EĞİTİM

BİR YÖK BAŞKANININ ŞAŞIRTICI İCRAATLARI..

“YÖK son yıllarda kendi kendini bitiren bir kuruma dönüştüğü halde eleştirilerin azalması, ülkedeki laik, bilimsel ve demokratik tutum ve anlayışların azaldığının göstergesidir.”

KENDİNİ BİTİREN KURUMLARDAN BİRİ: “YÖK”

6 Kasım 1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile kurulan YÖK, kurulduğu günden bu yana eleştirilen bir kurum olmuştur. 

39 yaşındaki YÖK, son yıllarda bilimsel, demokratik ve laik eğitim ile ‘üniversite’ anlamı açısından tarihinin en kötü dönemini yaşamaktadır.

Ancak ilginçtir, YÖK ile ilgili eleştiriler, geçmiş yıllara göre yok denecek kadar azalmıştır. 

Eleştirilerin azlığı, büyük çoğunluğu yandaş olan görsel ve yazılı medyanın sözlü ve yazılı eleştirilerde bulunanlara yer vermemesi ve de eleştiri yapanların yaptıklarına pişman edilmeleriyle ilişkilidir.

YÖK son yıllarda kendi kendini bitiren bir kuruma dönüştüğü halde eleştirilerin azalması, ülkedeki laik, bilimsel ve demokratik tutum ve anlayışların azaldığının göstergesidir.

BİLİNDİĞİ GİBİ YÖK, 1982 ANAYASA’SINDA DA YER ALAN ÖZERK BİR KURUMDUR.

Anayasa’nın 131. maddesine göre YÖK:

“Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, dü­zenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek, bu kurumların ka­nunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağ­lamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmakla” yükümlüdür. 

YÖK, Cumhurbaşkanı’na saygı gösterme ve onun söylemlerine değer verme durumunda olsa da, Cumhurbaşkanı YÖK başkanını ve üyelerini atasa da, yasal mevzuata göre YÖK’ü denetleyecek tek kurum, yapılan harcamalarla sınırlı olarak, Sayıştay’dır. Ancak YÖK yasal olarak herhangi bir makama sorumlu olmasa da, başta Anayasa olmak üzere yasalara uymak zorundadır.

Anayasa’ya göre örneğin, 

  • Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir (m. 2). 
  • Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar (m. 10).
  • Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar (m. 26).
  • Eğitim ve öğrenim Atatürk ilkeleri ve devrimleri doğrultusunda çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır (m. 42).

YÖK işlerini özellikle yukarıda değinilen anayasa maddelerine ve de Anayasa’nın başlangıcında belirtilen çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma, din duygularının devlet işlerine karıştırmama, eşitlik ve adalet, yurtta sulh cihanda sulh gibi ilkelere uygun bir şekilde yürütmek durumundadır. 

Yasal olarak YÖK üyeleri YÖK başkanının, üniversite mensupları da YÖK’ün emirlerine uymak zorundadır. Ancak emirlere uymak durumunda olanlar bile, anayasaya ve devlete bağlılıkla bağdaşmayan ya da hukuka aykırı olan emirlere uymak zorunda değildir. 

Oysa YÖK, kurulduğundan bu yana, Kasım 2003-Aralık 2007 dönemi dışında, özerk bir kurum kimliği gösterememiştir. Bu 4 yıllık dönem AKP’e iktidarda olsa da Cumhurbaşkanı’nın Ahmet Necdet Sezer olduğu dönemdir. YÖK, kurulduğu günden bu yana, iktidarlar gibi piyasacı ve (10 yıllık bir dönem dışında da) gericidir. YÖK, Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) irtica karşısı kararlar aldığı 28 Şubat 1997’tan sonra AKP’li Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan’ı Aralık 2007’de YÖK başkanlığına atayana kadar gericilikten uzak durmuştur. 

İlk YÖK başkanı Prof. Dr. İhsan Doğramacı ile 12 Eylül 1980 darbesi lideri Kenan Evren kan kardeşi gibi olmuş, birbirlerinin isteklerini iki etmemişlerdir. Doğramacı, önceleri türban konusunda Turgut Özal ile anlaşamamış olsa da sonradan T. Özal’ın görüşünü benimsemiş ve T. Özal onu yeniden YÖK başkanlığına atamıştır. Yine de yükseköğretim konusunda genelde Doğramacı’nın dedikleri olmuştur. AKP dönemi öncesinde görev yapan diğer YÖK başkanları da, genelde iktidarla ve kendilerini atayan cumhurbaşkanlarıyla olumlu ilişki içinde olmuşlarsa da, onların güdümüne girmiş olduklarını söylemek zordur. Yalnız Prof. Dr. Kemal Gürüz, 28 Şubat süreci denen dönemde MGK kararlarıyla uyumlu çalışmış, bir ara iktidar ortağı MHP ile bir ara da Cumhurbaşkanı A. N. Sezer ile anlaşmazlık yaşamıştır.

