DÜNYA

SÜVEYŞ KANALI’NDA SIKIŞAN GEMİ

Kanaldaki tıkanıklık nedeniyle, petrol tankerlerinin nakliye ücretleri bu hafta neredeyse iki katına çıkarken, birçok geminin de rotasını değiştirmesine neden oldu.

SÜVEYŞ KANALI NE ZAMAN AÇILACAK?

Enerji sektörüne ve Türkiye boğazlarına etkisi ne?

Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayan Süveyş Kanalı, ‘The Ever Given’ isimli yük gemisinin karaya oturarak kapanması üzerine dünya gündeminin merkezine geldi.

Her yıl yaklaşık 18 bin geminin geçtiği, Asya ve Avrupa arasında ticari gemilerin en önemli güzergahlarından Süveyş Kanalı çalışmalara rağmen üç gündür gemi trafiğine kapalı.

200’den fazla gemi, kanalda geçiş için sıra beklerken, bunların 30’dan fazlasının petrol taşıdığı ifade ediliyor.

Tüm küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’sinin geçtiği 193 kilometre uzunluğundaki yapay kanal ne zaman açılacak ve kapalı kalmasının dünya ticareti ile Türkiye’deki boğaz trafiğine etkisi nasıl olacak?

SÜVEYŞ KANALI TİCARET HACMİ…

Gemi nakliyatı konusunda haftalık dergi Lloyd’s List’in yaptığı değerlendirmeye göre, her gün yaklaşık 10 milyar dolar değerinde mal kanaldan geçiyor. Batı yönüne doğru giden trafiğin değeri günlük yaklaşık 5,1 milyar dolara, doğu yönü trafiğinin değeri yaklaşık 4,5 milyar dolara ulaşıyor.

Analistler, yakıtın geminin işletiminde yüzde 60 ile en büyük maliyet olduğunu belirterek, yakıt tasarrufu için Akdeniz ve Karadeniz’den Asya’ya giden petrol ürünlerinin yüzde 20’si Süveyş Kanalı üzerinden geçtiğini ifade ediyor.

Ümit Burnu’nu dolaşmanın gemilerin daha fazla yakıt yakması anlamına geldiğini belirten uzmanlar, bunun gemi nakliye fiyatlarına yansıyacağına işaret ediyor.

Öte yandan, analistler, kanalın kapalı kalmasından dolayı nakliyede yaşanacak gecikmelerinin enerji piyasaları üzerindeki etkisinin, ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) talebinin düşük sezonda olmasından dolayı az olacağını öngörüyor.

Ulaştırma Bakanı Karaismailoğlu:

“Türk boğazlarında tanker trafiğinde göreceli artış olabilir”

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu, Süveyş Kanalı’nda karaya oturan gemiyi kurtarma çalışmalarının uzaması halinde lojistik koridorunda önemli ve kalıcı etkilere mahal verebilecek bu krizi bir an önce çözebilmenin tüm denizcilik sektörünün birinci önceliği haline geldiğini belirterek, cuma günü petrol fiyatlarının yüzde 3 arttığına dikkati çekti.

Bakan Karaismailoğlu:

“Karadeniz ve Akdeniz Suezmax ve Aframax tanker navlunları halen yüzde 70 artmış durumdadır. Avrupa’nın gas oil tedarikinin yüzde 60’ının Asya piyasasından sağlandığı göz önüne alınırsa, bölgede halen az sayıda uygun gemi bulunmasına rağmen aksayan ürün tedarikinin Karadeniz piyasasından sağlanmaya yönelinmesi halinde Türk boğazlarında tanker trafiğinde göreceli artış olacağı öngörülebilir.”

Yasin Demirci/ AA
Süveyş Kanalı’nın dünya lojistik sektörüne etkisi.Yasin Demirci/ AA

Mısır Başbakanı: “Yabancı uzmanlardan yardım istiyoruz”

Mısır Başbakanı Mustafa Medbuli, Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayan Süveyş Kanalı’nda yük gemisinin karaya oturması sonucu oluşan deniz trafiğinin mümkün olan en kısa sürede eski haline getirileceğini söyledi.

Başbakan, geminin sıkıştığı alandan çıkarılması için yardım teklif eden ülkelere teşekkür ederek:

“Süveyş Kanalı’ndaki gemi trafiğini mümkün olan en kısa sürede eski haline getireceğiz ve yabancı uzmanlardan yardım istiyoruz.” dedi.

PETROL VE DOĞAL GAZ TİCARETİ İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?

Dünya çapıında rafine petrol ürünleri ticaretinin yüzde 9’u, sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) ise yüzde 8’i Süveyş Kanalı’ndan geçiyor. Ham petrol ve akaryakıtlar, 193 kilometre uzunluğundaki Süveyş Kanalı’nda her iki yönde de taşınıyor.

2020’de her gün ortalama 1,54 milyon varil rafine petrol ürünü Süveyş Kanalı’dan üzerinden taşındı.

Deniz yoluyla taşınan günlük 39,2 milyon varil ham petrolün 1,74 milyonu Süveyş Kanalı’ndan geçti.

Kanalın birkaç hafta boyunca kapalı kalma ihtimali, Avrupa’ya giden LNG kargoları için büyük risk oluşturuyor. Nisanın ilk haftasında Avrupa’daki LNG terminallerine varması planlanan ancak şu anda Süveyş Körfezi’nde Akdeniz’i geçmeyi bekleyen 3 dolu LNG gemisi bulunuyor.

Ayrıca, Umman Denizi’nden Süveyş Kanalı’na giden 1 milyon metreküp kapasiteli iki geminin daha mevcut şartlar altında Avrupa’ya ulaşması zor görünüyor.

‘İki haftalık kapanma 2 milyon metreküp LNG sevkiyatını durdurabilir’

Rystad Energy Doğal Gaz ve Elektrik Piyasaları Başkanı Carlos Torres Diaz:

“2 haftalık bir kapanma yaklaşık 2 milyon metreküp LNG’nin Avrupa’ya teslimatını erteleyebilir. En kötü senaryo olan 4 haftalık bir kapanmada ise yaklaşık 4 milyon metreküp kargo teslimatı gecikmiş olacak.” açıklamasında bulundu.

