EĞİTİM

‘KIZCODE’

“KızCode’da bir enstitü gibi ilerliyoruz. Farklı alanlarda, farklı bölgelerde eğitim modelleri geliştiriyoruz. Bunlar tamamen teknoloji tabanlı eğitimler. Küçük yaştan itibaren 7-13 yaş ayrı eğtimler alırken, daha yetişkinler, 14-19 yaş grubu farklı eğitimler alıyor.”

Bilim ve teknolojide yarının kadınlarını bugünden destekleyen proje ‘KızCode’

KızCode nedir? KızCode neyi hedefliyor?

Cinsiyet ayrımcılığı, kadına yönelik şiddet ve eğitimde hak adaletsizliğine karşı mücadele hep güncel kalırken, diğer yanda bilim alanında kadınların tanınırlığının erkeklere göre daha az olması ayrı bir mücadele alanı.

Oysa uzay araştırmalarından gündelik yaşamı kolaylaştıran buluşlara kadar çok sayıda gelişmenin arkasında kadınların imzası var. Bir de ileride daha çok buluşa imza atacak potansiyele sahipken imkanı olmayanlara bilimin kapısını aralayan kadınlar.

KızCode, yeterli eğitim desteği göremeyen kız çocuklarını günümüzün dili olan kodlama ile tanıştırmayı, teknolojiyi bir araç olarak kullanarak sosyal sebeplerden dolayı bilimden uzak kalan çocukların dezavantajını gidermeyi misyon edinmiş bir sosyal sorumluluk projesi.

İngiltere’de göçmen çocuklarıyla başlayan proje, Soma’dan Diyarbakır’a, Türkiye’nin de dört bir yanında atölyelerle öğrencileri teknolojiyle buluşturuyor.

Giderek büyüyen KızCode ailesi sayesinde Asya ve Orta Doğu’ya da açılan proje kapsamında sadece kodlama ve teknoloji eğitimi değil cinsiyet ayrımcılığı ve aile içi şiddetle de mücadele veriliyor.

Projenin mimarı Müjde Esin, “ben yaptıysam sen de yapabilirsin” inancıyla bu yola nasıl çıktıklarını anlattı.

KızCode nedir?

Müjde Esin (KızCode Kurucusu): 

“KızCode dezavantajlı ve göçmen gruplarındaki kız çocuklarını ve genç kadınları bilim ve teknoloji yoluyla güçlendirmek için hayata geçirdiğimiz bir sosyal girişim projesi. Hem küçük yaş hem de büyük yaş grubundaki kız çocuklarına teknoloji ve bilim eğitimleri veriyoruz. Özellikle kız çocuklarının eğitime ve ekonomiye entegrasyonuyla ilgili çalışıyoruz. Biz sadece kız çocuklarına eğitim değil ama onların cesaretlendirilmesi ve bu alanda daha fazla yer almaları için gerekli teknik beceriler kazandırırken, bir yandan da mentörlük desteği sağlıyoruz. İlk İngiltere ve Türkiye’de devam ettik. Şimdi de Pakistan ve Orta Doğu’da da iki ayrı ülkeyle beraber görüşmeler yapmaktayız. Pandemi sonrasında da yine tekrardan faklı ülkelerde çalışmalarımız olacak.”

KızCode
Göçmen çocuklarla kodlama eğitimiKızCode

Fikir nasıl doğdu?

Müjde Esin:

“Ben de çok ciddi sorunlar yaşadım eğitim alanında. Üniversiteye çok geç başladım, yetişkindim. Ben üniversiteye başladıktan sonra diğer kızların da eğitimlerinde yardımcı oldum. Bilimle ilgili onları teşvik edici eğitim modelleri geliştiriyordum. İlk etrafımda başladım bu bilimle ilgili eğitimlere, daha sonra Suriyeli göçmelerle ilgili çalışma fırsatı edindim Türkiye’de. KızCode aslında benim kendi hayatımda deneyimlediğim bir eğitim sorunu. Bir yanda kız çocuklarının okula gidememesi bir diğer taraftan da akademik hayatımda yaptığım araştırma sonucunda tüm bunları kombinlediğim bir çıktı aslında.”

KızCode neyi hedefliyor?

