BİLİM & TEKNOLOJİ

DİNOZOR ÇEŞİTLİLİĞİNİN AZ OLMASI KİMİN SUÇU?

Bilim insanları, T-Rex’in ve Megatheropod adı verilen diğer etçil dinozorların gençlerinin beslenme düzenlerinde ve boyutlarında meydana gelen değişimlerin, dinozor topluluklarını dönüştürdüğünü söyledi.

“Dinozor toplulukları, cumartesi öğle sonrası gençlerle dolan alışveriş merkezleri gibiydi”

T-Rex gibi etçil dinozorlar, yumurtadan yaklaşık ev kedisi boyutunda çıkıp devasa birer yaratığa dönüşüyordu.

Söz konusu dinozorlar bu süreçte pek çok farklı türde avla beslenip farklı ekolojik nişleri (bir türün, topluluğunun diğer üyeleriyle rekabet, yırtıcılık ve işbirliği dahil kurduğu bütün etkileşimler) ele geçiriyordu.

Bilim insanları, T-Rex’in ve Megatheropod adı verilen diğer etçil dinozorların gençlerinin beslenme düzenlerinde ve boyutlarında meydana gelen değişimlerin, dinozor topluluklarını dönüştürdüğünü söyledi.

Bilim insanları, özellikle orta ve geç Kretase döneminde küçük dinozorların az olduğunu söyledi (Reuters) / cafemedyam

Hakemli bilim dergisi Science’da yayımlanan araştırmaya göre:

Bu dinozorlarda meydana gelen değişimler ekosistemlerini şekillendirmekle kalmıyor, yemek için rekabet ettiği türlerin sayısını da sınırlıyordu.

Bilim insanları, araştırmanın  fosil kayıtlarında bulunan küçük dinozorların sayısının neden az olduğunu açıklayabileceğini düşünüyor.

Zira araştırmayı yöneten, ABD’deki New Mexico Üniversitesi’nin biyoloji bölümünde doktora öğrencisi Kat Schroeder şöyle konuştu:

“Dinozor toplulukları, cumartesi öğle sonrası gençlerle dolan alışveriş merkezleri gibiydi. Genç dinozorlar bir türdeki bireylerin önemli bir kısmını oluşturdu ve toplulukların erişebildiği kaynaklar üzerinde gerçek anlamda bir etkiye sahipti.”

Uzmanlar, gezegene yaklaşık 179 milyon yıl hükmeden dinozorların, görece az sayıda türe sahip olduğunu düşünüyor. Schroeder, şu an bilinen yaklaşık 7 bin memeli türü olduğunu söyledi ve bilinen kuş harici dinozor türü sayısının yaklaşık bin 500 olduğuna işaret etti.

25DINO2-superJumbo.jpg
Modern etobur memelilerle dinozorların vücutlarının kıyaslaması ve dinozorlarındaki “etobur boşluğu” (Kat Schroeder) / cafemedyam

Bununla birlikte, dinozorlarla modern hayvanların türlerinin dağılımı arasında da bir zıtlık var. Zira dinozorlar arasında 1 tondan daha ağırlığa sahip büyük bedenli türler en çeşitli gruptu.

Modern ekosistemlerdeki hayvanlardaysa bu durum tamamen farklı. Burada çeşitlilik genellikle ekolojik nişleri ve av kaynaklarını paylaşabilen küçük gövdeli türler arasında daha fazla. Örneğin şu an 20 tür fil sivri faresi türü varken sadece üç tür fil mevcut.

Schroeder ve araştırma ekibi, 43 farklı dinozor topluluğundan 550’den fazla dinozor türünü ele aldı. Dinozorları boyutlarına ve besin düzenlerine göre düzenleyip her topluluktaki küçük, orta ve büyük boyuttaki dinozorların sayısını inceledi.

Bulgular 100’le 1000 kilo arasında çok az etçil dinozor olduğunu gösterdi.  

Peki küçük ve orta boylu dinozorların var olması ve fosil kayıtlarında iyi korunmadıkları için bilinmemeleri mümkün mü? Schroeder’ın bu soruya yanıtı “muhtemelen değil”.