Ancak YÖK başkanı Y. Z. Özcan, belirli bir biçimde, bir AKP’liymiş gibi AKP Genel Başkanı’nın eğilimleri doğrultusunda çalışmaya başlamıştır. Türban, üniversiteye girişte uygulanan katsayı, yandaş adayların rektör adayı olarak Cumhurbaşkanına sunulması, ilahiyatlara ağırlık verilmesi ve üniversiteye giriş sınavının değiştirilmesi gibi pek çok konuda AKP’nin eğilimlerine paralel bir şekilde hareket etmiştir. 

Özcan’dan sonra A. Gül’ün YÖK başkanlığına getirdiği Prof. Dr. Gökhan Çetinsaya zamanında da benzer durum devam etmiştir. Örneğin Çetinsaya ODTÜ ile ilgili olaylarda üniversiteden değil AKP’den yana davranmıştır. ODTÜ öğrencileri, Başbakan’ın Göktürk 2 adı verilen uydunun fırlatılması için 18 Aralık 2012 günü 3 bin kişilik polis gücüyle birlikte ODTÜ’ye gelmesini, basın açıklaması yaparak protesto etmek istemişlerdir.I Polisin orantısız müdahalesiyle bir öğrenci kafasından olmak üzere, onlarca öğrenci çeşitli yerlerinden yaralanmıştır. ODTÜ akademisyenleri öğrencilerine sahip çıkıp polisin tutumunu eleştirmişlerdir. Başbakan ise ODTÜ yönetimini ve akademisyenleri eleştirmiştir. Bunun üzerine pek çok üniversitenin öğrenci ve akademisyenleri ODTÜ’yü desteklerken, YÖK başkanı ODTÜ’ye ve öğrencilere sahip çıkmamış, yandaş rektörlerin polis yerine ODTÜ’yü kınamalarını sağlamıştır. 

Haziran 2013 günlerinde yaşanan Gezi Parkı eylemlerinde de, Çetinsaya polis şiddetine karşı çıkmadığı gibi eylemcilerin protesto edilmesi için yandaş rektörleri de etkilemiştir. Pek çok yandaş rektör, Gezi eylemlerine barışçıl destek veren akademisyenlerini cezalandırmaya kalkışmıştır. 

AKP’li Ankara Büyükşehir Belediyesi, üniversite istemese de, Ekim 2013’de ODTÜ yerleşkesinde yol açmak için ağaç kesmeye başlayınca, olaylar çıkmıştır. YÖK başkanı Gökhan Çetinsaya bu olayda da, AKP’li gibi davranıp ODTÜ’ye sahip çıkmamıştır. 

Bilindiği gibi Arap Baharı denen süreçte, Mısır genelkurmay başkanı, önce Mursi’nin Cumhurbaşkanı olmasını sağlamış, sonra işler kötü gidince de 3 Temmuz 2013’de Mursi’yi devirip tutuklamıştır. Yargılama sonunda Mursi idama mahkum edilince, AKP Genel Başkanı Mursi’ye ve onun ihvan hareketine (Müslüman kardeşlere) sahip çıkmış ve ihvan hareketini temsil eden ‘Rabia İşaretini’ kullanmaya başlamıştır. O güne kadar, dünyadaki darbelerle ya da idam konularıyla hiç ilgilenmemiş olan rektörlerimizden 43 tanesi 30 Nisan 2014’de, “Allah’ın selamı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun” ifadesiyle başlayan ve “Türkiye’deki üniversite rektörleri olarak Mısır halkı ile Türk halkı arasında tarihi, kültürel ve dini yakınlıklar olduğuna inanıyoruz. Mısır halkının refah ve huzuruna önem veren Türk üniversite yöneticileri olarak iyi niyet taşıyan bu mektubu şahsınıza, ahlaki, hukuki ve entelektüel bir sorumluluk duygusu ile yazıyoruz”II deyip idamın durdurulmasını istemişlerdir. Bu mektup, AKP’ye destek olmak için YÖK başkanının aracılığıyla ve yandaş rektörlerin katılımıyla yazılmış bir mektup olmuştur.