Müjde Esin:

“Toplum merkezinin kenarına atılmış kız çocuklarının merkeze gelmesini amaçladığımız bir eğitim modeli geliştiriyoruz. Bunu üniversitelerdeki pedagoji destekleriyle destekleyerek hem teknolojiyi bir araç olarak kullanıyoruz hem de özellikle okula gönderilmeyen kız çocuklarına da ulaşma fırsatı elde ediyoruz. Bizim asıl amacımız küçüklükten itibaren bilimi ve teknolojiyi kız çocuklarına sevdirebilmek. Çünkü bu alandan uzaklaştırılan çok fazla kız çocuğu gözlemliyoruz. Dolayısıyla ilk başta onlara sevdirerek ve oyunlaştırarak eğitimler düzenliyoruz. Bunun yanında okula gönderilmeyen kız çocuklarına da denk geliyoruz. İlk başta bu amaçla çıkmamıştık ama sonucunda okula gönderilemeyen kız çocukları olduğunu gördük. Devletle beraber, milli eğitim müdürlükleriyle ve kaymakamlık vesilesiyle de bu kız çocuklarına ulaşıp ailelerini ikna ediyoruz.”

KızCode
DiyarbakırKızCode

Kimler katılıyor, kimler eğitim veriyor?

Müjde Esin:

“KızCode’da bir enstitü gibi ilerliyoruz. Farklı alanlarda, farklı bölgelerde eğitim modelleri geliştiriyoruz. Bunlar tamamen teknoloji tabanlı eğitimler. Küçük yaştan itibaren 7-13 yaş ayrı eğtimler alırken, daha yetişkinler, 14-19 yaş grubu farklı eğitimler alıyor. Yetişkin grubuna eğitim sonrasında staj imkanı da sağlanacak. Eğitimciler bizim pedagoji desteği almış ve aynı zamanda sektörü tanıyan kişiler oluyor. Ama bir yandan da farklı sektörlerdeki açıklarda nelere ihtiyaç var ve bu eğitim modellerini biz nasıl kız çocuklarına uygulayabiliriz diyen çok fazla gönüllü katılımcılar da oluyor.”

En çok etkilendiğiniz an?

Müjde Esin:

“Beni çok etkileyen harika iki kız… Biri Diyarbakır’dan, biri İngiltere’den iki örnek vermek isterim. Biri Türkiye’de okula gönderilmeyen kız çocuklarından biri. Şu an mentörlük desteğimizle bilimle ilgili çalışmalar yapıyor, hem de okula gönderiliyor, Şu an lise son sınıf öğrencisi. İngiltere’deki kız kardeşlerimizden biri de aile içi şiddete maruz kalmış kız çocuklarından biriydi. Teyzesinin vasıtasıyla tanıştık kendisiyle, şu an çok iyi bir üniversitede burslu olarak okuyor Bir yandan da bizim projelerimize destek sağlıyor. Dolayısıyla her ikisiyle de çok gurur duyuyorum.”

En çok karşılaştığınız sorunlar?

Müjde Esin:

“En fazla yaşadığımız sıkıntı, özellikle şu pandemı dönemimde teknik yetersizliklerin olması. Bu sadece Türkiye’de değil, İngiltere’de de bir sorun. Sadece bizim çalışmalarımıza değil, okul eğitimlerine dahi katılamayan çok fazla kız çocuğu var. Bu durum, eşitlik için mücadele ettiğimiz bir projede, pandemiyle beraber çok daha ciddi bir eşitsizlik yaratıyor maalesef.”

Başarı elde eden projeler?

Müjde Esin:

“(Kız çoçuklarının) Bilimle ilgileri var ama kodlamayla ilgili bilgileri olmuyor. İlk başladıkları zaman sıfır bilgiyle geliyorlar kızlar. İlk başta çekingen davranıyorlar. Ama sonrasında harika, çok önemli projeler geliştirdiklerini gördük. Örneğin Beyza… Disleksi için yaptığı bir projede bir fonlama aldı. Umuyoruz ki bundan sonraki dönemde de yaptığı projeyi daha fazla ileriye götürebilir. Bununla ilgili çalışıyoruz, şimdi mentörlük desteği sağlayacağız kendisine. Bir diğer taraftan, İngiltere’den İla’nın şeker hastası olan annesi için yaptığı bir çip var. O da aynı şekilde (projesini) devam ettiriyor, bu sayede burs aldı üniversiteden, şimdi üniversitede okuyor.”

KızCode
Kodlama eğitimiKızCode

Maliyeti?

