kore’ye karşı yaptırımların alınmasını öngörüyor.

Yasanın 231. maddesine göre, Rusya ile savunma ve istihbarat alanlarında çalışan kişilere karşı da yaptırım getirilebiliyor.

Bu yaptırımlar, Rusya Federasyonu için veya onun adına çalışan kişilerle bilerek “önemli işlem” yapan gerçek ve tüzel kişiler için de geçerli olabiliyor. Bu kapsamda Türkiye’nin Rusya’dan S-400 sistemlerini alması, “önemli işlem” kategorisinde değerlendiriliyor ve yaptırım öngörülüyor.

ABD’NİN CAATSA YAPTIRIMLARI KAPSAMINDA, SAVUNMA SANAYİİ BAŞKANLIĞI’NA KREDİ TEDARİĞİNİ KESMESİ NE ANLAMA GELİYOR?

ABD’nin CAATSA yaptırımlarının bir maddesi de Savunma Sanayii Başkanlığı’na 10 milyon dolardan fazla kredi tedarik edilmesi yasağı. Peki bu durum, sadece helikopter ve uçak araçlarının ithalatı bile 1,2 milyar dolar olan Türkiye’yi nasıl etkileyecek?

ABD Hazine Bakanlığı’nın 14 Aralık 2020 tarihinde açıkladığı yaptırım kararının gerekçesi Türkiye’nin Rusya ile yaptığı S-400 füze savunma sistemi anlaşması. 

“Done Deal” (Tamamlanan Anlaşma) diyerek açıkladığı S-400 anlaşmasına ABD tarafı, Rusya’nın NATO savunma sistemlerine erişim sağlayabileceği gerekçesiyle karşı çıkıyor. 

Açıklamaya göre Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir ve dört başkanlık yetkilisi yaptırım listesinde. 

ABD’nin ulusal güvenliğine “tehdit” olarak değerlendirdiği İran, Rusya ve Kuzey Kore’ye karşı yaptırımların alınmasını öngören CAATSA yasası kapsamında yürürlüğe giren karar, 12 maddeden oluşuyor. 

Bu maddelerden biri de ABD mali kuruluşlarından 12 aylık vadede SSB’ye 10 milyon dolardan fazla kredi tedarik edilmesinin yasaklanması. Diğer bir maddeye göre de ABD’nin İhracat-İthalat Bankası’nın (Exim Bank) SSB’ye kredi desteği kesilecek ve uluslararası mali kuruluşların da kredi vermesi engellenecek. 

İsmail Demir, bu durumun Türk savunma sanayiini hiçbir şekilde engellemeyeceğini söyledi. 


Daha önce ABD’de görev yapmış ancak ismini vermek istemeyen bir diplomat, 10 milyon dolarlık kredi kısıtlamasının, bu karar çıkmadan önce yapılmış sözleşmeleri kapsamadığını hatırlattı. 

Bundan sonraki anlaşmaların nasıl etkileneceğine ise “anlaşma bazında” değerlendirme yapılacağını söyleyen bürokrat, “Bu bağlamda, elbette olumsuz etkileri olacak bir madde. Ancak, gelişmeleri izleyip, bizim tutumumuza göre karar vereceklerini, ilk planda katı bir uygulamaya gitmeyeceklerini düşünüyorum” dedi. 

ABD’NİN TÜRKİYE’YE İHRACAT İZNİ, YARIM MİLYAR DOLARI AŞMIŞTI

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın verilerine göre 2019’de ABD’den Türkiye’ye ihracat izni verilen savunma malzemeleri ve hizmetlerinin toplam değeri 581,6 milyon dolar. Bunun 199,5 milyon dolarlık kısmı uçak parçaları, 161,6 milyon dolarlık kısmı ise uçak motorlarında da kullanılan gaz türbinli motor. 

2018’de ise ihracat lisansı alan savunma malzemeleri ve hizmetlerinin toplamı 472,7 milyon dolardı. Bunun 142,5 milyon dolarını gaz türbinli motorlar, 93,5 milyon dolarını atış kontrolü, lazer ve navigasyon malzemeleri, 90,1 milyon dolarını ise muhimmat ve ağır silahlar oluşturuyordu. 