AKP Genel Başkanı Cumhurbaşkanı olunca, G. Çetinsaya’yı 2014’te görevden alıp Prof. Dr. Yekta Saraç’ı YÖK başkanlığına getirmiştir. Bu görevden alma, Çetinsaya’nın kendisinden istenenleri yapmamasından değil, A. Gül’e ve Fetöye yakın bir kişi olması nedeniyledir. 

Y. Saraç’ın başkanlığa atanmasıyla, YÖK’ün tam anlamıyla AKP Genel Başkanı’nın isteklerine göre hareket edeceği belli olmuştur. Çünkü Saraç, AKP Genel Başkanı’nın tercihi olarak 2005, 2009 ve 2013 yıllarında üst üste YÖK üyeliğine atanmıştır. Çünkü Saraç, Erenköy cemaatinin tanınmış isimlerinden Emin Saraç’ın oğlu ve AKP Genel Başkanı’nın isteği üzerine televizyon yayınını durdurduğu için ‘Alo Fatih’ diye bilinen Fatih Saraç’ın kardeşidir. Çünkü Sözcü gazetesinin 6 Kasım 2013 tarihli haberine göre, Başbakan YÖK’te alınmasını istediği kararları Saraç’a iletmiştir. 

YÖK başkanı Saraç, ilk iş olarak bir tarikat merkezini ziyaret edip oradaki Kuran kursunu denetlemesiyle, kendisinden beklenenleri mahcup etmeyeceğini ve bir tarikat üyesiymiş gibi itaatkâr olacağını göstermiştir. 

YÖK BAŞKANININ ŞAŞIRTICI İCRAATLARI

Bir tarikatı ziyaret edip orada sürdürülen Kuran kursuna da uğrayarak YÖK başkanlığı görevine başlayan A. Y. Saraç, Allah için kendisini bu göreve getirenleri mahcup etmemiştir.

A. Y. Saraç’ın göreve geldiği Kasım 2014’den bugüne kadar, bir YÖK başkanının şaşırtıcı icraatlarını aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür. 

27 Mart 2015 tarih ve 6639 sayılı yasayla Sağlık Bilimleri Üniversitesi ve bu üniversitede bir mütevelli heyeti oluşturulmuştur. Bu mütevelli heyetinin başı Sağlık Bakanlığı müsteşarı olacaktır ve heyet üyelerinin çoğunluğunu sağlık bakanlığı belirleyecektir. A. Y. Saraç üniversite özerkliğini yok edecek bu yasaya karşı çıkmamıştır. Anayasa Mahkemesi, mütevelli heyeti yapısının Anayasa’nın 130. maddesiyle güvenceye alınan bilimsel özerklik ilkesiyle bağdaşmadığı için mütevelli heyeti oluşumuyla ilgili maddeyi 9 Aralık 2016’da iptal etmiştir. 

1 Nisan 2015 tarih ve 6641 sayılı bir yasa ile “Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi” kurulmuştur. Bu üniversiteyle ilişkili olarak bir “Üniversite Danışma Kurulu” ve “Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesini Güçlendirme Vakfı” oluşturulmuştur. Danışma kurulunda siyasal kurumların temsilcileri çoğunlukta olacaktır. Yine siyasal kurum temsilcileri ile yandaş vakıfların temsilcilerinin çoğunlukta olduğu bu vakıf, özel okullar açabilecek ve bu okulların denetimini, bakanlık tek başına değil, vakıfla birlikte yapacaktır! A. Y. Saraç, bu üniversitenin adına da, danışma kurulu ile vakfın oluşumuna da, vakfa üniversite dahil eğitim kurumları açma yetkisi verilmesine de, itiraz etmemiştir. 

Bir camisi ve 10 kadar mescidi olan ODTÜ’de, 25 Aralık 2015 günü basketbol sahasının kenarında namaz kılmaya kalkışan öğrencilere, diğer öğrenciler “Neden mescitte namaz kılmıyorsunuz” diyerek tepki göstermiştir. Bu olay üzerine AKP Lideri, “ODTÜ’de namaz kılan gençlerin üstüne saldırıldı, YÖK gereğini yapmalı” demiştir. İstanbul Medeniyet Üniversitesi’nin  ‘Gençlik ve Tarih’  konulu etkinliğinde tesadüfen aynı gün konuşan A. Y. Saraç, “öğrencilerin sadece eğitim aldığı konularla ilgilenmelerini değil, düşünce ve ruh dünyalarına hitap edecek konuları da göz ardı etmemelerini istediklerini” belirtmiştir1. Bunları söyleyen ve üniversitelerde sağcı grupların genelde polis himayesinde yarattıkları olaylar karşısında kılını kıpırdatmayan A.Y. Saraç, liderin emrine uymuş ve hemen ODTÜ’yü kınayıp YÖK üyelerinden bir komisyonu olayı incelemek üzere görevlendirmiştir.