Müjde Esin:

“Biz daha çok fonlamalar üzerinden devam ediyoruz. Dolayısıyla, sponsorluklar ve fonlamalar çok ciddi destek sağlıyor. Bizim en büyük destekçilerimiz aslına aileler ve babalar. Özellikle babaların çok büyük desteği oluyor. Kız çocukları bilimde ilerlemek istiyorlarsa vazgeçmemeleri gerektiğini bilmeleri gerekiyor. Çünkü desteklendikçe kız çocukları cesaret kazanıyor ve bu alanda daha fazla yer almak istiyorlar.”

Salgında eğitim süreci?

“Kızlar bilimde ilerlemek istiyorlarsa hiçbir zaman yalnız olmadıklarını hissetsinler. Bize ulaşmak istiyorlarsa, projeleri varsa, destek görmek istiyorlarsa eğitimlerimize katılsınlar. Pandemiyle beraber mart ayı itibarıyla online eğitimlerimiz başladı. Çok farklı alanlarda, farklı sektörlerden isimlerimiz olacak önümüzdeki ay itibarıyla. Bu eğitimler tamamen ücretsiz. Katılmak isteyenler lütfen bizim internet sitemizden kayıtlarını yaptırsınlar.”

Son olarak…

Müjde Esin:

“Türk bilim kadını sayısı Avrupa ortalamasının üzerinde. Kadınlar özellikle kız çocukları bu alanda çok fazla desteklenmiyor. Dolayısıyla çok fazla motivasyon eksikliği olduğunu görüyorum. Eğitimlerde gördüğümüz ve tanıştığımız kız çocuklarının merakı, sonrasında yönelttikleri sorular, yapmak istedikleri ve hayalleri hepimizin yüreğini ferahlatan ve rahatlatan kısım. Elbette, gelecekle ilgili hepimizin kaygılarımız var ama özellikle kız çocuklarına bu alanda küçük yaştan itibaren verdiğimiz eğitim, destek ve cesaret, ileriki dönemlerde onların gelecekle ilgili yapmak istediklerini çok daha güzel şekillendirebiliyor. Kız çocukları desteklenmeli; ilk başta aileleri, daha sonra toplum tarafından ve öğretmenlerinin eşiliğiyle cesaretlendirilmeli ki bilimde daha fazla kız çoçuğu ve daha fazla kadın teşvik edilsin.”

Türkiye’nin bilim kadını oranı Avrupa ortalamasının üstünde

Avrupa Birliği ülkelerinde yaklaşık 18 milyon bilim insanı ve mühendisin yüzde 41’i kadın. Türkiye’de ise bilim ve mühendislik alanında çalışanlarının yüzde 44’ü kadın.

Türkiye kadın bilim insanı ve mühendis istihdamında, Almanya, Fransa ve İngiltere gibi birçok Avrupa ülkesinin önünde.

Avrupa İstatistik Ofisi’nin (Eurostat) 2019 verilerine göre, AB üyesi olmayan Norveç yüzde 55,1’lik kadın bilim insanı ve mühendis oranıyla Avrupa’da lider. Onu yüzde 55 ile AB üyesi Litvanya takip ediyor.

Litvanya’yı Letonya yüzde 52 ile, Danimarka yüzde 51, Bulgaristan yüzde 50,1 ile bilim alanında çalışan kadın oranıyla takip ediyor.

Avrupa ülkelerinde, erkekler daha çok yüksek ve orta yükseklikte teknoloji üretiminde temsil ediliyor, bu alanlarda çalışan erkeklerin kadınlara oranı yüzde 80. Diğer hizmet sektörlerindeyse oran daha dengeli, yüzde 55 erkeğe karşın yüzde 45 kadın.

Bunun yanında 5 Avrupa ülkesinde kadın bilim insanı ve mühendisin sayısı erkeklerden daha fazla.

Kadın bilim insanı ve mühendis oranının en az olduğu Avrupa ülkeleri ise yüzde 28 ile Lüksemburg, yüzde 30,5 ile Finlandiya ve yüzde 32 ile Macaristan da oranın az olduğu ülkelerden.

Türkiye’de oranla en çok kadın bilim insanının olduğu bölge Orta Anadolu

Türkiye’de toplam 1 milyon 27 bin mühendis ve bilim insanı bulunuyor. Bunlardan 573 bini erkek, 454 bini de kadın. Türkiye’de bilim ve mühendislik alanında çalışanlarının yüzde 44’ü kadın.