Türkiye’nin sipariş ettiği iki F-35 uçağından birinin resmi teslimat töreni 21 Haziran 2018’de Teksas-Fort Worth’te düzenlenmişti. 

2017’ye bakıldığında ise ihracat izni değeri 252 milyon dolar. Atış kontrolü, lazer ve navigasyon malzemeleri, 66 milyon dolar ile ilk sırada yer alıyor. Bunu 53,5 milyon dolar ile askeri elektronik sistemleri izliyor. Üçüncü sırada ise 34,2 milyon dolar ile gaz türbinli motorlar bulunuyor. 

ABD Savunma Bakanlığı’na bağlı Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansı’nın verilerine göre Türkiye’nin satın aldığı askeri malzemelerin değeri, mâli yıl dönemlerine göre aşağıdaki şekilde: 
 

2017213 milyon 401 bin 882 dolar
201837 milyon 31 bin 962 dolar
2019134 milyon 779 bin 658 dolar
202082 milyon 195 bin 407 dolar


“UZUN VADEDE ABD’NİN YERİNİ ALABİLECEK KAYNAK BULUNABİLİR ANCAK ORTA VADEDE CİDDİ SONUÇLARI OLUR”

2001-2005 yılları arasında Washington Büyükelçiliği görevini yürüten Faruk Loğoğlu yaptığı açıklamada savunma sanayisinin hâlen büyük ölçüde ABD’ye bağımlı olduğunu hatırlatarak, orta vadede ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi. 

Loğoğlu:

“Bana göre yaptırımların ağırı ya da hafifi yok. Bu karar alındığında Türkiye, ‘yaptırım uygulanan ülke’ konumunda oluyor.”

Loğoğlu:

“ABD’nin son kararının iki etkisi olacak..

Birinci etki bunun stratejik, finansal ve mâli yansımaları. Yaptırım, dış ilişkileri zaten sorunlu olan Türkiye’nin dış politikasını daha da zora sokar..

İkincisi savunma sanayisine yansıması. Türkiye uzun vadede ABD’nin yerini alabilecek kaynaklara yönelebilir. Ancak bu, çok zaman olur. Kısa vade ve orta vadede bunlar karşılanabilir mi emin değilim..”  

“TÜRKİYE’NİN ABD İTHALATINDAKİ PAYI YÜZDE 0,4

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nın verilerine göre ABD ile ticaret hacmi 2019 sonu itibariyle 19,24 milyar dolara ulaştı. İki ülke arasındaki nihai hedef ise 100 milyar dolar. 

Türkiye’nin ABD’den ithalatı, 11,18 milyar dolar, ihracatı ise 8,05 milyar dolar seviyesinde. 
 

Ekran Resmi 2020-12-16 15.39.01.png
Grafik: Ticaret Bakanlığı / cafemedyam


Ticaret Bakanlığı’nın verilerine bakıldığında ise Türkiye, ABD’nin ihracat yaptığı ülkeler arasında yüzde 0,6 pay ile 28’inci sırada. Ülkenin ithalatında Türkiye’nin payı ise yüzde 0,4. 

“Dokunmuş halılar ve dokumaya elverişli maddelerden diğer yer kaplamaları”, yüzde 7,7 ile Türkiye’nin ABD’ye ihracatında en büyük paya sahip. İkinci sırada yüzde 5,4 ile turbojetler, turbopropellerler ve diğer gaz türbinleri bulunuyor. 

“SAVUNMA MALZEMELERİNİN İTHALATI YÜZDE 30’A YAKIN

Türkiye’nin ABD’den ithalatına bakıldığında ise şöyle bir tablo ortaya çıkıyor: 

Helikopterler, uçaklar vb; uzay araçları (uydular dahil), uzay araçlarını fırlatıcı araçlar ve yörünge-altı araçları: Yüzde 11,6 pay ile 1 milyar 280 milyon 624 bin dolar 

Dökme demirin, demirin veya çeliğin döküntü ve hurdaları veya bunların eritilmesi ile elde dilmiş külçeler: Yüzde 10,3 pay ile 1 milyar 132 milyon 655 bin dolar 

Turbojetler, turbopropellerler ve diğer gaz türbinleri: Yüzde 6,8 pay ile 751 milyon 268 bin dolar. 
 