Diaz, güzergahın bir hafta içinde geçişlere hazır duruma gelmesi halinde dahi kanalı geçmek için uzun bir gemi kuyruğu oluşacağını söyledi.

‘Rusya karlı çıkabilir’

Diaz, Rusya’nın Avrupa’ya boru hattıyla gaz arzının şu an maksimum kapasitesinin altında olduğunu anımsatarak:

“Rusya’nın gaz arzı bu süreçte esneklik sağlamaya yardımcı olabilir. Mevcut durumdan en çok kimin fayda sağlayacağına bakarsak, sorunun çözüldüğünü görmek için acele etmeyen ülkenin kesinlikle Rusya olduğunu söyleyebiliriz. Normalde, Avrupa’nın ikinci en büyük gaz tedarikçisi olan Norveç de bu durumdan bir kazanç sağlayabilirdi ama boru hattı sistemi şu an neredeyse maksimum kapasitede çalışıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

ABD’nin gaz üretiminde görülen aylık artışa da dikkati çeken Diaz:

“Bu artış ülkedeki üreticilere böyle bir nakliye yolu krizinde bazı siparişleri güvence altına almak için bir fırsat oluşturuyor. Gemiler, daha maliyetli olan Afrika’yı dolaşarak Avrupa’ya ulaşmak yerine, ABD’nin LNG ihracat tesislerinden Avrupa’ya daha hızlı sevkiyat yapılabilecektir.” dedi.

‘Fiyatlar üzerindeki etkisi daha az hissedilecek’

Wood Mackenzie Başanalisti Lucas Schmitt de kanalın birkaç gün içinde açılması durumunda kapanmanın LNG piyasası üzerindeki etkisinin kısıtlı olacağını söyledi.

Schmitt, sürecin uzaması halinde ise geçen ay Panama Kanalı rotalı kargolarda yaşanan gecikmelere benzer bir sürecin yaşanabileceğini, bunun da piyasa üzerindeki etkisinin büyük olacağını ifade etti.

Söz konusu olayın küresel LNG fiyatlarına yansımasını da değerlendiren Schmitt, “Bu olayın zamanlaması dikkate alındığında, LNG pazarında ara sezona girildiği için kapanmanın fiyatlar üzerindeki etkisi daha az hissedilecektir.” diye konuştu.

SÜVEYŞ KANALI NEDEN ÖNEMLİ?

1869’da ulaşıma açılan Süveyş Kanalı, dünya ticaretinin büyümesine paralel olarak birçok genişletme ve modernleştirme çalışmalarına sahne oldu. Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan kanal, örneğin Singapur ile Rotherdam limanları arasındaki mesafenin Afrika kıtasının dolaşılmamasından dolayı 6 bin kilometre azalmasını, dolayısıyla da nakliye süresinin yaklaşık iki hafta kısalmasını sağlıyor.

SÜVEYŞ KANALI’NDA SIKIŞAN GEMİNİN BUGÜN YÜZDÜRÜLMESİ BEKLENİYOR

Mısır’da Panama bandıralı Ever Given adlı yük gemisinin karaya oturması nedeniyle ulaşıma kapanan dünyanın en yoğun gemi ticaret yolu Süveyş Kanalı’nı açma çalışmaları sürüyor.

Geminin sahibi şirket yetkilileri geminin bugün akşam saatlerinde yüzdürülmesinin beklendiğini duyurdu.

Mısır’da Panama bandıralı Evergreen Marine şirketi tarafından işletilen 400 metre uzunluğundaki Ever Given yük gemisi, Süveyş Kanalı’nın güneyinde çapraz olarak karaya oturarak deniz trafiğini durdurdu..

Süveyş Kanalı’nı açma çalışmalarının ise yoğun bir şekilde devam edildiği ifade edildi..

Sıkışan gemi şirketinin Japon yöneticileri, dün basına yaptıkları açıklamada geminin bugün yüzdürülmesinin beklendiğini açıkladı..

Shoei Kisen’in başkanı Yukito Higaki, Japonya’nın batısındaki Imabari kentinde düzenlediği basın toplantısında:

“Şu anda ilave kazma araçlarıyla tortuyu çıkarmak için çalışmaya devam ediyoruz” ifadelerine yer verdi.

TÜRKİYE’DEN YARDIM TEKLİFİ

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu ‘ihtiyaç olması halinde yardıma hazır olduklarını’ açıkladı. . 

Beyaz Saray sözcüsü Jen Psaki de ABD’nin Süveyş Kanalı’nın yeniden açılması için yardım teklif ettiğini belirterek, durumu yakından takip ettiklerini ifade etti. 

DÜNYANIN EN ÖNEMLİ SU YOLU

Mısır’ın Süveyş Kanalı, uluslararası deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 10’unu gerçekleştiriyor. Her yıl yaklaşık 18 bin geminin geçtiği, Asya ve Avrupa arasında ticari gemilerin en önemli güzergahlarından Süveyş Kanalı, dünyanın en önemli su yollarından biri olarak gösteriliyor.

SÜVEYŞ KANALI’NDA SIKIŞAN GEMİ, TAŞIMACILIĞI FELCE UĞRATTI

200’den fazla gemi sırada bekliyor

Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayan Süveyş Kanalı’nda “The Ever Given” isimli yük gemisinin, karaya oturması bölgede deniz trafiğini felce uğrattı.

“The Ever Given” gemisinin karaya oturmasının ardından 200’den fazla gemi, kanalda geçiş için sıra beklerken, bunların 30’dan fazlasının petrol taşıyan gemi olduğu ifade ediliyor.

Bunların dışında, seyir halinde olan yaklaşık 100’e yakın geminin bölgeye yaklaştığı gelen haberler arasında.

Gemilerin geçişlerindeki gecikmeyi en yakından takip edenlerin arasında ise uluslararası sigorta şirketleri geliyor. Buradan geçiş yapan yüksek tonajlı gemilerin 100 ila 200 milyon dolar arasında bir fiyata sigorta ettirildiği biliniyor.

