GÜNDEM

COUGARLAR NEDEN DÜŞÜYOR? ‘ÜZÜNTÜLÜ OLMAK GERÇEKLERİ İFADE ETMEMEYİ GEREKTİRMEZ’

“Cougar helikopterlerinin 20 tanesi 1993 yılında Fransa’dan satın alındı, 30 tanesi de 1996 yılından itibaren TUSAŞ tesislerinde lisanslı olarak üretildi”

MSB’den helikopter kazasına ilişkin açıklama

MSB’den Bitlis Tatvan’da meydana gelen helikopter kazasına ilişkin yapılan açıklama:

“Bulut nedeniyle bir anda görüş alanı kaybedildi, pilotlar geri dönüş kararı verdi.”

MSB'den helikopter kazasına ilişkin açıklama

Milli Savunma Bakanlığı, Bitlis’te 11 askerin şehit olduğu helikopter kazasıyla ilgili açıklama yaptı.

Milli Savunma Bakanlığı, olayın meydana gelmesinde helikopterden kaynaklanan bir neden olmadığını, helikopterin bakımının zamanında ve uygun olarak yapıldığını, helikoptere yönelik hava şartları dışında herhangi bir dış etkinin olmadığını bildirdi. Kazanın sebebinin, ani hava değişimi olduğu vurgulanarak “Uçuşun son aşamasında hava koşullarının ani değişimi sonucunda ortaya çıkan olumsuz hava şartları nedeniyle helikopterin bulut içinde kalması ve bir anda yer görüş şartlarını kaybetmesi nedeniyle meydana geldiği değerlendirilmektedir” denildi.

“HELİKOPTER KAYNAKLI DEĞİL”

Bakanlığın verdiği bilgiye göre TSK envanterine giren Cougar tipi 50 helikopterin, 30’u Kara Kuvvetleri Komutanlığı, 20’si ise Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın kullanımına verildi. Cougar tipi helikopterler TSK envanterine girdiği 1995 yılından bugüne kadar her türlü hava ve arazi koşullarında yaklaşık 150 bin saat uçuş yaptı. Mevcut mevzuata göre Kara Kuvvetleri Komutanlığı envanterindeki helikopterlerin ortalama ömrü 40 yıl, ancak bu süre yenileştirme ve modernizasyon faaliyetleri ile uzatılabiliyor. Milli Savunma Bakanlığı, bugüne kadar Kara Kuvvetleri Komutanlığı envanterindeki Cougar helikopterleri ile dört adet can kayıplı olayın hiçbirinin helikopter kaynaklı olmadığını vurguladı.

“KOMUTAN PİLOTUN KARARINA ETKİ EDEMEZ”

Kara Kuvvetleri Komutanlığı Kaza Kırım ekibinin bulgularıyla ilgili gazetecilerin sorularını yanıtlayan Bakanlık yetkilileri, bölgenin coğrafi yapısından dolayı ani hava değişikliklerinin yaşanabildiğini, helikopterin bir yere çarpmasının söz konusu olmadığın, “bulut içi oryantasyon kaybının yaşandığını” belirtti.

Kazaya ani hava değişikliği dışında bir etkenin neden olmadığını yineleyen yetkililer, kazada yaralanan personelin sağlık durumlarının iyi olduğunu, ancak kazayla ilgili konuşmaya olanak verecek ölçüde bilinçlerinin açık olmadığı bilgisini de paylaştı.

Hava şartları uygun olmasa dahi komutanların emri ile helikopterlerin havalandırıp havalandırılmayacağına yönelik soruya da yetkililer, “Böyle bir şey kesinlikle söz konusu değil. Uçuş camiasında pilotun kararı esastır. Buna herhangi bir komutanın etki etmesi mümkün değil. Pilotun kendi kararına bırakılır. Komutan olarak rütbeli personel emir verebilir ama uçuş için bir emir verilmesi söz konusu değildir” yanıtını verdi. 

