EKONOMİ

UZATILACAK OLAN GERÇEKTEN İŞTEN ÇIKARMA YASAĞI MI?

878 BİN İŞÇİYE ORTALAMA 502 LİRA VERDİLER

İŞTEN ÇIKARMA YASAĞINI UZATACAKLARMIŞ! AKP KİMİ KANDIRIYOR?

Sefalet ücreti düzenlemesinin kapsamı daha da genişleyecek.

Salgın günlerinde patronların taleplerini birer birer hayata geçiren AKP, ‘işten çıkarmayı yasaklıyoruz’ adı altında ücretsiz izin desteği verileceğini açıklamıştı.

AKP’nin söz konusu düzenlemesinin ilk ayında işçilere açlık sınırının 1936, asgari ücretin ise 1822 lira altında, sadece 502 lira ödenmişti.

AKP’nin salgın günlerinde patronlara destek için çıkardığı düzenlemelerin başında “ücretsiz izin” ve “kısa çalışma ödeneği” gelirken, bu düzenlemeler bir de “işçi dostu” olarak sunulmuştu.

Emekçilerin bir kısmı salgın dolayısıyla kağıt üstünde ücretsiz izne ve kısa çalışmaya çıkarılırken, tam zamanlı çalıştırılmaya devam etti, verilen ücretler ise asgari ücretin ve açlık sınırının altına indirildi.

Bir kısım patron ise söz konusu ücretsiz izin düzenlemesini işten çıkarma yöntemi olarak kullanırken, bu süreçte hiçbir mali sorumluluk altında girmedi, işçilere ödeme SGK üzerinden, İşsizlik Fonu aracılığıyla yapıldı.

Patronlar için “koruma kalkanı” anlamına gelen söz konusu düzenleme, işçiler için sadaka ücretleri anlamına geldi.

Temmuz ayı itibariyle sona erecek düzenlemeye ilişkin patron cephesinden “devam” talebi gelirken, AKP bu talepleri hızlıca kabul etmiş gibi görünüyor.

Konuya ilişkin bir açıklama yapan Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk:

“Fesih kısıtı sayesinde vatandaşların işlerini kaybetmelerini engelledik. İşverenlerin maliyetlerini azaltacak önlemler aldık. Nakdi ücret desteği alan çalışan sayısı 1 milyon 358 bine ulaştı. 1 milyar 700 milyon lira kaynağı çalışanlara aktardık. Fesih kısıtı pandemi döneminde çalışanlarımızı korumak için önemli bir unsurdu. Bir süre daha uzatmayı düşünüyoruz.”

UZATILACAK OLAN GERÇEKTEN İŞTEN ÇIKARMA YASAĞI MI?

Açlık sınırının 2438 lira, asgari ücretin ise 2324 lira olduğu Türkiye’de, AKP’nin işten çıkarmayı engelledik diye övündüğü düzenleme kapsamında ilk ödeme Mayıs ayında yapılmıştı.

Salgın sonrası iki ay maaşsız kalan işçilere, Mayıs ayında yapılan ortalama maaş ödemesi sadece 502 lira oldu.

Bakanlık tarafından “ücretsiz izin” düzenlemesi kapsamında 878 bin 614 işçiye toplam 441 milyon lira ödeme yapılırken, yapılan bu ödeme işçilerin hesabına yatırılan ortalama tutarın 502 lira olduğunu gözler önüne sermişti. (Düzenleme kapsamında belirlenen ücret bin 168 lira olurken, iki ay maaş alamayan işçilere ‘yarım maaş’ ödemesi yapılmıştı.) 

Söz konusu kapsamda ücret alan işçiler yaşadıklarını anlatmış, borç içinde kaldıklarını dile getirmişti.

UZATILINCA NE OLACAK?

AKP İşsizlik Fonu’ndan yaptığı bu ödemeyle işsizlik oranlarını düşük göstermeye devam edecek.

Açlık sınırının giderek yükseldiği ülkede, asgari ücretin yarısı kadar bir ücret verilen milyonlarca emekçi, açlığa mahkum edilmeye devam edecek, patronlar bu süreçte kârlarına kâr katacak,

TKP MK Üyesi Alpaslan Savaş:

”AKP’nin söz konusu düzenlemeleri uzatma hazırlığına ilişkin..

Ücretsiz izinde yaklaşık 1 milyon kişi var. TÜİK bu kişileri işsiz saymadığı için, işsizlik oranını da düşük göstermiş oluyor. Günde 39 lira ücretsiz izin ödeneğiyle işsiz sayılmayan yüzbinler!..

TÜİK de bunu çok sevdi. Basına kısa çalışma ödeneğinin modeli değişiyor diye yansıttılar. Anlaşılan buna da uzatma gelecek. Ancak ödenekten yararlanma koşullarının eski haline dönmesi olası..

Anlamı şu: Önümüzdeki üç ay daha az işçi kısa çalışmada, daha fazla işçi ücretsiz izinde olacak.”

NE OLMUŞTU?