Kanaldaki tıkanıklık nedeniyle, petrol tankerlerinin nakliye ücretleri bu hafta neredeyse iki katına çıkarken, birçok geminin de rotasını değiştirmesine neden oldu.

Her yıl yaklaşık 18 bin geminin geçtiği, Asya ve Avrupa arasında ticari gemilerin en önemli güzergahlarından Süveyş Kanalı, dünyanın en önemli su yollarından biri olarak gösteriliyor.

Tüm küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’si, Asya ve Avrupa arasında giden tankerlerin ve konteyner gemilerinin Afrika çevresinde uzun bir yolculuğa çıkmasını engelleyerek yakıt tasarrufu sağlayan 193 km uzunluğundaki kanaldan geçiyor.

Japon firma Shoe Kisen’in sahibi olduğu 400 metre uzunluğundaki (yaklaşık dört futbol sahası) 20 bin konteyner taşıma kapasiteli yük gemisi 24 Mart’ta kanal yolunda yakalandığı kum fırtınası sonrası rotadan çıkıp, kıyıya çarparak kanalda sıkışmıştı.

Panama bandıralı gemi, Çin’den Hollanda’nın Rotterdam Limanı’na giderken karaya oturmuştu.

220 bin tonluk geminin kurtarılması için römorklar ve iş makineleriyle çalışmalar üçüncü gününe girerken, geminin tekrar yüzdürülmesi sağlanamadı.

Avrupa ile Asya’yı birbirine bağlayan 24 metre derinliğe ve 205 metre genişliğe sahip kanalda trafiğin askıya alınması, Covid-19 nedeniyle sıkıntı yaşayan lojistik hatlarındaki sorunları derinleştirdi.

GÜNLÜK YAKLAŞIK 10 MİLYAR DOLAR DEĞERİNDE MAL KANALDAN GEÇİYOR

Gemi nakliyatı konusunda haftalık dergi Lloyd’s List’in yaptığı değerlendirmeye göre, her gün yaklaşık 10 milyar dolar değerinde mal kanaldan geçiyor. Batı yönüne doğru giden trafiğin değeri günlük yaklaşık 5,1 milyar dolara, doğu yönü trafiğinin değeri yaklaşık 4,5 milyar dolara ulaşıyor.

Analistler, yakıtın geminin işletiminde yüzde 60 ile en büyük maliyet olduğunu belirterek, yakıt tasarrufu için Akdeniz ve Karadeniz’den Asya’ya giden petrol ürünlerinin yüzde 20’si Süveyş Kanalı üzerinden geçtiğini ifade ediyor.

Ümit Burnu’nu dolaşmanın gemilerin daha fazla yakıt yakması anlamına geldiğini belirten analistler, bunun gemi nakliye fiyatlarına yansıyacağına işaret ediyor.

Öte yandan, analistler, kanalın kapalı kalmasından dolayı nakliyede yaşanacak gecikmelerinin enerji piyasaları üzerindeki etkisinin, ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) talebinin düşük sezonda olmasından dolayı az olacağını da hesaplıyor.

GEMİNİN KURTARILMASI

1860’larda inşa edilen kanalın kuzey bölümü 2015’te iki şeride genişletilirken, The Ever Given’in sıkıştığı güney bölümü yalnızca bir şeritten oluşuyor.

Gemi her iki kenar arasında sıkışması hareket ettirme çalışmalarını zorlaştırırken, iş makineleri geminin baş kısmının altındaki bölgede toprağı çekiyor ve su altındaki kumlar çıkarılıyor.

Römorklar da iterek ve çekerek gemiyi sıkışmadan kurtarmaya çalışıyor. Bu işlemler başarısız olması durumunda geminin üzerindeki yükün ve yakıtının boşaltılmasına başvurulacağı ifade ediliyor.

MISIR EKONOMİSİNİN 3’ÜNCÜ BÜYÜK DÖVİZ KAYNAĞI: “SÜVEYŞ KANALI”

Süveyş Kanalı, yılda sağladığı 5-6 milyar dolarlık girdisiyle, Mısır ekonomisinde 3’üncü büyük döviz kaynağı olarak kabul ediliyor.

Süveyş Kanalı, Akdeniz ve Kızıldeniz’i birbirine bağlayan yapay bir su geçidi olarak biliniyor. Kanal, Avrupa ve Asya kıtaları arasında Afrika’nın güneyini dolaşmadan yük taşınması ve deniz ulaşımının sağlanması bakımından dünya denizciliğinin vazgeçilmezleri arasında. 1980 yılından itibaren kanalda çift yönlü geçiş sağlanabilmesi için bazı çalışmalar başlatıldı. Genişletme çalışmalarının en sonuncusunun açılışı 6 Ağustos 2015’te gerçekleştirildi.

Halihazırda kanalın sadece bazı bölgelerinde çift yönlü geçişler yapılabiliyor. İlk inşa edildiğinde 164 kilometre uzunluğunda ve 8 metre derinliğinde olan kanal, şu anda 193 kilometre uzunluğa, 24 metre derinliğe ve 205 metre genişliğe ulaştı. Kanal’da geçiş süresi 12-16 saat civarında.

1967 yılında patlak veren Arap-İsrail savaşının ardından, kanalın doğusunun İsrail tarafından işgal edilmiş olması nedeniyle 8 yıl boyunca dünyanın bu önemli deniz yolu kullanılamamıştı.

SÜVEYŞ KANALI’NIN KAPANMASI PETROL TİCARETİ İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?

Rakamlar, en ufak bir aksamanın uluslararası petrol ticareti için ne kadar ciddi olabileceğinin göstergesi.

Geçen yıl deniz yoluyla taşınan günlük 39,2 milyon varil ham petrolün 1,74 milyonu Süveyş Kanalı’ndan geçti. Ham petrol ve akaryakıtlar, 193 kilometre uzunluğundaki Süveyş Kanalı’nda her iki yönde de taşınıyor.