Yaşanan son Cougar model helikopter kazasıyla 4 ayrı olayda 39 asker şehit oldu

Bitlis’teki kaza, Cougar model askeri helikopterlerini bir kez daha gündeme getirdi.

Stratejik Düşünce Enstitüsü’nden emekli kıdemli Albay Mithat Işık:

“Cougar tipi helikopterlerin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin coğrafi yapısına uygun olmadığını, bölgede görevlendirilmemesi gerektiğini belirtmeliyim. O bölge şartlarına en uygun helikopter, Sikorsky helikopterleri..

Cougar tipi helikopterlerin operasyonel görevlerde kullanılmadığını, nakliye görevlerinde kullanıldığını söylemeliyim..

Bu helikopterler, 1994’te, Tansu Çiller döneminde alındı. Alınmasına karşı çıkanlar vardı. Bunlar, tamamen Avrupa Birliği ülkelerine sempatik görünmek için Fransa’dan alınan helikopter.”

‘KİMLER ALINSIN DEDİ?’

Bu helikopterlerin ihtiyaç nedeniyle bölgede kullanılmaya başlandığına işaret eden Işık:

“Operasyon için pek müsait olmadığı anlaşıldı. Bu helikopterlerden 4’ü düştü. Biri Zap’ta düşürüldü. Birisi kendi düştü. Birisi de 2017’de Şırnak’tan kalkışta düştü..

Aynı helikopterlerden daha önce Avusturya’nın aldığını ve arama kurtarmada kullandığını ancak Alpler’de düşen çığ bölgesine ulaşamadığı için onlarca insanın öldüğünü söyleyebilirim..

Bunun üzerine Avusturya ABD’den Sikorsky alarak arama kurtarma ekibine bunları dahil etti..

Helikopterlerin 1994’te alınmasının incelenmesi gerekiyor..

Kimler alınsın demiş? Bazıları niçin karşı çıkmış? Nerelerde kullanıldı? Operasyon bölgelerinde hangi tarihte kullanılmaya başladı? Neden daha sonra nakliye görevleri için görevlendirildi” sorularını yöneltti.

Helikopterler iki parti olarak TSK envanterine girdi. İlk partide 20 helikopter alındı, ikincisinde 30 helikopterin TUSAŞ tesislerinde montajı yapıldı. Alım yapıldığı dönemde tüm TSK komuta kademesi helikopterlerin alınmasına karşı çıkmıştı.

KAZA KIRIM RAPORU BEKLENİYOR

Cougar tipi helikopterin enkazında kaza kırım ekibinin çalışmaları başlatıldı. Yapılan incelemenin ardından helikopterin enkazı kaldırılacak. Helikopterin düşüş nedeni, yapılacak ayrıntılı incelemeler sonucunda hazırlanacak raporla belli olacak.

Cougarlar neden düşüyor?

Cougar helikopterin düşmesi sonucu 11 asker şehit düştü

Emekli Tuğgeneral Aydoğan:

“Cougarlar Gümrük Birliğine girme karşılığında rüşvet olarak alındı.! Hava kuvvetleri istemedi!”

Havacı Korgeneral Orhan Köse:

“Bitlis’teki kaza pilotaj hatasıyla kötü hava koşullarından kaynaklanmış olabilir.”

Bitlis’te dün düşen Cougar model askeri helikopterde aralarında Korgeneral Osman Erbaş’ın da bulunduğu 11 asker şehit oldu. / cafemedyam

Kazanın ardından Cougar helikopterlerin karıştığı kazalara dair paylaşımlar yapıldı.

Türk Silahlı Kuvvetleri’nde (TSK) 1996’dan beri kullanılan Fransız-Alman ortak yapımı genel maksatlı Cougar helikopterlerin biri 1997’de PKK tarafından füze ile vuruldu diğerleri aradan geçen 25 yıl içerisinde düştü.

Son olayla birlikte bu 4 kazada toplam 39 asker şehit düştü.

Yaşanan gelişmenin ardından Cougar helikopterlerin güvenli olup olmadığı da tartışma konusu oldu.