2015 genel seçimleri sonrasında güneydoğuda yaşanan olaylar üzerine, 11 Ocak 2016 tarihinde, 1.128 akademisyenin imzaladığı bir  ‘Barış Bildirisi’ yayımlanmıştır. Birkaç yıl önce düşünce hürriyetinden söz eden2 AKP Genel Başkanı, bu bildiriyi eleştirmekle yetinmemiş, “… Ey aydın müsveddeleri siz karanlıksınız, karanlık; … Bunlar içinde bulundukları ihanet çukurunda çırpınacak3” gibi sözlerle imzacılara hakaretler etmiştir.  A.Y. Saraç da bu hakaretlerin ardından hemen imzacıları kınayıp soruşturma başlatacağını açıklamıştır. Kısa sürede 500’den fazla imzacı akademisyenin, yargı kararı olmadan meslekten atılmalarını sağlamış, bu arada imzacılar hakkında davalar açılmıştır. Davaları hızla bitirilenler teröre destek suçlamasıyla mahkum edilmeye başlanmıştır. Mahkum olan akademisyenlerin başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi (AYM), 30 Temmuz 2019 tarihli kararıyla, barış bildirisini, yasalarda yer alan ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirip mahkumiyet kararının hak ihlali olduğunu belirtmiştir. AYM kararı üzerine barış bildirisini imzalayanlar hakkında açılan davalar düşmüştür. Ancak meslekten atılan akademisyenler görevlerine hâlâ döndürülmemiştir. Bu akademisyenlerin meslekten atılmasını sağlayan A. Y. Saraç, YÖK başkanlığından istifa etmeyi aklına bile getirmemiş ve meslekten atılanlardan özür bile dilememiştir. 

Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi, 17 Haziran 2016 günü, Ege’ye özgü zeybek ve çeşitli dans koreografilerinin sahnelendiği mezuniyet töreni düzenlemiştir. Bu tören, öğrenciler ve veliler tarafından coşkuyla karşılansa da gerici basının saldırısına uğramış ve A. Y. Saraç, o günlerde vekaleten dekanlık görevini yürüten profesörü, anında görevden almıştır.

Milli eğitim bakanlığıyla ilişkili olarak bir Milli Eğitim Vakfı varken, 17 Haziran 2016 tarih ve 6721 sayılı yasayla Maarif Vakfı kurulmuştur. Bu vakıf, milli eğitime ve YÖK’e alternatif olarak yasanın ikinci maddesine göre “Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim kurumları” açabilecektir. Bu vakfın 13 kişiden oluşan mütevelli heyetinin 12 üyesini siyaset ve birini de YÖK belirleyecektir. A. Y. Saraç, bu vakfın kurulmasına da, mütevelli heyetinin yapısına da karşı çıkmamıştır.  

İLGİLİ HABER

soL _ Rıfat Okçabol

okcabolr@gmail.com

  • https://www.istanbul.edu.tr/tr/haber/yok-kultur-sanat-soylesilerinin-ik…,
  • 2.AKP Genel Başkanı 2 Şubat 2009 günü Çetin Altan’a ödül verdiği törende, “… Eleştirel akıl olmadan, eleştiriye tahammül olmadan yol alamayız. Söz olmadan, yazı ve fikir olmadan uygarlık iddiamızı gerçekleştiremeyiz. Farklı düşünmek asla birbirimizi anlamaya, en azından anlama çabasına mani olmamalı. Demokrasinin temeli tahammül duygusudur. Bugün mutlulukla ifade ediyorum ki Türkiye ne Çetin Altan’ı 300 kez mahkeme kapılarına çağıran ve düşünceyi mahkûm eden bir Türkiye’dir, ne de Nâzım Hikmet’i 12 yıl boyunca hapishanelerde tutan Türkiye’dir” demiştir
  • 3.https://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/01/160111_erdogan_akademisyen_…, erişim 15 Temmuz 2020
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top