DÜNYA

ABD SEÇİM SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?

Amerika, en çok oy alan adayın başkan olamadığı kendine özgü bir seçim sistemine sahip.

AMERİKALILAR 59’UNCU KEZ BAŞKANINI SEÇMEK İÇİN SANDIK BAŞINA GİDECEK

Ancak bu kez koşullar farklı.

Salgın tedbirleri, postayla oy kullanma tartışmaları derken sıradışı bir seçim için geri sayımın artık son 5 haftası.

Peki bu seçimleri diğerlerinden farklı kılan ne?

TRUMP: “GERÇEK TEST ÖNÜMÜZDEKİ BİRKAÇ GÜN”

Başkan Donald Trump Walter Reed Askeri hastanesindeki doktorlar ve hemşireler dahil tüm sağlık personeline teşekkür ederek başladığı açıklamasında kendisini çok daha iyi hissetmeye başladığını söyledi.

“Önümüzdeki birkaç gün içinde ne olacağını göreceğiz” diyen ABD Başkanı, “gerçek testin önündeki birkaç gün boyunca yaşanacak süreç olduğunu” ifade etti.

Trump:

“Buraya geldim, iyi hissetmiyordum. Ama şimdi çok daha iyi hissediyorum. Amerika’yı hala büyük yapmamız gerekiyor. Yakında geri döneceğimi düşünüyorum. Milyonlarca insanın başına geldi bu. Corona virüsünü yeneceğiz. Sadece Amerika’da değil tüm dünya için bu virüse karşı savaşacağım” dedi.

Corona virüsü testinin pozitif çıkmasının ardından Beyaz Saray’da kalma seçeneğinin de kendisine verildiğini söyleyen Trump, dünyanın en büyük ülkesinin lideri olarak Beyaz Saray’da karantinada kalmak istemediğini bunun yerine sorunlarla karşı karşıya kalmayı tercih ettiğini söyledi.

Eşi Melania Trump’ın kendisinden daha genç olduğunu, hastalığı daha hafif atlattığını belirten ABD Başkanı, kendisine hastalık sürecinde verilen desteği asla unutmayacağını kaydetti.

Trump kendisine geçmiş olsun dileklerini ileten liderlere de teşekkür etti.

BEYAZ SARAY DOKTORU’NDAN “İHTİYATLI İYİMSERLİK” MESAJI

Hastanede basın mensuplarının karşısına çıkan Beyaz Saray Doktoru Sean Conley Trump’ın sağlık durumuyla ilgili “ihtiyatlı bir iyimserliğe sahibiz ancak harika gidiyor” dedi.

Trump'ı destekleyen bir grup New York Staten Island'daki etkinlikte iyileşmesi için dua etti
Trump’ı destekleyen bir grup New York Staten Island’daki etkinlikte iyileşmesi için dua etti

ABD Başkanı’nı izleyen ekip arasında yer alan akciğer, enfeksiyon ve anestezi uzmanı doktorlarla birlikte açıklama yapan Dr. Conley Trump’ın Perşembe ve Cuma günü virüse bağlı ateş ve hafif öksürük gibi belirtiler gösterdiğini açıkladı.

BEYAZ SARAY GENEL SEKRETERİ: “ÖNÜMÜZDEKİ 48 SAAT KRİTİK”

Başkanın sağlık durumuna ilişkin Cumartesi günü açıklama yapan Beyaz Saray Genel Sekreteri Mark Meadows ise, Trump’ın son 24 saat içindeki hayati göstergelerinin endişe verici şekilde seyrettiğini, önümüzdeki 48 saatin kritik olduğunu söyledi. Meadows, başkanın tam olarak iyileşmesi sürecine ilişkin hala net bir tablonun olmadığını ifade etti.

Trump Geceyi Hastanede Geçirdi

Trump’ın tedavisine ilişkin fazla detay paylaşmayan doktor ekibi ise Remdesivir adlı antiviral ilaç tedavisine başlandığı ve beş gün boyunca devam edeceği kaydedildi. Dr. Sean Conley ve ekibi Trump’a bunun yanı sıra antikor tedavisi de uygulandığını ve tedavide ilk bir haftanın kritik öneme sahip olduğunu da vurguladı. Akciğer uzmanı Dr. Brian Garibaldi ise Trump’a Remdesivir’in yanı sıra deneysel bir antikor tedavisinin de uygulandığı söyledi.