Ekran Resmi 2020-12-16 15.38.11.png
Grafik: Ticaret Bakanlığı / cafemedyam


Ayrıca, Ticaret Bakanlığı’nın internet sitesinde yer alan bilgiye göre ABD, 2019’da toplam 35 milyar dolar “hava araçları ve parçaları” ithalatı yaptı. 

Türkiye’nin “hava araçları parçaları” sektörü ise 2019 yılında, bir önceki yıla göre yüzde 15 artışla, ABD’ye 396 milyon dolarlık ithalata ulaştı. 

“BAZI ÜRETİCİLER, TÜRKİYE İLE İŞBİRLİĞİNİ GÖZDEN GEÇİREBİLİR”

Askeri harcamalar konusunda kapsamlı araştırmalar yürüten yayıncılık kuruluşu Janes’in Baş Savunma Analisti Charles Forrester ise Janes’e verdiği röportajda:

 “Türkiye’nin savunma sektöründe kendi kendine yetebilmesi konusunda hatırı sayılır çabası olmasına rağmen, kısa vadede, kredilerin yasaklanması savunma endüstrisinde zorluk yaşanmasına neden olabilir” dedi.  
 

f-35 (1).jpg
Lockheed Martin’in geliştirdiği Müşterek Taarruz Programı kapsamında yer alan, beşinci nesil savaş uçağı F-35 / cafemedyam


SSB’nin Türkiye’nin savunma tedarikçisi, bu konudaki araştırma ve geliştime merkezi olduğunu hatırlatan Forrester:

“Türkiye, savunma ekipmanını yerelleştirme konusunda önemli gelişme göstermiş olsa da hâlâ ihtiyaçlarının karşılanması için çeşitli uluslararası tedarikçilere ihtiyacı var. Bunun içinde savaş tankları için güç kaynağı da uçak motorları da var” ifadelerini kullandı. 

Dalgalanmanın çok olduğu büyük pazarların ve iç pazarın dışına çıkmak isteyen  uluslararası üreticiler için  Türkiye’nin yüksek büyümeye sahip bir pazar olarak görüldüğünü belirten Forrester, “ABD’nin CAATSA hamlesi, bazı üreticiler için Türkiye ile işbirliklerini yeniden gözden geçirmesine neden olabilir. Çünkü onlar da ABD piyasasındaki fırsatları garanti altına almak isteyeceklerdir” değerlendirmesini yaptı. 

“TÜRKİYE GİBİ ABD’NİN STRATEJİK ORTAĞI BİR ÜLKEYE YAPTIRIM UYGULANABİLİYORMUŞ, BU GÖRÜLDÜ”

Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi, Ekonomist Prof. Dr. Burak Arzova, Integral Forextv’ye yaptığı açıklamada CAATSA yaptırımlarının beklenen kadar olmadığını bu nedenle piyasanın tepki vermediğini söyleyerek:

“‘Trump’ın giderayak bir kıyağı’ diyebiliriz. Çünkü yaptırımlar Biden dönemine sarksaydı Türkiye daha yüksek yaptırım maddeleriyle karşı karşıya kalabilirdi” dedi. 
 

Trump Erdoğan Reuters
ABD Başkanı Donald Trump’ın görev süresi 20 Ocak’ta doluyor/ Fotoğraf: Reuters / cafemedyam


Radara yakalanamayan F-35’ler ile ilgili de konuşan Arzova:

“F-35’ler, S-400 sistemi içerisinde uçarlarsa ve Rusya, F-35’lere karşı yakalama özelliği geliştirirse ABD’nin buna karşılık bir teknolojisi yok. Çıkış noktası buradan kaynaklanıyor” dedi.  

Arzova, yaptırımın boyutundan bağımsız olarak yaptığı değerlendirmede:

“Bir NATO ülkesi, başka bir NATO ülkesine Amerikan çıkarlarına aykırı hareket ettiği için bir yaptırım uygulamış oldu. Demokratlar ve Cumhuriyetçiler şurada buluşmuş oldu: Türkiye gibi ABD’nin stratejik ortağı olabilecek bir ülkeye yaptırım uygulanabiliyormuş. Bu, daha büyük bir yaptırıma zemin hazırlayabilir. Onun için tehlikeli buluyorum” dedi. 