“Sarp arazide kullanmaya müsait değiller”

Eski Özel Kuvvetler Alay Komutanı Emekli Albay Mithat Işık:

“Cougarların doğu illerinin sarp arazisinde kullanılmaya müsait olmadığını, bu nedenle daha çok Ege Ordusu bünyesinde kullanıldığını belirtmeliyim.

Sarp arazide kullanmaya daha müsait olması nedeniyle operasyonlarda çoğunlukla Sikorsky helikopterler tercih edilir. ”

“Alınmasına Genelkurmay karşı çıkmıştı”

Emekli Tuğgeneral Osman Aydoğan:

Cougar helikopterlerinin 20 tanesi 1993 yılında Fransa’dan satın alındı, 30 tanesi de 1996 yılından itibaren TUSAŞ tesislerinde lisanslı olarak üretildi..

Ancak sorun olan sadece bu helikopterlerin yaşı da değildir. Fransız Cougar helikopterlerinin alımı da ilginçtir. Zamanında Türk hükümeti bu Cougar helikopterlerini almak istediğinde bu isteğe Genelkurmay Başkanlığı karşı çıkmıştır. Bu isteğe Hava Kuvvetleri Komutanlığı karşı çıkmıştır. Bu isteğe Kara Kuvvetleri Komutanlığı karşı çıkmıştır. Bu isteğe bu helikopterleri bizzat kullanacak olan Kara Kuvvetleri Komutanlığı Kara Havacılık Dairesi karşı çıkmıştır.”

“İyi bir helikopter ama zorlu koşullara uygun değil”

Bu itirazın nedeninin Cougar helikopterlerinin kötü, kalitesiz olmasından kaynaklanmadığını tersine Cougar helikopterlerinin sınıfının neredeyse en iyi helikopteri olduğunu söyleyen Aydoğan:

“Ancak bu Cougar helikopterlerinin üretim ve kullanım amaçları farklıdır. Çünkü bu Fransız Cougar helikopterleri dağlık arazide, yüksek rakımlarda, olumsuz hava koşullarında icra edilecek operasyonlarda kullanılmak için üretilmemiştir. Cougar helikopterlerinin fiziki silueti büyük ve yüksekliği fazladır. Fransız Cougar helikopterleri esas olarak Fransa’da barış koşullarında havaalanları arasında yolcu transferinde kullanılmak, muharebe koşullarında ise geri bölgede personel taşımak için üretilmiştir. Cougar helikopterleri, anlattığım gibi barış koşulları şartlarında, muharebede ise geri bölgede personel taşıma maksadıyla üretildiği için bu helikopterlerin füze koruma sistemi de yoktur.”

tskcougar.jpg
TSK envanterindeki bir Cougar / Fotoğraf: Wikipedia / cafemedyam

“Gümrük Birliği’ne girmek için rüşvet karşılığı olarak alındı”

Fransız Cougar helikopterleri alındığında Tansu Çiller’in başbakan olduğunu hatırlatan Aydoğan:

“Türkiye o zaman (1993) AB Gümrük Birliğine girmek istemektedir. Kanaatim odur ki nasıl ki NATO’ya girmek için ABD’ye rüşvet olarak Kore’ye asker gönderilmiş ise AB Gümrük Birliğine girmek için de rüşvet olarak bu Fransız helikopterleri alınmıştır.”

“Hava Kuvvetleri istemedi, Kara Kuvvetleri Ege Ordusu’na verdi”

Alındıktan sonra bu helikopterleri Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın almak istememesi üzerine Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edildiğini belirten Aydoğan:

“Kara Kuvvetleri Komutanlığı da bu Fransız Cougar helikopterlerinin özelliklerini bildiğinden iç güvenlik harekât bölgesine değil de Ege Ordu Komutanlığı Hava Alayının envanterine dâhil edilir..

Sorulacaksa eğer, sorulması gereken soru, Cougar helikopterlerinin bu özellikleri bilindiği halde neden satın alındığı ve neden doğudaki birliklerde kullanıldığıdır?”