Kpler firmasına göre Avrupa 2020’de Süveyş’in doğusundaki kaynaklardan günde 550 bin ham petrol ithal etti. Bunların büyük çoğunluğu Süveyş Kanalı üzerinden kıtaya nakledildi.

Güney ve Doğu Asya’ya Süveyş güzergahından ihraç edilen ham petrol miktarı Haziran 2020’de günde 1,27 milyon varile ulaşarak rekor kırdı. Kasım da ise günde 310 bin varil ile en düşük rakam görüldü.

Geçen yıl küresel rafine petrol ürünlerinin, günlük 1,54 milyon varil ile yaklaşık yüzde 9’u, yine Süveyş Kanalı’dan üzerinden taşındı. Ham petrolün atmosferik koşullarda damıtılmasıyla elde edilen nafta, kanalı en çok meşgul eden ürün oldu.

Reuters’ın haberine göre Körfez’den Avrupa’ya gönderilen petrolün yüzde 80’i ise Süveyş’i Akdeniz’e bağlayan Sumed boru hattı üzerinden naklediliyor. 2018 verilerine göre günlük 2,8 milyon varil kapasiteli boru hattından günde 1,3 milyon varil petrol geçti.

MISIR: “SÜVEYŞ KANALI’NDA SIKIŞAN GEMİ, DÜNYA ÇAPINDA NAKLİYEYİ TEHLİKEYE ATTI”

Mısır’da Tayvan bandıralı bir yük gemisinin karaya oturması nedeniyle ulaşıma kapanan Süveyş Kanalı’nı açma çalışmalarının çarşamba sabahından beri sonuç vermemesi dünya çapında nakliyeyi tehlikeye attı.

Şiddetli rüzgar ve kum fırtınası nedeniyle karaya oturduğu sanılan 4 yüz metre uzunluğundaki ve 60 metre yüksekliğindeki gemiyi kurtarma çalışmaları hummalı bir şekilde devam ediyor.

Perşembe sabahı itibariyle henüz net bir ilerleme kaydedilememesi nedeniyle kanal girişlerinde şimdiden onlarca yük gemisinin sıralandığı ve çalışmaların uzaması durumunda dünya ticaretinin bu durumdan etkilenmeye başlayacağı uyarısında bulunuluyor. Karaya oturma haberinin duyulmasının ardından petrol fiyatlarında hissedilir bir yükselme kaydedilmesi de bu endişenin gerçeklik payını artırıyor.

“Fiyatlar üzerindeki sonuç tıkanmanın süresine bağlı” açıklamasında bulunan Rystad Kabinesi’nden bir uzman, “Kısa sürede sorun çözülürse etkilenme olmaz. Fakat süreç uzarsa hem fiyatlar yükselir hem de durumun normale dönmesi zaman alır” diyor.

Bununla birlikte pandemi nedeniyle yaşanan ekonomik durum fiyatların yükselmemesi gerektiğini işaret ediyor.

Fakat şilebin dev boyutlarda olması kurtarma çalışmalarının da güçlüke ilerlemesine neden oluyor.

220 bin tonluk geminin dolu olduğunun altını çizen uzmanlar, geminin karaya oturmasından dolayı pervanesi etrafında yeterince su bulunmadığını belirtiyor. Bu sebeple de şilebin gövdesini zayıflatmadan yürütülen kurtarma çalışmaları daha yavaş ilerliyor.

ASYA İLE AVRUPA ARASINDAKİ MESAFE 6 BİN KİLOMETRE KISALIYOR

1869’da ulaşıma açılan Süveyş Kanalı, dünya ticaretinin büyümesine paralel olarak birçok genişletme ve modernleştirme çalışmalarına sahne oldu. Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan kanal, örneğin Singapur ile Roterdam limanları arasındaki mesafenin Afrika kıtasının dolaşılmamasından dolayı 6 bin kilometre azalmasını sağlıyor. Bu da yolculuğun iki hafta kadar daha az sürmesini sağlıyor.

DÜNYA TİCARETİNİN GÖZÜ SÜVEYŞ KANALI’NDA

Süveyş Kanalı’nda karaya oturan Ever Given adlı dev yük gemisinin kanalı trafiğe kapatmasının dünya ticaretine haftada 10 milyar dolara kadar zarar verdiği tahmin ediliyor. Gemiyi kurtarma çalışmaları devam ediyor.

default

Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayan Süveyş Kanalı’ndaki deniz trafiği, karaya oturan 400 metrelik Panama bandıralı Ever Given adlı dev konteyner gemisi yüzünden durma noktasına geldi. Bir Japon şirketi tarafından işletilen geminin kurtarılması için yürütülen çalışmalardan şu ana dek sonuç alınamadı. Allianz sigorta şirketinin yaptığı hesaplamaya göre Süveyş Kanalı’ndaki blokaj yüzünden dünya ticareti haftada 6 ila 10 milyar dolar maddi zarara uğruyor. 

Mısır’daki Süveyş Kanalı yetkilileri, 15 bin ila 20 bin metreküp kum çeken bir tarak gemisinin, gemiyi hareket ettirmeye çalıştığını aktardı. Tarak gemisinin çalışmalarına Hollanda’dan da destek geldiği belirtiliyor. 

Mısırlılara destek veren Hollandalı maden şirketi Boskalis de kum çekme çalışmalarının yanı sıra geminin ağırlığını hafifletmek için içindeki yakıtı boşaltmaya çalıştıklarını aktardı.

KORSAN KORKUSU

Trafik sıkışıklığının yaşandığı kanalda Danimarkalı denizcilik şirketi Mærsk’in verdiği bilgiye göre, neredeyse 200 kadar gemi her iki yönde de sıkışmış durumda.

Sıkışıklıktan kurtulmak için rotasını değiştirmek isteyen gemilerin ise korsanlarla karşılaşmasından endişe ediliyor. Medyada yer alan teyit edilmemiş bazı haberlere göre farklı ülkelerden bazı denizcilik işletmeleri, korsan tehlikesine karşı Amerikan donanmasından destek istedi. Alman Denizilik İşletmeleri Birliği ise korsan tehlikesinin abartılmaması yönünde bir açıklama yaptı.