“SON İKİ YILDA BÜYÜYEN F-35 TARTIŞMASI NEYDİ?

ABD’de ulusal güvenliğine “tehdit” olarak değerlendirdiği İran, Rusya ve Kuzey Kore’ye karşı yaptırımların alınmasını öngören CAATSA yasası Ağustos 2017’de yürürlüğe girmişti. 

Lockheed Martin’in geliştirdiği Müşterek Taarruz Programı kapsamında yer alan, beşinci nesil savaş uçağı F-35 Lightning II projesine 2000’lerin başında dahil olan Türkiye, F-35’lerin iniş takımları bileşenlerinden uçak gövdesi yapısal parçalarına kadar 1000’den fazla parçanın üreticisiydi. 

Türkiye’nin savunma sanayi devleri, ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN, AYESAŞ, Alp Havacılık, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) gibi şirketler tedarikçiler arasındaydı. 

Türkiye, tedarikçi konumunun yanı sıra toplam 100 adet F-35A tipi savaş uçağı satın almayı taahhüt etmiş ve altısının mülkiyetini devralmıştı. 

Eski Savunma Bakanı İsmet Yılmaz, 2014 yılında yaptığı açıklamada uçaklar için 25 milyar dolar ödeme yapılacağını söylemişti. 

21 Haziran 2018’de ilk uçağın resmi teslimat töreninin gerçekleşmesinin ardından, 1 Kasım’daki TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda konuşan  Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar ilk iki F-35’in Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterine girdiğini üçüncü ve dördüncü uçağın ise Mart 2019’da teslim alınacağını söylemişti. 
 

5bee536bb699de1860c775ef.jpg
21 Haziran 2018’de ABD Teksas’ta gerçekleşen teslimat töreninden bir kare / Fotoğraf: AA / cafemedyam


“İlk dört uçağımız 2020 sonuna kadar Türk pilotların eğitimi için ABD’de kalacak, müteakiben Türkiye’ye gelecektir” diyen Akar, beşinci ve altıncı uçakların da Kasım 2019’da Türkiye’ye intikal edeceğini söylemişti. 

Akar’ın açıklamasına göre 2018 ile 2020 arasında 13’ü pilot olmak üzere 332 personel eğitimlerini ABD’de alacaktı. 

Ancak planlandığı şekilde olmadı… 

CAATSA yasası kapsamında, 2018 yılında Türkiye’ye F-35 teslimatını geçici olarak durduran Washington yönetimi, Temmuz 2019’da Türkiye’nin F-35 programından çıkarıldığını duyurdu. Proje kapsamında eğitim gören Türk pilotların eğitimleri de aynı ay sonlandırıldı. 

Dünyanın en büyük silah üreticilerinden Lockheed Martin’in CEO’su Marillyn Hewson, 23 Temmuz 2019’da yaptığı açıklamada Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasının ardından Türkiye’de üretilen parçaların ABD’de üretilmeye başlayacağını söylemişti. 

ABD Kongresi Araştırma Kurumu’nda yer alan bilgiye göre tedarik zincirinin değiştirilmesi, Temmuz 2019 itibarıyla 500 ila 600 milyon dolar maliyetinde.
 

resized_9b422-622e04abaw13287301ca1l (1).jpg
Rusya’dan alınan S-400 füze sesitemi, Sinop’a sevk edilmiş ve Ekim 2020’de test edilmişti/ Fotoğraf:AA / cafemedyam


ABD Savunma Bakanlığı’ndan 21 Temmuz 2020’de yapılan yazılı açıklamada Türkiye için üretilen sekiz adet F-35 savaş uçağını ABD Hava Kuvvetleri’nin satın alacağı duyurulmuştu.

Açıklamaya göre Pentagon, 862 milyon dolarlık sözleşme kapsamında, Türkiye için üretilen sekiz adet F-35’in yanı sıra altı adet daha F-35 alacak. Türkiye için üretilmiş olan savaş uçaklarının konfigürasyonunda ABD modellerine göre gerekli değişiklikler yapılacak.