“Cougarlar güçlü ve emniyetli”

Her ikisi de karacı olan Işık ve Aydoğan’ın ardından konuyu bu sefer de bir havacıya Emekli Hava Korgeneral Orhan Köse’ye sorduk.

Köse, öncelikle uzman olmayan kişilerin medya organlarında bu konuda yorum yapmalarının kafaları daha fazla karıştırdığını söyleyerek eleştirisini dile getirdi.

Köse ardından Cougar’ın doğu illerindeki coğrafi koşullara uygun olmadığı, bu nedenle Ege Ordusu bünyesinde kullanıldığı iddialarına cevap verdi…

Emekli Hava Korgeneral Orhan Köse:

“Bunlar çok maksatlı helikopterlerdir. Helikopterlerin şu maksatla bu maksatla kullanılması diye kesin çizgiler çizmek mümkün değil. Cougar’lar arama kurtarmada da kullanılabilen, tam teçhizatlı 20 kişiyi bir yerden bir yere taşıyabilen, güçlü, kuvvetli, emniyetli oluşu teyit edilmiş, dünya üzerinde 15 ülke tarafından kullanılan bir vasıta.”

Köse, bu tespitte bulunduktan sonra kazanın nedeniyle ilgili olası tahminlerini anlatmaya başlayarak öncelikle meteorolojik koşullara dikkat çekti.

“Havacının meteorolojiyle kavgası Don Kişot’un değirmenlerle savaşına benzer”

Bölgenin arazi yapısını karış karış bildiğini ve o bölgede çok uçtuğunu söyleyen Köse, buranın özelliklerini şöyle anlattı:

“Bölge son derece dağlık olduğundan bu mevsimde meteorolojik olaylara açık. Dolayısıyla meteorolojinin hayati olduğu bir bölgedir. Meteoroloji ile bir havacı kavga etmeye başlarsa bu Don Kişot’un yel değirmenleriyle savaşına benzer. Meteoroloji ile harp edilmez. Bölgede söylenenlere göre yoğun bir görüş kısıtlaması, sis, pus olayı var. O bölge her zaman öyledir. Çok yüksek bölge olduğu için alçak stratus bulutları adeta sis gibi vadilere iner yerleşir ve helikopterin vadilerden ve bulut altlarından geçmesini engeller.”

cougar.jpg

Cougarlar Güneydoğu’da da kullanılıyor / Fotoğraf: AA / cafemedyam

“Meteorolojiye rağmen emirle uçak, helikopter uçurulmaz”

Bölgedeki meteoroloji koşullarının uçuşa uygun olmayabileceğine dikkat çeken Köse, bu durumlarda pilotların yapması gerekenlerle ilgili şunu anlattı:

“Burada da meteoroloji görerek şartlarda uçuşu engellemiştir. Şimdi burada pilotun yapacağı çok önemli bir şey var. Her uçucu bir yerden bir yere giderken meteorolojinin kısıtladığı koşullarda her zaman geriye dönebileceği, uçağını kurtarabileceği bir yan bir bölge bırakır kendisine. Artık geçilemez gidilemez hale gelindiğinde o elinde tuttuğu kurtarma bölgesinden geri dönerek uçuşu iptal eder. Meteorolojiye rağmen verilen emirlerle uçak, helikopter uçurulmaz.”

ikili.jpg

Eşref Bitlis (solda) uçak, Muhsin Yazıcıoğlu (sağda) helikopter kazasında yaşamını yitirmişti / Fotoğraf: AA /cafemedyam

“Yazıcıoğlu ve Bitlis’in ölümüne meteorolojiyle kavga neden olmuştur”

Köse, bu sözlerinin ardından yakın tarihimizde yaşanan ve üzerlerindeki sis perdesi halen tam aydınlanmayan iki önemli olayla ilgili şu iddialarda bulundu:

“BBP Başkanı Muhsin Yazıcıoğlu ile Orgeneral Eşref Bitlis’in rahmetli oluşuna meteoroloji ile yapılan harp neden olmuştur. Kesin olarak ama bunun başka şekli yok. Hani diyorlar ya sabotaj falan onlar hikaye. Özellikle Eşref Bitlis General’in pilotu “Efendim buzlanma yerden itibaren başlıyor. Biz bu havada uçamayız uçak olarak” denmesine karşın “Uçarız cevabını alıyor. Emirle meteoroloji katledilmez. Böyle bir şey olmaz.”