ADI, ‘İŞTEN ÇIKARMA YASAĞI’…

878 bin işçiye ortalama 502 lira verdiler: Adı işten çıkarma yasağı…

AKP, salgın dolayısıyla işten çıkarmayı yasakladığını öne sürmüş, işçileri ücretsiz izne çıkaran patronların yerine işçilere 3 ay boyunca ödeme yapacağını söylemişti. AKP’nin bu açıklamasına rağmen, yaklaşık iki aydır maaş alamayan işçilere yapılan ilk ödeme ortalama 502 lira oldu.

Salgın sonrası AKP’nin “işten çıkarmayı yasaklıyorum” diye duyurduğu “ücretsiz izin” düzenlemesinin ne anlama geldiği ilk ödemelerin yapılmasının ardından net şekilde ortaya çıktı.

Tam 878 bin 614 işçi, patronu tarafından fiilen işten çıkarılırken, “ücretsiz izin” düzenlemesi kapsamında bu işçilere aylık bin 168 lira ödeme yapılacağı duyurulmuştu.

Açlık sınırının yaklaşık iki bin 500 lira olduğu Türkiye’de, üstelik de salgın günlerinde artan hayat pahalılığı da düşünüldüğünde verilecek bu ücret büyük tepki çekerken, bu kapsamda değerlendirilen işçilere yapılan ilk ödeme, söylenen miktarın yarısı dahi olmadı.

878 BİN İŞÇİYE ORTALAMA 502 LİRA VERDİLER

Bakanlık tarafından “ücretsiz izin” düzenlemesi kapsamında 878 bin 614 işçiye toplam 441 milyon lira ödeme yapılırken, yapılan bu ödeme işçilerin hesabına yatırılan ortalama tutarın 502 lira olduğunu gözler önüne serdi.

Ankara’da bir restoranda çalışan ve patronu tarafından ücretsiz izne çıkarılan bir emekçi, söz konusu düzenlemeye ve aldığı ödemeye ilişkinaçıklamalarda bulundu.

21 Mart’tan bu yana aldığım ilk maaş 545 lira oldu’

Bu ay hesabına 545 lira yatırıldığını, bunun 14 günlük ücret olduğunu düşündüğünü aktaran emekçi:

“Çalıştığım iş yeri 21 Mart’taki düzenlemenin ardından kapatılmıştı. Yani o tarihten bu yana ücretsiz izindeyim. Ancak aldığım ilk ödeme 8 Mayıs’ta oldu ve bunun miktarı da sadece 545 lira. Ödemem gereken kira, faturalar ve bakmak zorunda olduğumuz iki çocuğumuz var. Bu ücret emekçilerle alay etmek anlamına geliyor.”

‘Bu ay kiramı depozitodan tahsil ettirdim, önümüzdeki ayı bilmiyorum’

Emekçi:

”İki aylık işsizliğin ardından yapılan 545 liralık ödemenin hiçbir anlamı yok..

Salgın öncesi kenarda az da olsa biraz paramız vardı, o sayede temel ihtiyaçlarımızı karşılayabildik..

Kiramı ise ev sahibi ile konuşarak depozitodan düşürdüm..

Önümüzdeki ay ne yapacağımızı bilmiyorum. 10 bin lira kredi vereceklerini söylediler, ona başvurduk, ondan da 3 bin lira çıktı.”

Sadece patronları düşünüyorlar’

Emekçi:

”AKP sadece patronların çıkarını düşünüyor. bizi düşünen yok..

Bize yapılan bu ödemeyle kendileri kiralarını ödeyip, ailelerini geçindirsinler görelim. Bu emekçilerle alay etmektir.”

Yatan parayı görünce şaşırdım’

Emekçi:

”Ankara’da sosyal hizmetlere bağlı bir kreşte çalışıyorum..

Ücretsiz izne çıkarılanlar arasındayım..

16 Mart’ta kreşin kapatılmasından bu yana maaş alamayorum. İlk maaşımı mayıs başında İŞKUR üzerinden aldım.

Gelen mesajın ardından hesabıma yatan parayı gördüğümde şaşırdım..

Hesaba baktığımda gördüğüm miktar 545 liraydı. Bizim için önce kısmi çalışma ödeneğine başvuruldu, oradan onay çıkmayınca bu kez ücretsiz izne başvuru yapılacağı söylendi. Patron bir de bizden bir talebimizin olmadığına ilişkin dilekçe istedi bu süreçte. Sonrasında uzun süre ses çıkmadı ve neredeyse iki ay sonra hesabıma yatan para 545 lira oldu.”

‘Faturalar bir yanda, kira diğer yanda… Hangisini ödeyeceğiz?’

Emekçi:

”Faturalar geliyor üst üste, kiram 1100 lira… Hangisini ödeyeceğiz? Eşim bu dönemde çalışmaya devam ettiği için güç bela geçinmeye çalışıyoruz, borç alarak idare etmeye çalışıyoruz. Birçok arkadaşımız bu durumda bu dönemde..

Bir de işten çıkarılma riski var. 15 Haziran’da kreşler açılacak denildi ancak biz çağrılacak mıyız bilmiyoruz. Bu süreçte işsiz kalma ihtimalimiz de yüksek.”