Lockheed Martin’in F-35 üretimine katılan, ABD ve Türkiye dışında 14 ülke daha var. Ancak F-35’in sitesinde yer alan “küresel katılım” listesinde artık Türkiye’nin adı yok. 

ABD’NİN TÜRKİYE RAPORU: RUSYA’NIN S-400 SİSTEMİ İÇERİSİNDEKİ İSTİHBARAT TOPLAMA PLATFORMUNDA F-35’LER KULLANILAMAZ

ABD Kongresi Araştırma Kurumu’nun (Congressional Research Service/CRS) 9 Kasım 2020 tarihli raporunda Türkiye’nin ABD ile ilişkilerine yer verilmişti. 

“Türkiye jeopolitik ve ekonomik gerekçelerle, NATO’ya dahil olduğu 1952’den bu yana hiç olmadığı kadar bağımsız dış politika arayışında” denilen raporda Türkiye’nin ABD ve NATI ile savunma işbirliği, Avrupa ülkeleri ile ticaret ve yatırım anlaşmaları, Rusya ve İran ile de enerji ilişkilerinin olduğu hatırlatıldı ve şöyle devam edildi: 
 

“Türk liderlerin, savunma alanında Batı’ya bağımlılığı ve yerel politikalarında Batı etkisini azaltmak istemeleri, Rusya ile Suriye’de bazı eylemleri koordine etme arzusunu ve Rus S-400 sistemini satın almalarını açıklıyor.. 

Ancak Türkiye, Rusya ile Suriye, Libya ve Karabağ konularında önemli farklılıkları da sürüyor..” 


“Türkiye’nin milli güvenlik konusunda kendine yetebilme amacı ve Türkiye’nin silah ihracatını artırması ülkenin tedarik kararlarını etkiliyor” diyen raporda, Türkiye’nin Kıbrıs harekatı sonrası ABD’nin 1975-78 yılları arasında uyguladığı ambargonun ardından, yerel savunma endüstrisinin kurulmasında yabancı kaynaklara bağımlılığı azaltma arayışına girdiği ifade edildi. 
 

s-400-1191016-1170x610 (1).jpg
Ukrayna’da Kırım yarımadasında​​​​​​​ki liman kenti Sivastopol’da konuşlanmış S-400 füze sistemi/ Fotoğraf: TASS / cafemedyam


Türk şirketlerinin zırhlı araçlardan askeri gemilere ve insansız hava araçlarına kadar yaptığı atılımlar, ABD Kongresi’nin raporunda da yer aldı. 

Raporda, Türkiye’nin S-400 sistemini satın almasına karşı duruşun gerekçesi ise ABD Savunma Bakanlığı Satın Alma ve İdame İşlerinden Sorumlu Müsteşar Yardımcısı Ellen Lord’un sözleriyle açıklandı: 

“Türkiye, F-35 programının yapım işlerinin gerçekleştiği yerin yakınında, Rusya’nın S-400 sistemi içerisindeki istihbarat toplama platformunu kuramaz. Çünkü F-35’in kuvvetinin büyük bir bölümü ‘hayalet uçak’ olabilme kabiliyetinde yatıyor. Bu kabiliyetin tespit edilmesi, F-35 programının güvenliğini uzun vadede tehlikeye atar.”

DÜNYA BASINI TÜRKİYE’YE YAPTIRIMLARI NASIL GÖRDÜ?

ABD’nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası’nda (CAATSA) yer alan 12 yaptırımdan en az 5’inin uygulanması Donald Trump’tan talep ediliyordu.

Türkiye’ye S-400 gerekçesiyle yaptırım uygulanma kararı alınması dünya basınında geniş yankı uyandırdı.

ABD başkanı Donald Trump, Joe Biden’a görevi bırakmadan önce yaptırım kararını uyguladı.

Türkiye’nin Rusya’dan S-400 savunma sistemini alma gerekçesine dayanan yaptırım kararı dünya basınında geniş yer buldu.

Haberlerde NATO müttefikine yaptırım uygulandığının altı çizilerek kararların, Türkiye’nin NATO’nun istikrarını tehdit etmesinden duyulan endişeyi yansıttığı belirtildi.