Ägypten Suezkanal - Containerschiff Ever Given blockiert

ALMAN MAKİNE ENDÜSTRİSİNDE ENDİŞE

Öte yandan Alman Makine ve Tesisat Üreticileri Birliği de, Alman makine endüstrisinde Asya’dan gelen bazı elektronik parçalarının sevkiyatında yaşanan sıkıntının, Süveyş Kanalı’ndaki tıkanma yüzünden daha da kötüleşeceğini ifade etti. Alman endüstrisi, başka alanlarda da eksik parçalar nedeniyle üretimin aksayabileceğinden endişe ediyor.

Süveyş Kanalı’ndan 2019 yılında toplam 1 milyon 250 bin ton yük geçti, bu da dünya ticaretinin yüzde 13’üne tekabül ediyor.

10 SORUDA SÜVEYŞ KANALI KRİZİ HAKKINDA MERAK EDİLEN HER ŞEY

Malezya’dan Hollanda’nın Roterdam kentine doğru yolculuğu sırasında geçtiği Süveyş Kanalı’nı tıkayan Ever Given adlı gemi, bir haftadır devam eden kurtarma çalışmaları sonrası yüzdürülmeye başlandı.

Bu bir haftada ne oldu, sonrasında ne olacak?

Süveyş Kanalı tıkandı. 

Japon Shoe Kisen Kaisha firmasına ait olan ve Tayvanlı Evergreen tarafından işletilen Ever Given adlı kargo gemisi, 23 Mart’ta rotadan çıkarak yan dönmüş ve bir süre sonra karaya oturmuştu. 
 

Ekran Resmi 2021-03-29 12.34.21.jpg
Fotoğraf: FleetMon; MarineTraffic; USA TODAY / cafemedyam


Yaklaşık 275 metre genişliğindeki kanalda karaya oturan 400 metrelik gemi Malezya’da Hollanda’ya doğru gidiyordu. 

20 bin konteyner taşıma kapasiteli yük gemisi, Paris’teki Eyfel Kulesi’nden 76 metre daha uzun, New York’taki özgürlük heykelinin 4 katı, Empire State Binası’ndan ise 43 metre kısa. 

Yaklaşık bir haftadır devam eden kurtarma çalışmaları sonrası Süveyş Kanal Otoritesi, Ever Given’ın kısmi olarak yüzdürüldüğünü duyurdu. Ancak uzmanlar, gemi düzeltilse bile geçiş trafiğinin çok yoğun olacağını söylüyor. Dolayısıyla küresel nakliyatın yüzde 10 ila 12’sinin işlediği Süveyş Kanalı’nın ne zaman normale döneceği hâlâ net değil.

Ay’ın Dünya’nın uydusu olmaktan sıkılıp kendini uzay boşluğuna bırakacağı güne kadar başımıza gelen son beklenmedik gelişme olmaya devam edecek Süveyş Kanalı krizinin detaylarına bir bakalım… 

evergreen süveyş afp
Fotoğraf: AFP / cafemedyam
EVERGREEN MARİNE CORP NEDİR?

Dünyanın en büyük yedinci yük konteyneri şirketi Evergreen Marine Corp., 2016’da yaşamını yitiren eski denizci ve iş insanı Chang Yung-fa tarafından 1968’de kuruldu. 

İş hayatına 15 yaşındaki bir kargo gemisiyle başlayan Chang’in şirketi, 1985’e gelindiğinde konteyner taşımacılığında dünyanın en büyüklerinden biri oldu. 

50 yılı aşkın hikayesinde zincir otellerden, kara ve hava taşımacılığına kadar pek çok sektöre yayılan Evergreen Group’un Evergreen Marine Corp. markasının yanı sıra, oteller zinciri Evergreen International Hotels, güvenlik şirketi Evergreen Security Corp., çelik üreticisi Evergreen Steel Corp. ve 1991’de ilk uçuşunu gerçekleştiren, Tayvan’ın ilk ve tek özel uluslararası havayolu şirketi EVA Air markası da var. 
 


Bugün tüm dünyada 114 ülkeye lojistik hizmeti sunan Evergreen Marine Corp., doğu-batı hattında pek çok ülkenin ticaretini birbirine bağlıyor. Bunlar arasında Hong Kong, Tayvan, Çin, Kore, Japonya ile ABD’nin batı yakası, Güney Amerika ve Avrupa var. 

“Konteyner gemilerimiz Asya’yı Afrika’ya, Güney Amerika’yı Avrupa’ya bağlıyor” diyen şirketin 2019 sonu itibarıyla 201 gemisi, bin 844 çalışanı ve 2 milyar dolara yakın sermayesi bulunuyor. 

24 Mart’ta yapılan açıklamaya göre hızı saatte 75 kilometreye kadar varan şiddetli rüzgâr, geminin rotadan sapmasına neden olmuş ve gemi karaya oturmuştu. 


KANALI NASIL KAPATTI? 

Evergreen’den yapılan ilk açıklamada Ever Given ile iletişimin kanala girdikten 6 kilometre sonra kesildiği söylenmişti. 

Kanal kenarlarına sıkışan geminin üzerindeki yüzlerce konteynırın, yelkenli etkisi yapmış olabileceği üzerinde duruluyor. 

Süveyş Kanal Otoritesi’nden 27 Mart’ta yapılan açıklamada hava koşullarının esas neden olmadığı söylenmiş, insan hatası ya da teknik bir problemin karaya oturmasına sebep olabileceği belirtilmişti. 

-1x-1.jpg
KAÇ GEMİ ETKİLENDİ?

Geminin dar kanalda enlemesine sıkışarak geçiş yolunu kapatması sonucu kanalda uzun gemi kuyrukları oluştu.

28 Mart Pazar günü kanalın girişlerinde bekleyen gemi sayısı 320’yi geçmişti. Bekleyenler arasında gıda, petrol ve LNG taşıyan kargo gemileri de var. 