“24 SAATTİR ATEŞİ YOK”

Başkan Donald Trump’ın sağlık durumuna ilişkin soruları yanıtlayan Conley, başkanın nefes darlığı yaşamadığını, oksijen desteğine gerek duyulmadığını, vücudundaki oksijen seviyesinin yüzde 96 olduğunu belirtti.

Beyaz Saray doktoru, Trump’ın akciğer ve böbrek fonksiyonlarının takip edildiğini, kolesterol ve tansiyonunun iyi durumda olduğunu açıkladı.

ABD SEÇİM SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?

Amerika, en çok oy alan adayın başkan olamadığı kendine özgü bir seçim sistemine sahip.

Başkan adayının en çok oyu değil, en fazla seçici delegeyi kazanması gerekiyor.

4 yılda bir yapılan başkanlık seçimlerinde, eyaletlerdeki toplam 538 seçici delege arasında en fazla oyu alıp en az 270 sayısına ulaşan isme Beyaz Saray kapısı açılıyor.

Son sözü delegeler söylüyor ve bu delegelerin sayısı her eyaletin nüfusuna göre değişiyor. Eyaletlerin hem Senato hem de Temsilciler Meclisi’ne yolladığı isimlerle, seçici delegelerin sayısı aynı.

Delegeler aslında sembolik bir öneme sahip, isimleri kim oldukları önemli değil. Zira oyları, bulundukları eyalette en fazla oy alan partinin adayına gidiyor. Kazananın tüm delegelerin oyunu almadığı iki istisna eyalet var. Maine ve Nebraska eyaletleri birer sandalyeyi dar bölgeli seçim metoduyla ayırıyor.

Nüfusu en kalabalık California eyaletinin 55 delegesi var. Yani ülke genelindeki delegelerin neredeyse yüzde 10’u buradan. En az nüfuslu Wyoming’in de sadece üç delegesi var.

Amerika tarihinde 1824’ten bugüne dek 5 başkan adayı ülke genelinde daha fazla oy almasına rağmen seçilemedi. En yakın örneği de 2016 seçimlerinde yaşandı. Hillary Clinton’ın yaklaşık 2,9 milyon fazla oy almasına rağmen 7 delege farkla Donald Trump başkanlık koltuğuna oturdu.

Bu noktada iki aday arasında gidip gelen kritik eyaletler seçimin kaderini belirliyor. Mesela kritik eyaletler arasında yer alan Pennsylvania ve Florida’yı aynı anda kazanan başkan adayının 49 delegenin oyuna birden sahip olması 270 sayısına kolayca yaklaştırabilir.

3 Kasım’da sadece başkan seçilmeyecek. Aynı gün 100 üyeli Senato’nun üçte biri ve 450 üyeli Temsilciler Meclisi’nin tamamı yenilenecek.

Amerika’da senatörler altı yıllığına seçiliyor. Her seçim döneminde Senato’nun sadece üçte biri yenilenerek yasamanın yürütme üzerindeki kontrolunda istikrarın korunması amaçlanıyor.

Amerika anayasasına göre en az 9 yıldır ABD vatandaşı olan 30 yaşındaki herkes ikamet ettiği eyaletten senatör adayı olabiliyor. Senatör sayısını belirlemede eyalet nüfusu etken değil.

Ancak iki yılda bir seçilen Temsilciler Meclisi üyelerinin sayısı nüfusun sayısıyla orantılı. Örneğin yine en kalabalık nüfuslu California’nın sandalye sayısı 53’ken Montana ve Alaska’yı sadece birer milletvekili Kongre’nin alt kanadında temsil ediyor.

Temsilciler Meclisi adayı olmak için en az 25 yaşında ve 7 yıldır ABD vatandaşı olmak yeterli. 435 üyeli Temsilciler Meclisi’nde Demokrat Parti 232’ye 198’le Cumhuriyetçiler karşısında çoğunluğa sahip.