BLOOMBERG: EKONOMİK YAPTIRIMLARDAN UZAK TUTULUYOR

Bloomberg, ABD’nin S-400 savunma sistemi nedeniyle Türkiye’ye yaptırım kararını, NATO müttefiki ordusuna daha fazla baskı uygulayacak, ancak ekonomisini her türlü cezai yaptırımdan koruyacak şeklinde gördü.

Türk savunma sanayisine bütüncül bir şekilde yaptırım uygulanmadığının altı çizilen haberde, NATO’daki ordusuyla dikkat çeken Türkiye’nin askeri gücünü tehlikeye sokabileceği belirtildi.

ABD’nin eş değer savunma sistemlerini kabul edilebilir şartlardaki satma isteksizliğinin Türkiye’yi, 2017 yılında Rusya’dan S-400 savunma sistemi alma kararına ittiği belirtildi. 

ABD’li yetkililer tarafından, “Türkiye’nin Patriot sistemlerine yönelik geçmiş taleplerinin reddedildiğini söyleyerek yıllardır Trump’a itiraz etmeye çalıştığı” iddiasının tartışıldığı aktarıldı.

WSJ: “DOĞRUDAN ERDOĞANA BAĞLANDI

Yaptırımların, Türkiye’nin Rusya ile askeri işbirliğinin NATO etkinliği zayıflatmaya dönük endişeden kaynaklandığı belirtildi.

Arka arkaya gelen eylemlerin Erdoğan’ın giderek askeri çatışmalara dahil olmasının, Batılı liderler arasında “Türkiye’nin Rusya ile askeri işbirliğinin NATO etkinliği zayıflatacağı endişesini” artırdığı belirtildi.

Trump’a Ankara’ya yaptırım uygulaması için baskı yapıldığını, ancak yönetimin pazartesi gününe kadar yaptırım uygulamayı reddettiği belirtildi.

Türkiye’nin F-35 programından çıkarıldığı hatırlatılan haberde, Trump ile Erdoğan’ın yakın ilişkisine dikkat çekildi.

ABD yaptırımlarının Türk savunma sanayisine nasıl etki edeceği belirsizliğini koruduğu aktarıldı. 

WSJ’a konuşan CHP eski milletvekili ve Washington’daki Demokrasileri Koruma Vakfı’nın yöneticisi Aykan Erdemir tarafından Savunma Başkanlığı’nın önceden Türk hükümetine bağlı bir müsteşarlık olduğu ancak 2018 yılında doğrudan Erdoğan’ın ofisinin kontrolüne bağlandığını belirtti.

AP: “BIDEN İLE ÇATIŞMAYA ZEMİN HAZIRLADI

Trump yönetiminin uyguladığı yaptırımların göreve gelen Joe Biden ile Türkiye arasındaki gerilimde 2 ülke arasındaki çatışmaya zemin hazırladığı belirtildi.

Haberde bir NATO müttefikine karşı yaptırımların uygulandığı vurgulanarak Washington-Ankara ilişkileri arasında Suriye, Dağlık Karabağ ve Doğu Akdeniz gibi gündemlerde anlaşmazlıkların da olduğu aktarıldı.

ABD Kongresi’nin uzun bir süredir S-400 konusunda rahatsız olduğu, ancak Erdoğan ile Trump’ın kurduğu bağlar nedeniyle yaptırımların bir süredir ertelendiğine dikkat çekildi.

ABD’li YETKİLİ FT’ye KONUŞTU: “YAPTIRIMLAR, TÜRKİYE’yle İLİŞKİLERE ZARAR VERMEKTEN KAÇINMAK İÇİNDİ”

Financial Times gazetesinden Katrina Manson ve Laura Pitel, Türkiye’ye uygulanan S-400 yaptırımlarını analiz etti.

Savunma analistlerine dayandırılan haberde, yaptırımların Türkiye’nin savunma imalat sektörü üzerindeki etkilerine dikkat çekildi.

ABD’li bir yetkili yaptırımların ABD ile Türk ordusu arasındaki geniş ilişkilere zarar vermekten kaçınmak için yapıldığını söyledi.