TORBA YASANIN HAZIRLANIŞ DÖNEMİ

İşten çıkarma mı yasaklanıyor, ücretsiz izin mi kolaylaştırılıyor?

Yeni hazırlanan torba yasa teklifine eklenen iki maddeyle işten çıkarmanın 3 ay yasaklanacağı duyuruldu.

TKP Merkez Komite üyesi Alpaslan Savaş:

”Bir sahtekarlıkla karşı karşıyayız..

Bunun işten çıkarmaların yasaklanması değil ücretsiz izinlerin kolaylaştırılması düzenlemesi demeliyiz.”

Yeni hazırlanan torba yasa teklifine eklenen iki maddeyle işten çıkarmanın 3 ay yasaklanacağı duyuruldu.

Ancak düzenleme işçilerin ücretsiz izne çıkarılmalarını kolaylaştırıyor. Bu durumda patronlar kısa çalışma ödeneğine başvurmayacak, ücretsiz izindeki işçinin eline daha az para geçecek.

Koronavirüs salgınıyla mücadele kapsamında hazırlanan tasarıda işten çıkarmanın üç ay süreyle yasaklanmasının öngörüldüğü öne çıkarıldı. 

Taslakta Cumhurbaşkanı’nın isterse bu yasağı altı aya kadar uzatabileceği belirtildi.

Taslağa göre patron isterse işçiyi ücretsiz izne çıkartabilecek. Bu durumda işçiye günlük 39 lira 24 kuruş ödenecek. Ayrıca 15 Mart’tan sonra işten çıkartılan ve işsizlik maaşı alamayan işçilere de aynı miktar ödenecek.

YİNE PATRONLARA ÇALIŞIYORLAR’

TKP Merkez Komite üyesi Alpaslan Savaş:

“Tasarının 4 ve 5’nci maddelerinde düzenlenmiş. Yaptıkları şu:

1- İşten çıkarmak yasak ama ücretsiz izin serbest.
2- Üstelik ‘ücretsiz izin’ yasada yoktu, artık yasaya girdi.
3- Dolayısıyla bu düzenlemenin adı işten çıkarmaların yasaklanması değil ücretsiz izinlerin kolaylaştırılması düzenlemesi.
4- İşten çıkarılmayan ancak ücretsiz izine yollanan işçiye işsizlik sigortası fonundan günde 39,24 lira ödenecek. Ayda 1170 lira eder. Sadaka diyelim.
5- Ayrıca bu ödeme, işçinin ileride olası kullanacağı işsizlik ödeneğinden mahsup edilecek.
6- Bu yasalaşırsa patronlar kısa çalışma ödeneği için başvurma ihtiyacı duymazlar. Nasıl olsa ücretsiz izin serbest, dilediğin gibi izne yolla, dilediğinde geri çağır. Kısa çalışmanın izniyle, bürokrasisinden kurtuldular. Bir de kısa çalışma ödeneği alan işçiye ayda minimum 1700 lira kadar ödeme yapılıyordu. Ücretsiz izine çıkarılan işçiye ise 1170 lira ödenecek.
7- Yapılması gereken bunlar değil. Bunlar aldatmaca. Yine patronlara çalışıyorlar. Yapılması gereken salgınla mücadelede işlevi olmayan, yani yaşamsal olmayan tüm sektörlerin işyerlerinin durdurulması, buradaki işçilerin gelir kaybı olmayacak şekilde ücretli izinli sayılmasıdır.”

Tasarının ilgili maddeleri ise şöyle:

MADDE 4 –  25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 24- 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun geçici onuncu maddesi çerçevesinde ücretsiz izne ayrılan işçilere ve 15/3/2020 tarihinden sonra işten çıkarılmış olup, Kanunun diğer hükümlerine göre işsizlik ödeneğinden istifade edemeyen işçilere, 4857 sayılı İş Kanununun geçici 10 uncu maddesi çerçevesinde belirlenen fesih yasağı süresince Fondan her gün için 39,24 Türk Lirası nakdi ücret desteği verilir.
Birinci fıkra çerçevesinde ücretsiz izne ayrılarak ücret desteğinden yararlanan işçinin işveren tarafından fiilen çalıştırılmaya devam ettiğinin tespiti halinde 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 102 nci maddesinde belirlenen idari para cezaları dört katı olarak uygulanır.
Bu madde kapsamında verilecek nakdi ücret desteğinden yararlanma süresini altı ay süreyle uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.”

MADDE 5 –  22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“Geçici İstihdam Güvencesi
GEÇİCİ MADDE 10- Bu Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin iş sözleşmesi, COVİD-19 salgın hastalık neticesinde kamu yararının gerektirmesi nedeni ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle 25 inci maddenin birinci fıkrasının ikinci bendinde gösterilen sebepler dışında işveren tarafından feshedilemez.
Birinci fıkra çerçevesinde fesih yasağı uygulanan hallerde işveren işçiyi ücretsiz izne ayırabilir.
Bu madde kapsamında belirlenen fesih yasağı süresini altı aya kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.”

sol.org.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top
%d blogcu bunu beğendi: