BİLİM & TEKNOLOJİ

OZON DELİĞİ NASIL OLUŞUR?

Ozon tabakası (stratosfer), ultraviyole adı verilen ve insanlık için son derece zararlı olan ışınların yüzde 99’unu emme özelliğine sahip bulunuyor…

“OZON DELİĞİ MAKSİMUM BÜYÜKLÜĞE ULAŞTI”

Dünya Meteoroloji Örgütü (DMÖ), Antarktika üzerindeki ozon deliğinin yıllık maksimum büyüklüğüne ulaştığını ve son yılların “en büyük ve en derinlerinden biri” olduğunu bildirdi.

Birleşmiş Milletler’in (BM) alt kuruluşu olan Dünya Meteroloji Örgütü (DMÖ) Sözcüsü Clare Nullis:

“Copernicus Atmosfer İzleme Servisi’nden bilim insanları,  Antarktika üzerindeki ozon deliğinin son yıllardaki en büyük ve en derin deliklerden biri olduğunu doğruladı.”

Ozon tabakası (stratosfer), ultraviyole adı verilen ve insanlık için son derece zararlı olan ışınların yüzde 99’unu emme özelliğine sahip bulunuyor.

Nullis:

“Ozon tabakasındaki incelme doğrudan stratosferdeki sıcaklıkla ilgili. Bunun nedeni, ozonun kimyasal olarak yok edilmesinde önemli bir role sahip olan kutupsal stratosferik bulutların yalnızca -78 santigrat derece altındaki sıcaklıklarda oluşmasıdır. Ancak temelde bu bulutlardaki buz, ozon bölgesini yok edebilecek bir reaksiyonu tetikler. Bu nedenle, bu yıl büyük ozon deliğini görüyoruz.”

MONTREAL PROTOKOLÜ UYGULANMAYA DEVAM ETMELİ”

Kopernik Atmosfer İzleme Servisi yöneticilerinden Vincent-Henri Peuch:

“Her yıl ozon deliklerinin gelişme şekillerinde çok farklılıklar oluşuyor..

2020’de ki ozon deliği 2018’de oluşan ve ciddi derecede büyük deliğe benziyor ve yaklaşık 15 yıldır görülenler arasında ilk sıralarda yer alıyor..

Son haftalarda Güney Kutbu’na güneş ışıklarının yeniden ulaşması ile bölge üzerinde ozon tabakasının fakirleştiğini gözlemledik. 2019’daki özel meteorolojik nedenlerden dolayı olağan dışı küçük ve kısa süreli olan ozon deliklerinin ardından bu sene oldukça büyük bir tane kaydettik. Bu da ozon tabakasını tüketen kimyasalların emisyonlarını yasaklayan Montreal Protokolünü uygulamaya devam etmemiz gerektiğini doğruluyor.”

CAMS, mevcut durumuyla ilgili yüksek kaliteli verileri sürekli olarak izleyerek ozon tabakasını korumaya yönelik uluslararası çalışmalara katkıda bulunuyor. Tabakadaki evrimi yakından izlemek için atmosferin bilgisayar modelleri, uydulardan ve bölgedeki istasyonlardan alınan ölçümlerle birleştiriliyor. Stratosferik ozon tabakası, potansiyel olarak zararlı ultraviyole ışınlarının radyasyonundan koruyan bir kalkan görevi gördüğünden, değişiklikleri takip etmek de büyük bir öneme sahip.

OZON DELİĞİ NASIL OLUŞUR?

Klor ve brom içeren maddeler, karanlıkta kimyasal olarak inaktif kaldıkları kutup vortekslerinde (girdap) birikir. Vortekslerdeki sıcaklıklar -78 santigrat derecenin altına düşebilir ve kimyasal reaksiyonlarda önemli bir rol oynayan Polar stratosferik bulutlarda buz kristalleri oluşturur. Güneş ışınları vortekste kimyasal olarak aktif klor ve brom atomları salar ve bu da ozon moleküllerini hızla yok ederek deliğin oluşmasına neden olur.

İLGİLİ HABER

Duvar

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top