Financial Times’ın hem Washington hem de Türk kaynaklara dayandırdığı analizine göre, ABD’nin bir NATO üyesine yaptırım uygulama kararının, Türkiye ile geleneksel Batılı müttefikleri arasındaki gerginliğin boyutunu açığa çıkardı.

Analize göre, Erdoğan tarafından bağımsız bir dış politika olarak gördüğü şeyi sürdürme arzusu ve hedeflerine ulaşmak için artan bir şekilde uyguladığı sert güç politikası sadece Washington’ı değil, diğer Avrupa ülkelerini de alarma geçirdi.

“TRUMP HAREKETE GEÇMEYE ZORLANDI”

Donald Trump, ABD Düşmanlarına Yaptırım Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) ile daha önce Rus savunma ve istihbarat sektörleriyle “bilerek bağlantılı” olan kişilere yaptırım uygulasa da Türkiye’ye yaptırım uygulamayı ABD Kongresi’nin baskısına rağmen reddetti.

ABD milletvekilleri, Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’na (NDAA) bir madde ekleyerek Trump üzerindeki baskıyı artırdı- geçtiğimiz günlerde ABD Kongresi’nin iki alt kanadından oy çoğunluğuyla geçen- bu onu harekete geçmeye zorladı.

ABD’Lİ YETKİLİ: “SAVUNMA SANAYİSİNE ETKİ EDECEK

Bir başka yetkili ise, yaptırımların ABD ile Türk ordusu arasındaki geniş ilişkilere zarar vermekten kaçınmak için yapıldığını söyledi.

İsmini açıklamayan ABD’li yetkili:

Gelişmekte olan Türkiye savunma sanayisinin SBB’ye savunma sistemleri geliştirme ve üretim sürecinde kilit bir merkezi rol verdiği ve bu yaptırımların Türkiye’nin savunma sanayisine etki edebileceğini ifade etti. Yetkili sözlerine yaptırımların, ‘NATO içerisindeki ikinci büyük orduya sahip Türkiye’ye zarar verebileceği’ yorumunda bulunuldu.

‘DİĞER SEÇENEKLERE KIYASLA…’

Financial Times’a konuşan German Marshall Fund Ankara Direktörü Özgür Ünlühisarcıklı, Washington tarafından açıklanan önlemlerin, ABD başkanı için mevcut olan çok daha sert seçeneklere kıyasla “yelpazenin daha hafif ucunda” olduğunu söyledi.

Ünlühısarcıklı, Türk ekonomisini etkileyen yaptırımların korkusunun yabancı yatırımcıların zihnini yıllar boyunca meşgul ettiğini en azından şu an netlik olduğunu belirtti.

“BU KÖTÜ HABER”

Savunma analisti Arda Mevlütoğlu:

“Şimdi, bu 4 kişi ve bir kurum kirletildi. Avrupa ülkeleri ve şirketler, bu kuruluşlarla iş yaparken görülmeye isteksiz olabilir. Bu kötü haber” dedi.

Haberde, Pentago’nun, “Türkiye önemli ve değerli bir NATO müttefiki, ancak bu mesele ikili ilişkilerimizin ilerlemesinin önünde önemli bir engel olmaya devam ediyor” açıklaması hatırlatıldı.

cumhuriyet / Gizay Çelik

ABD’DE TÜRKİYE’YE YAPTIRIM ÖNGÖREN TASARI KABUL EDİLDİ!

‘S-400’LERİN ÇALIŞTIRILMADIĞI TEYİT EDİLİRSE YAPTIRIMLAR KALDIRILABİLİR’

Trump’ın veto hakkı kalmadı

Rusya’dan satın alınan S-400 hava savunma sistemleri gerekçesiyle Türkiye’ye yaptırım uygulanmasını öngören bütçe tasarısı ABD Senatosu’ndan geçti. Tasarının üçte iki çoğunlukla kabul edilmesi nedeniyle ABD Başkanı Trump’ın bütçeyi veto yetkisi kalmadı.

ABD Senatosu, savunma bütçesine 740 milyar dolar ayıran ve Başkan Donald Trump’ın ‘veto edeceğini’ söylediği Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasa (NDAA) Tasarısı’nı kabul etti.