Senato’da çoğunluğa ise 47’ye karşı 53 sandalyeyle Cumhuriyetçiler hakim. 3 Kasım’da Senato’nun sadece üçte biri yani 35 senatör seçilecek.

Eğer durum 50’ye 50 yani berabere kalırsa beraberliği bozacak oyu başkan yardımcısı kullanıyor. Yani ya Mike Pence ya da Kamala Harris’in desteği son sözü söyleyecek.

Özetle Ocak ayında yemin ederek başkanlık koltuğuna kim geçerse geçsin vergi reformundan, sağlık sistemine atılacak önemli adımlarda, başkanın isteğinden yasal ve siyasi olarak bağımsız olan Kongre önemli rol oynuyor.

Ekonomik zorluklar ve salgın tedbirleri ortamında seçmeni zorlu bir görev bekliyor. Peki kimler oy verebiliyor? Amerika’da oy kullanabilmek için sadece 18 yaşında değil, aynı zamanda kayıtlı seçmen olmanız gerekiyor. Kurallar her eyalette farklı ama birçoğunda 30 gün önce internet üzerinden kısa bir form doldurarak yapılıyor.



ÜLKEDE 9 EYALETTE ERKEN OY VERME İŞLEMİ BAŞLADI

Tüm bu rakamlar bir yana, Amerika’da da seçimin sonucunu birçok ülkede olduğu gibi katılım belirleyecek. 2016’da seçime katılım yüzde 56 civarındaydı. 18 yaş üzeri 255 milyon Amerikalı’dan sadece 140 milyonu oy kullandı.

Pew Araştırma Merkezi’ne göre Amerika, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü OECD üyesi gelişmiş 32 ülke arasında seçimlere katılım oranı olarak 26’ıncı sırayla sonlarda yer alıyor.

Postayla kullanılan oyların sayımı seçim gecesine yetişecek mi? Salgın nedeniyle katılım düşük olacak mı? Soruların yanıtı henüz belli değil.

Bilinen tek şey, 3 Kasım 2020’nin tıpkı Amerika’nın kendine özgü seçim sistemi gibi farklı olacağı.

ABD’DE KRİZ HALİNDE ‘YÖNETİMDE DEVAMLILIK’ NASIL SAĞLANIYOR?

Amerika’da başkanlık seçimlerine 4 hafta kala Başkan Donald Trump’ın Corona virüsü nedeniyle tedavi görmeye başlaması bir soruyu akıllara getirdi.

Eğer ABD Başkanı görevini yerine getiremeyecek durumda olursa ne olur?

Amerika anayasasında bu konu detaylı biçimde yer alıyor.

ABD anayasası, başkanların ölümü, görevden alınması, istifa etmesi ya da görevini yerine getiremeyecek hale gelmesi durumunda, başkan yardımcılarının devreye girmesini öngörüyor.

Trump ve eşinin testlerinin pozitif çıkmasının ardından başkan yardımcısı Mike Pence ve eşi Karen Pence’e yapılan test sonuçlarının negatif olduğu açıklandı.

Anayasa’nın 25. ek maddesine göre Başkan Donald Trump ciddi bir şekilde hastalanırsa geçici olarak başkanlık yetkileri yardımcısı Pence’e devredilebilir. Bir Beyaz Saray yetkilisi bunun olmasını gerektirecek durumda olmadıklarını açıkladı.

Anayasaya göre başkan yardımcısı ve kabinede çoğunluğa sahip parti, başkanın görev yetkilerini devredemeyecek duruma geldiğinde devreye girerek başkanı görevden alma yetkisine sahip.

Söz konusu başkan daha sonra görevinin başına dönebileceğine kanaat getirdiğinde ise Senato ve Temsilciler Meclisine bunu mektupla bildirmesi gerekiyor. Bu yazılı bildirinin ardından Kongre’nin 48 saat içinde toplanarak bunu müzakere etmesi gerekiyor. Kongre’nin 21 gün içinde bu durumu karara bağlaması gerekiyor. Onay için Kongre’nin her iki kanadında da üçte iki çoğunluk sağlanması gerekiyor.

Amerikanınsesi – Mehtap Çolak Yılmaz

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top