Gemiyi kurtarma çalışmalarına katılan Hollandalı şirketi Boskalis’in CEO’su Peter Berdowski’nin “gemiyi oturduğu karadan kurtarmak haftalar alabilir” demesinin ardından bazı gemiler, yolu uzatarak Ümit Burnu etrafını dolaşmayı tercih etti. 
 


Süveyş Kanalı’ndan geçmek yerine Ümit Burnu’nu dolaşarak Avrupa’ya ulaşmak yolculuğa en az iki hafta ekliyor. 

Vessels Value’nun verilerine göre Tayvan’dan kalkan bir geminin, saatte 30 kilometre hızda esen bir rüzgârla birlikte Hollanda’ya ulaşması Süveyş Kanalı üzerinden 25 günde tamamlanıyor. 

Rota, Ümit Burnu etrafından çizilirse, 18 bin 500 kilometrelik yol 25 bine, 25 günlük yol 35 güne çıkıyor. 

ap21084506172272_vert-e0811e7e368797f11ccc7f4a7e6145a348f2e887-s1500-c85.jpg
Fotoğraf: AP / cafemedyam
EVER GİVEN NASIL KURTARILDI?

Süveyş Kanal Otoritesi, gemiyi kurtarmak için üç plan hazırlamıştı. Bunlardan ilk ikisi Mısırlı ve Hollandalı ekiplerin desteğiyle hayata geçirildi. 

Hayata geçirilen planlardan biri geminin baş kısmı altında kalan toprak ve çamurun temizlenmesi. 

Diğer plan ise geminin hareketine alan açmak için baş kısmının bulunduğu suyun altında kalan kumun vakumlanarak çıkartılması. 
 


Hafta sonu itibarıyla geminin serbest kalması için çıkarılan kum ve çamurun miktarı 20 bin tonu geçti. 

Bir yandan bu iki plan devam ederken, diğer yandan onlarca römork, gemiyi itip çekerek serbest bırakmaya çalışıyordu. 

Süveyş Kanal Otoritesi Başkanı Usame Rabi, hafta sonu yaptığı açıklamada üçüncü planın yüklerin boşaltılması olduğunu söylemişti.  

Ancak bu planda da iki risk var. Birincisi, 20 bin konteynır kapasiteli geminin taşıdığı 13 bin konteynırın indirilmesi sırasında yaşanabilecek dengesizlik. İkinci risk ise bu konteynırların 52 metre gibi bir yükseklikten indirmenin zorluğu. 

Boskalis CEO’su Peter Berdowski, geçen hafta yaptığı açıklamada mevcut planların yanı sıra yükünün azaltılması ve gemideki yakıt ve suyun boşaltılması gibi ek operasyonlara ihtiyaç olabileceğini söylemişti. 

süveyş reuters
Fotoğraf: Reuters / cafemedyam
SÜVEYŞ KANALI’NIN KÜRESEL EKONOMİDEKİ YERİ NEDİR?

Küresel ticari nakliyatın yüzde 10 ila 12’si ve petrol sevkiyatının yüzde 2,5’i 193 kilometre uzunluğundaki Süveyş Kanalı’ndan geçiyor. 

Kızıldeniz ve Akdeniz’i arasında yer alan kanal, Asya’yla Avrupa arasındaki en kısa yol. 2019’da 19 bin geminin taşıdığı yaklaşık 1,2 milyar ton bu kanaldan geçti; bu rakam o yıl deniz yoluyla taşınan tüm malların yaklaşık 8’de biri.
 


Gemi nakliyatı konusunda haftalık yayın yapan Lloyd’s List dergisinin değerlendirmesinde göre Batı’ya giden trafiğin değeri günlük 5,1 milyar dolara, doğu yönü trafiğinin değeri yaklaşık 4,5 milyar dolara ulaşıyor.

İngiltere merkezli enerji danışmanlığı şirketi FGE’nin verilerine göre Asya’dan Batı’ya yapılan ihracatın yüzde 60’ı Süveyş Kanalı’ndan geçiyor.

3472233713996057.jpg
Süveyş Kanalı girişinde bekleyen gemiler/ Fotoğraf: AFP / cafemedyam
ENERJİ SEKTÖRÜ NASIL ETKİLENDİ?

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P’nin enerji ve emtia araştırmaları kuruluşu Global Platts’ın verilerine göre, 2019’da Süveyş Kanalı’ndan taşınan ham petrol miktarı günlük 5 milyon varildi.

Çift yönlü gemi kapasitesi 50 ile 85 arasında değişen kanaldan aynı sene, 31 milyon metric ton LNG taşındı. 

Kazanın ardından bekleyen gemiler arasında en az 28 ham petrol tankeri olduğunu söyleyen S&P Global Platts’a göre bunların taşıdığı petrol yaklaşık 26 milyon varildi. Yaklaşık 1 milyon metric ton ağırlığında petrol ürünü ve kimyasal taşıyan tanker sayısı ise 24 olarak tahmin ediliyor. 

Suudi Arabistan, Libya, Meksika, Irak ve Kazakistan gibi ülkelerden transfer edilen petrolün yanı sıra neftyağı, jet yakıtı, fuel oil ve motorin de bekleyen ürünlerden bazıları. 

Süveyş Kanalı’nın tıkanmasından bir gün sonra Brent petrol fiyatı yüzde 2,9 yükselerek, varil başına 62 doları geçmişti. Haftanın ilk iş gününde ise 64 dolardan işlem görüyor. 
 


“2 milyon metreküp LNG sevkiyatı etkilenebilir”

Anadolu Ajansı’nın merkezi İskoçya’da bulunan araştırma ve danışmanlık şirketi Wood Mackenzie verilerinden derlediği bilgilere göre Süveyş Kanalı küresel LNG ticaretinin yüzde 8’ini oluşturuyor.

Geçen yıl sadece Katar’dan Avrupa’ya haftada ortalama beş adet olmak üzere toplam 260’a yakın LNG kargosu gönderildi.

Norveç merkezli enerji araştırma kuruluşu Rystad Energy’nin Doğal Gaz ve Elektrik Piyasaları Başkanı Carlos Torres Diaz, yaptığı açıklamada, Avrupa’da artan hava sıcaklıklarıyla doğal gaz talebinin azalmaya başladığını ancak kıtada düşük yer altı depolama seviyelerini yenilemek için sürekli LNG tedarikine ihtiyaç olduğunu belirtti.