Trump’ın, sosyal medya şirketlerine yasal güvence sağlayan bir düzenlemeyi içerdiği için veto edeceğini söylediği tasarıyı, Temsilciler Meclisi 11’e karşı 79 oyla onayladı.

Temsilciler Meclisi’nden üçte ikiden büyük oy çokluğuyla geçen tasarı, Senato’dan da aynı çoğunlukla geçtiği için Trump’ın vetosu geçersiz kılınabilecek.

TASARI YASALAŞTIKTAN SONRA 30 GÜN İÇİNDE YAPTIRIM UYGULANMASI İSTENDİ

Tasarıda, Türkiye’nin Rusya’nın ürettiği S-400 hava savunma sistemlerini almasının “ABD Hasımlarına Yaptırım Yoluyla Mücadele Yasası” (CAATSA) kapsamında Rusya ile önemli bir işlem olarak kabul edildiği ve NDAA’nın yasalaşmasından sonra 30 gün içinde Türkiye’de S-400 alımına müdahil olanlara CAATSA yaptırımlarının uygulanması talep edildi.

Başkanın CAATSA kapsamında belirtilen 12 maddeden en az 5’ini uygulaması, yaptırımların “ithal edilen malları” kapsamaması istendi.

Bu mallar da “doğal ya da insan eliyle yapılmış maddeler, imal edilmiş erzak ve bunlara ilişkin denetim ekipmanı” şeklinde sıralandı.

‘S-400’LERİN ÇALIŞTIRILMADIĞI TEYİT EDİLİRSE YAPTIRIMLAR KALDIRILABİLİR’

Yaptırımların kaldırılmasının şartları ise şu şekilde belirtildi:

“Başkan yaptırım uyguladıktan sonra 1 yıl içinde Kongrenin gerekli komitelerine, Türkiye’nin veya yaptırım uygulanan kişilerin artık S-400’leri veya bunların yerine herhangi bir Rus sistemini uhdesinde bulundurmadığını, Türk topraklarında Rus hükümeti veya şirketleri adına herhangi bir Rusya vatandaşının S-400’leri çalıştırmadığını teyit ettikten sonra, Türkiye’den Türk hükümetinin veya hükümet adına başka bir tarafın S-400 veya onun yerini alabilecek bir sistemi tekrar edinmek için CAATSA’nın 231’inci bölümünün kapsamına girecek herhangi bir faaliyete girmeyeceğine dair taahhüt aldıktan sonra yaptırımları kaldırabilir.”

Tasarının 159’uncu bölümünde ise yasalaşmasından sonra, 15 gün içerisinde Türk şirketlerinin yerine F-35 savaş uçakları için parça üretecek ortakların tespit edilmesi ve gerekli işlemlerin başlatılması istendi. 

NE OLMUŞTU?

ABD, TÜRKİYE’YE YAPTIRIM GETİRME HAZIRLIĞINDA!

ABD’NİN TÜRKİYE’YE RUSYA’DAN S-400 HAVA SAVUNMA SİSTEMİ ALMASI KONUSUNDA YAPTIRIM GETİRME HAZIRLIĞINDA OLDUĞUNU İLERİ SÜRÜLDÜ.

“Yaptırımlar bir sonuca götürmez, ters yönde etki eder ve ilişkilere zarar verir”

Reuters’ın üst düzey bir Türk yetkiliye dayandırdığı haberde, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 savunma sistemini satın alması nedeniyle ABD’nin yaptırım uygulayabileceği iddia edildi.

”İLİŞKİLERE ZARAR VERİR”

Yaptırım kararının iki NATO ülkesinin arasındaki ilişkiyi zedeleyeceğini belirten Türk yetkili:

“Yaptırımlar bir sonuca götürmez, ters yönde etki eder ve ilişkilere zarar verir..

Türkiye bu tür sorunların diplomasi ve müzakerelerle çözülmesinden yanadır..

Tek taraflı dayatmaların kabul edilmeyeceğini söylemeliyim. ”

https://www.cafemedyam.com/2020/12/10/abnin-turkiyeye-yaptirim-taslagi-ortaya-cikti/

İLGİLİ HABER

Cumhuriyet / The Independentturkish – Gökçen Tuncer

1 Comment

1 Comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top