Eurostat’ın bölgesel haritasına bakıldığında, Güney Doğu bölgesi hariç Türkiye’de bütün bölgelerde bilim ve mühendislik alanındaki kadın istihdamı yüzde 40’ın üzerinde.

Hata Orta Anadolu, Akdeniz, Kuzeydoğu Anadolu bölgelerinde, kadın mühendis ve bilim insanı oranları erkeklerden fazla.

Yukarıdaki haritaya bakıldığında, Almanya, İtalya, Polonya ve İngiltere’nin birçok bölgesinde, erkek mühendis ve bilim insanı oranının kadınlardan çok daha yüksek olduğu ortaya çıkıyor.

UNESCO: Güney Amerika ve Arap ülkelerindeki kadın mühendislerin temsil oranı Batı’dan yüksek

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), ekonomisi gelişmiş ülkelerde kadınların bilim, mühendislik ve teknoloji alanında istihdamının beklenenden düşük olduğunu, bu konuda bazı Arap ülkelerinin başı çektiğini açıkladı.

UNESCO, 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadın ve Kız Çocukları Günü dolayısıyla kadınların “Batılı” ülkelerde teknoloji ve bilişim alanındaki istihdam seviyeleriyle alakalı bir rapor yayımladı.

Buna göre, çoğunluğunu İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı’na (OECD) üye gelişmiş ülkelerin büyük bir kısmında teknoloji alanında iş gücü açığı ve kalifiye eleman sıkıntısı çekilirken, kadınların mühendislik alanında istihdam oranı yüzde 28.

Kadınların bilgisayar bilimleri ve bilişim alanındaki lisans mezuniyet oranının ise yüzde 40 olduğu kaydedilirken, raporda, bu rakamların dünya ortalamasından düşük olduğunun altı çizildi.

Cezayir’de kadın mühendislik mezunları oranı yüzde 48.5, Japonya’da yüzde 14

OECD ülkelerine bakıldığında Fransa’da kadın mühendis istihdamının yüzde 26.1, Avustralya’da 23.2 olduğu, ABD’de ise bu oranın yüzde 20.4’e gerilediği belirtildi. Bu oran, ekonomisi hızla gelişen ve kendi teknolojisini üreten Güney Kore’de yüzde 20.1, İsviçre’de ise yüzde 16.1 ve Japonya’da ise yüzde 14 oldu.

Teresa Crawford/TERESA CRAWFORD PHOTO
ABD’nin Chicago şehrinde inşaat alanında görev alan bir kadın çalışan.Teresa Crawford/TERESA CRAWFORD PHOTO

UNESCO kadınların mühendislik alanında lisans mezuniyet oranının bazı Arap ülkelerinde ise oldukça yüksek olduğunu açıkladı. Buna göre Kuzey Afrika ülkesi Cezayir’de mühendislik bölümlerinden mezun olan kadın öğrencilerin oranı yüzde 48.5 ile başı çekerken, bu oran Fas’ta 42.2, Umman’da 43.2, Suriye’de 43.9 ve Tunus’ta yüzde 44.2 olarak gerçekleşti.

Güney Amerika ülkelerinde de bu oranın yüksek olduğu gözlemlendi. Peru’da mezun olan kadın mühendislerin oranı yüzde 47.5 ile bölgede başı çekerken, bu oran Uruguay’da yüzde 45.9 ve Küba’da yüzde 41.7 oldu.

UNESCO: “Teknolojik yeniliklerde kadın bakış açısı eksik”

UNESCO kadın araştırma görevlilerinin ise daha kısa mesailer yaptığını ve erkeklere oranla daha az kazandığını açıkladı.

UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay:

“21’inci yüzyılda yaşadığımız şu günlerde bile bilim alanında çalışan kadın ve kızlarımız, erkek meslektaşlarına oranla eşit maaşlar alamamaktadır.” diye konuştu.

Günümüzde yapay zeka teknolojisinin hızla ilerlediğini ifade eden Azaulay:

“Özellikle günlük hayatımızda cep telefonları aplikasyonlarını sıklıkla kullanıyoruz Ancak kadınların bu alanda araştırma, geliştirme ve tasarım alanında az temsil edilmesi bu teknolojilerdeki kadın bakış açısını ve onların bu alandaki isteklerini yeterince yansıtamamasına sebep oluyor.” diye de sözlerine ekledi.

İLGİLİ HABER

Euronews –  Tuba Altunkaya  / Hüseyin Koyuncu  / Kerem Congar  

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top