“Meteoroloji ile pilotaj hatası birleşerek olayı yaratmış olabilir”

Son olayda da benzer bir durumun yaşanmış olabileceğini değerlendirdiğini kaydeden Köse, şöyle konuştu:

“Meteorolojiye meydan okuma gibi bir yanlışlık görüyorum. Bunu özellikle ifade etmek istiyorum. Uçağın sahibi pilottur. Pilot uçağın uçamayacağı pozisyonu gördüğünde ki görmek zorundadır uçuşu iptal etmek, emniyetli bir yere indirmek zorundadır. Helikopter iniş için zaten pist gerektirmeyen her yere inebilen bir hava vasıtasıdır hiçbir problem yoktur. O nedenle pilotaj hatasının önemli bir faktör olabileceğini, meteorolojinin pilotaj hatasıyla birleşip olayı yaratmış olabileceğini değerlendiriyorum.”

Pilotlar, hava koşulları uygun olmasa da komutanların uçalım emrine uymak zorunda mı kalıyor?

Köse’ye tam bu noktada “Pilotlar, hava koşulları uygun olmasa dahi kendilerinden daha üst rütbeli kişilerin uçalım direktiflerine uymak zorunda kalıyor mu” sorusuna şu cevabı verdi:

“Çok doğru bir nokta. Pilotlar komutanlarının vermiş olduğu emrin tersine hareket etmekten çekinmiş olabilirler. Aslında çekinmemeleri lazım. Size bir örnek vermek istiyorum. Malatya’da 7. Ana Jet Üs Komutanı iken zamanın 2. Ordu Komutanı 2. Burhanettin Bigalı, özellikle kış mevsiminde bir yerden bir yere helikopterle gitmeden önce beni arar “Gidebilir miyim?” diye sorardı. Ben de ayrıntılı hava durumunu anlattıktan sonra “Bu havada helikopterle gidilmez” dediğimde “O zaman iptal ettim helikopterle uçuşu, arabamla gidiyorum” derdi. Bu böyledir. Dolayısıyla komutanların da ısrarlı olmaması gerekir. Pilot hava şartları müsait değil derse komutanların da buna riayet etmesi lazım.”

“Kazanın teknik sebepten olması zayıf bir ihtimal”

 “Acaba bir önemli noktada buzlanma seviyesi neydi?” sorusunu da soran Köse, iddialarını şöyle sürdürdü:

“Helikopterin buzlanmış olma ihtimali de bulunuyor. Dolayısıyla buzlanma da meteorolojik bir olay olduğu için ben pilotaj hatasının meteorolojik olayla birleşerek kazayı meydana getirdiği kanaatini taşıyorum. Teknik sebep olur mu olmaz mı bu uzman kişilerin yapacağı inceleme sonunda ortaya çıkacaktır. O da bir ihtimaldir ama zayıf bir ihtimal olduğu kanaatindeyim.”

“Üzüntülü olmak gerçekleri ifade etmemeyi gerektirmez”

Helikopterin küçük parçalara da ayrılmış olmasınında süratli bir şekilde yere çarpmış olduğunu gösterdiğini öne süren Köse, sözlerin:

“Bu da kayıtlara geçmelidir. Hepsine rahmet diliyorum. 61 yıllık bir pilot olarak en büyük acıyı duyanlardan biriyim. Üzüntülü olmak gerçekleri ifade etmemeyi gerektirmez” diyerek tamamladı.

İLGİLİ HABER

© The Independentturkish / Ali Kemal Erdem

Cumhuriyet / Sefa uyar

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top