Süveyş Kanalı’ndan haftada ortalama beş geminin geçtiğini ifade eden Diaz, “İki haftalık bir kapanma yaklaşık 2 milyon metreküp LNG’nin Avrupa’ya teslimatını erteleyebilir. En kötü senaryo olan 4 haftalık bir kapanmada ise yaklaşık 4 milyon metreküp kargo teslimatı gecikmiş olacak.” bilgisini paylaştı.

Diaz, güzergahın bir hafta içinde geçişlere hazır duruma gelmesi halinde dahi kanalı geçmek için uzun bir gemi kuyruğu oluşacağını söyledi.

BAŞKA HANGİ ÜRÜNLER ETKİLENDİ?

Orta gelirli ülkelerin ekonomisinden 6,8 trilyon dolar silen, 88 ila 115 milyon insanı aşırı yoksulluğa iten pandemi, hâlihazırda küresel tedarik zincirinde de derin yara açtı. 

Aşılama konusundaki olumlu gelişmelere rağmen pek çok üretim merkezinin kapalı olması, çalışan kişi sayısının azalması nedeniyle toparlanma oldukça yavaş devam ediyor. 

Petrol fiyatlarında dalgalanma yaratan Süveyş Kanalı krizi, diğer pek çok ürünün tedariğini de olumsuz etkiliyor. 

Bunlardan biri pandeminin başında talebin aşırı yükseldiği tuvalet kağıdı. 

Tuvalet kağıdının da ana maddesi kağıt hamuru üretiminde küresel talebin üçte birini karşılayan Brezilyalı şirket Suzano’ya göre kanaldaki sıkışma, şirketin 
sevkiyatını da tehdit ediyor. 

Suzano CEO’su Walter Schalka, Bloomberg’e verdiği röportajda sevkiyat problemlerinin kartopu gibi büyümesinden endişe duyduğunu ve üreticilerin hammaddeye ulaşamaması durumunda tuvalet kağıdı arzının etkilenebileceğini söyledi. 

BBVIETNAMCOFFEETRADERESIZE-154-1685-4354-1541649370_680x408.jpg
Vietnam’ın başkenti Hanoi’de bir kahve çekirdeği dükkanı/ Fotoğraf: AFP/ cafemedyam

Avrupa’nın yeterli kahve stoku yok

Avrupa’nın Doğu Afrika ve Asya’dan ithal ettiği kahve çekirdeklerinin tamamı Süveyş Kanalı’ndan geçiyor. 

Dünyanın en büyük robusta türü kahve üreticisi Vietnam’dan yapılan sevkiyat, konteynır sıkıntısı çekilmesi nedeniyle zaten problemliydi. 

Vietnam’dan sonraki en büyük üretici Brezilya, bu durumu lehine çevirerek ihracatını 2020’de yüzde 24 artırmış, 4,9 milyon paket ile tarihi rekorunu kırmıştı. Robusta kahve, Nescafe yapımında da kullanılıyor.
 


JL Coffee Consulting firmasının kurucusu Jan Luhmann Bloomberg’e yapılan açıklamaya göre Avrupa’daki kahve envanterinin çok kısıtlı olduğunu ve Süveyş Kanalı’ndaki tıkanmanın spot piyasayı alevlendirebileceğini söyledi. 

Luhmann:

“Eğer şanslıysak bu iş birkaç güne çözülür. Ancak çoktan fazlasıyla zarar verdi” diye konuştu. 

Ever Given’ı kurtarma çalışmaları birinci haftasını doldurmak üzereyken güzel haber Süveyş Kanal Otoritesi’nden geldi. 

İsviçreli kahve ithalatçısı Sucafine’nın Lojistik Müdürü Raphaelle Hemmerlin ise:

“Kahveciler, iki ya da üç hafta gecikmeyi kaldırabilirler mi? Normalden fazla stokları yoksa zannetmiyorum” değerlendirmesini yaptı. 

6290868890441624 (1).jpg
OTORİTELER NE DEDİ?

Yapılan yazılı açıklamada “Başarılı itme ve çekme manevralarıyla geminin rotası yüzde 80 oranında düzeltildi” denildi.

Karaya oturduğunda kanal kenarına dört metre uzaklıkta bulunan gemi, 102 metre kadar uzaklaştırıldı. 
 


Geminin geçirdiği kazanın hemen ardından Ever Given’ın sahibi Japon şirket ve işletmecisi Evergreen bir özür açıklaması yayımlamıştı. 

ABD Başkanı Joe Biden, 27 Mart’ta yaptığı açıklamada konteyner gemisinin kurtarma çalışmalarına katılmayı düşündüklerini, birçok ülkenin sahip olmadığı donanım ve kapasiteye sahip olduklarını belirterek, “Yardımcı olup olamayacağımıza bakacağız” demişti. 

Türkiye yardım önerisini yapmıştı 

Bir gün önce bir açıklama yapan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu da “Yardım önerimizi yaptık ve onlardan olumlu bir yanıt gelirse yardım götürürüz” ifadelerini kullanmıştı. 

Karaismailoğlu, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğünce işletilen ve hizmete alındığından beri 25 acil müdahale ve kurtarmayı başarıyla gerçekleştiren Nene Hatun acil müdahale gemisinin Türkiye’ye ciddi avantaj sağladığını hatırlatmıştı.

SÜVEYŞ KANALI’NIN TARİHİ

Her şeyden önce bilmeyenler için tekrar etmekte fayda var: Süveyş Kanalı insan yapımı bir geçiş yolu. 

Doğu Afrika’daki bir gemi, Kızıldeniz’i daha sonra Süveyş Kanalı ve Akdeniz’i geçerek Batı Avrupa’ya ulaşabiliyor. 

Bugün Mısır sınırları içerisinde yer alan Süveyş Kanalı’nın açılışı ise Mısır’ın Osmanlı toprağı olduğu 1869’da gerçekleşti. Ancak kanal fikrinin tarihi çok daha eskiye dayanıyor. 