Araştırmada topluluklardaki “etobur boşluğu” tespit edildi. Örneğin ABD’de Hell Creek Formasyonu diye bilinen fosil bölgesinde 285 kilogramlık Dromaeosaurus’lar ve 7 tonluk T-Rex’ler bulunurken bunların arasında başka bir etobur dinozor yoktu.

Orta büyüklükteki dinozorların bulunmadığı bazı bölgelerdeyse küçük dinozor türleri tespit edildi. Uzmanlara göre bu, boşluğun fosil kayıtlarındaki bir korunma sorunundan kaynaklanmadığını gösteriyor.

Öte yandan, otobur dinozorlar arasındaki vücut büyüklüğü dağlımı daha eşitti. Schroeder, bitki yiyen genç dinozorların çevrelerini etobur muadilleriyle aynı şekilde etkilemediğini söyledi.

Bu çarpıcı sahne 67 milyon yıl önce yaşanmıştı (AP) / cafemedyam

Düellodaki dinozorlar

Türünün tek örneği fosil, T-Rex ve Triceratops’un ölümüne savaştığını gösteriyor

Fosil çok iyi korunmuş şekilde bugüne kadar sağlam kalmış

Triceratops ve T-Rex’lerin dövüşünü yakalayan fosil, ilk defa herkese açık şekilde müzede sergilenecek.

“Düellodaki Dinozorlar” adıyla da bilinen fosil, amatör fosil avcısı Clayton Phipps tarafından 2006’da ABD’nin Montana eyaletinde dinozor fosilleriyle ünlü Hell Creek Formation bölgesinde bulunmuştu.

Phipps’in özel koleksiyonunda tuttuğu tarihi parça, bugüne dek yalnızca sayılı kişi tarafından görülmüştü.

Yakalanan etkileyici sahnede T-Rex ve Triceratops birbirleriyle ölümüne dövüşürken görülüyor.

The Charlotte Observer’ın haberine göre, fosil ilk defa ABD’deki Kuzey Karolina Doğa Bilimleri Müzesi’nde sergilenecek.

Dinozor iskeletlerini genelde gururla ayakta durur biçimde sergileyen diğer müzelerin aksine, bu sergide fosilin bulunduğu ilk haliyle kumtaşı içinde sergilenmesi planlanıyor.

Sergi sırasında paleontologlar kemikleri saran birikintileri yavaş yavaş temizleyecek ve ziyaretçiler de dilerlerse fosiller üzerinde çalışan bilim insanlarına soru sorabilecek.

Müze müdürü Eric Dorfman, sergiye ilişkin şunları söyledi:

“Bilimsel bilgi açısından keşfedilecek bir altın madeni var burada. Halkın bilimsel çalışmaları birebir ve gerçek zamanlı görmesine imkan tanıdığımız artık herkes tarafından biliniyor. İnsanlar fosillere yaklaşabilecek ve araştırmacıları çalışırken izleyebilecek. Bu fosil, bize halkın bilimsel çalışmalara gerçek zamanlı olarak katılması fikrini bir kademe yukarı taşıma imkanı verdi.”

Kâr amacı gütmeyen Kuzey Karolina Doğa Bilimleri Müzesi Dostları tarafından, özel fonlar aracılığıyla 6 milyon dolara (47 milyon TL) satın alınan fosiller, müzenin Omurgalı Paleontoloji Koleksiyonu’na hibe edilecek.

Fosillerin inceleneceği ve sergileneceği SECU DinoLab’in inşaatıysa 2021’de başlayacak.

Müzenin paleontoloji kürsüsü başkanı Dr. Lindsay Zanno ise açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Numune üzerinde henüz çalışmadık, bilimsel olarak öncü nitelikte. Fosiller fevkalade korunmuş. T. rex ve Triceratops’ların biyolojisine dair yeni bilgiler edinmek için elimizdeki tüm teknolojik imkanları kullanmayı planlıyoruz. Bu fosil dünyanın en gözde iki dinozoruna bakış açımızı sonsuza kadar değiştirecek.”

İLGİLİ HABER

Independent Türkçe için çeviren: Umut Can Yıldız

Independent Türkçe, The Charlotte Observer, The Guardian

Independent Türkçe, CNN International, New York Times, Phys.org

Derleyen: Uğurcan Yıldız

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top