Antik Yunan tarihçisi Heredot’a göre o bölgede bilinen ilk kanal açma girişimi milattan önce 1800’lerde Firavun Sesostris’e aitti. Sesostris, Akdeniz’e dökülen Mısır’ın can damarı Nil Nehri’ni bir kanalla önce Acı Göl’e daha sonra Kızıldeniz’e bağlamak için Firavun Kanalı’nı inşa ettirdi. 

Zamanla bakımsızlıktan kumla dolan bu kanalı açma girişimleri sonraki yüzyıllarda da devam etti. Ta ki Napolyon’un Mısırı işgaline kadar. 

_DSF1169-Edit__685x0__.jpg
Süveyş Kanalı’nın 1869’daki açılışını resmeden tablo /cafemedyam

Süveyş’te Napolyon dönemi 

Fransa İmparatoru Napolyon Bonapart’ın Mısır’ı 1789’da işgal etmesinden sonra kanalın açılması yeniden gündeme geldi.

Ancak dönemin Fransız mühendislerinin yanlış bir hesaplamayla Kızıldeniz’in Akdeniz’den 10 metre yüksek olduğunu söylemesiyle bu projeden vazgeçildi. 

Hatanın fark edilip projenin yeniden başlatılması için yaklaşık 65 yıl geçmesi gerekiyordu. Dönemin Mısır Valisi Said Paşa, Fransızların Süveyş Kanalı’nı açıp 99 yıl boyunca işletmelerini ancak 1854’te kabul etti. Beş yıl sonra da kanalın inşa çalışmaları başladı. 
 


Kanal, 17 Kasım 1869’da büyük törenlerle seyr-ü-sefere açıldığında 164 kilometre uzunluğunda ve sekiz metre derinliğindeydi. Bugün ise 12 ila 16 saatte geçilen kanalın uzunluğu 193 kilometre, derinliği 24 metre ve genişliği 205 metre. 

Kanalı inşa eden Suez Canal Company’nin (Süveyş Kanalı Şirketi) çoğunluk hissesi Fransa’daydı. 1875 yılında ise İngiltere, şirketin yüzde 44’ünü satın aldı. 

İngiltere’nin 1882’deki işgalinden sonra ise şirketin yönetimi İngilizlere geçti. 1888’de kanalı uluslararası hale getirmek ve tüm gemilerin, savaş ve barış zamanlarında geçişini düzenlemek amacıyla İstanbul Antlaşması imzalandı. 

03537117353285346.jpg
Süveyş Kanalı’nın Port Said limanı girişi, Kasım 1956 / Fotoğraf: AP/ cafemedyam

Süveyş Kanal Otoritesi’nin kuruluşu

1914’e kadar Osmanlı İmparatorluğu’nun bir parçası olan Mısır’da 1922’de iktidara gelen Kral Fuad, 1922’de bağımsızlığını ilan etti.

İngiliz askerleri ise 1946’ya kadar Süveyş Kanalı bölgesini ellerinde bulundurmak koşuluyla, ülkenin diğer kesimlerini terk etmiş ama tamamıyla çekilmemişti. 

Kral Faruk’un 1952’deki darbe sonrası ülkeyi terk etmesinin ardından 1953’te Mısır’da cumhuriyet ilan edildi ve 1956’deki seçimlerde yönetime Cemal Abdel Nasır geçti. Nasır döneminde Süveyş Kanalı da millileştirilerek, tamamı Mısırlı yöneticilerden oluşan Süveyş Kanal Otoritesi kuruldu. 
 


Farklı krizler nedeniyle 1970’lerin ortasında kadar iki kez kapatılan Süveyş Kanalı’nın çift yönlü geçişe açılması için çalışmalar 1980’de başlatıldı. 

2010 yılından itibaren kanal uzunluğu 193,3 kilometreye, kanal derinliği 24 metreye, kanalın yüzeydeki genişliği 313 metreye, 11 metre derinlikteki genişlik ise 205 metreye genişletildi. 

Mısır’ın eski Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin devrilmesinden sonra 2014’te başa geçen Abdülfettah es-Sisi, Süveyş Kanalı’na paralel 35 kilometrelik ek bir kanal yapılmasını, mevcut kanalın da genişletilmesini istedi. Ağustos 2014’te başlayan inşaat tam bir yıl sonra sona erdi. 

port said süveyş
Süveyş Kanalı’nın sekiz yıl kapalı kalmasının ardından 1975’teki ilk yolcu gemisi geçişleri/ Fotoğraf: AP / cafemedyam
KANAL DAHA ÖNCE KAPANDI MI?

Evet

Süveyş Kanalı’nın tamamen Mısır kontrolüne geçmesi, Körfez ülkelerinden aldıkları petrolü bu kanal üzerinden taşıyan İngiltere ve Fransa’nın çıkarlarına tersti. Bu iki ülke ve İsrail’in saldırı nedeniyle kapatılan kanal, 1957’de tekrar açıldı. 24 Nisan 1957’de Mısır, İstanbul Anlaşması’na uyarak kanalı savaş gemilerinin geçişine açık tutacağını bildirdi.

Bu olaydan 10 yıl sonra, 1967’de patlak veren Arap-İsrail savaşının ardından da kanalın doğusunun İsrail tarafından işgal edilmişti. Bu savaş nedeniyle 8 yıl boyunca dünyanın bu önemli deniz yolu kullanılamamıştı.
 


Süveyş Kanalı’nda yakın dönemde gerçekleşen en uzun sürekli tıkanıklıklardan biri 2004’te yaşanmıştı. 142 bin tondan fazla ham petrol yüklü Tropic Brilliance adlı gemi, karaya oturmuş, kanal üç gün kapalı kalmıştı. 

Ekim 2017’de ise Japonya menşeili OOCL Japan’ın yaşadığı teknik sorun nedeniyle gemi trafiği birkaç saatliğine durmuştu. 

İLGİLİ HABER

Euronews – Burak Ortahamamcilar  

Independent/ Gökçen Tuncer

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top