GÜNDEM

Arapların Türkiye’ye öfkesi

Türkiye’nin bölgedeki komşularıyla da arası pek iyi değil;…

Arap dünyası, Erdoğan ve Libya Başbakanı es-Serrac arasında oluşan ittifaktan rahatsız

Türkiye’nin bölgedeki komşularıyla da arası pek iyi değil

Erdoğan 2019 Yılı Değerlendirme Toplantısı’nda yaptığı konuşmada:

Erdoğan:

”Türkiye’nin Libya ile yaptığı anlaşma kapsamında bu yıl içinde doğal gaz arama ve sondaj faaliyetlerine hızlı bir şekilde başlayacağız..”

Erdoğan’ın açıklamasında işaret ettiği anlaşma ise Ankara ile Libya’daki Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında Kasım 2018’de imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat..

Bu anlaşmaya göre Doğu Akdeniz’de birkaç yıl önce bulunan doğal gaz alanları sadece Libya’nın değil, Türkiye’nin de deniz sınırı bölgesine girmiş oluyor..

Türkiye böylece doğal gaz alanlarının paylaşımındaki hak iddiasını garanti altına almaya çalışıyor. 

Türkiye diplomaside zorlanıyor

Ancak bu ‘Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat’ anlaşması, Türkiye’nin diplomatik açıdan zor günler yaşadığı bir dönemde imzalandı.

Türkiye’nin özellikle de Suriye’nin kuzeyine düzenlediği operasyondan bu yana; Türkiye – ABD ile ilişkileri sıkıntında..

Trablus yönetimi ile yaptığı anlaşma Rusya ile ilişkilerini de güçleştiriyor. Zira Türkiye ve Rusya, Libya’daki iç savaşta birbiri ile çatışan, birbirinin zıt grupları destekliyor. Türkiye Trablus’un yanında yer alırken Rusya da Hafter’e destek veriyor..

Türkiye’nin bölgedeki komşularıyla da arası pek iyi değil;

Suudi Arabistan’la arası Müslüman Kardeşler konusunda farklı pozisyonları ve ayrıca rejim karşıtı Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın Suudi Arabistan’ın İstanbul Konsolosluğunda öldürülmesi nedeniyle bozuk..

Türkiye’nin Müslüman Kardeşlere yakın durması ve aynı zamanda Doğu Akdeniz’deki doğal gaz tartışması yaşadığı Mısır’la da ilişkilerini zorluyor… Mısır, İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs’la birlikte Doğu Akdeniz’den çıkan gazın Türkiye’yi bypass ederek Avrupa’ya taşınmasını amaçlayan EastMed adlı doğal gaz boru hattı anlaşmasına imza atan ülkelerden de biri.

Libya kartı

Türkiye’nin doğal gaz tartışmasındaki tek güvencesi ise Libya’daki Trablus hükümeti..

Ankara, Deniz yetki alanlarıyla ilgili anlaşma karşılığında Fayiz es-Serrac başbakanlığındaki Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne destek veriyor.

Libya Ulusal Ordusu adlı silahlı birliklerin başındaki General Halife Hafter kendini 2014 yılındaki seçimlerin galibi olarak gören, ancak uluslararası toplum tarafından tanınmayan Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi yöneteminin yanında..

Es-Serrac, çok sayıda Batılı ülke ve Birleşmiş Milletler tarafından tanınan ülkenin meşru başbakanı olarak kabul ediliyor. Ancak sorun şu ki; Ulusal Mutabakat Hükümeti meşru olarak görünse de Hafter birliklerine karşı uluslararası askeri destek pek alamıyor..

Es-Serrac yönetimine Türkiye ve Katar yardım teklifinde bulunuyor.

Katar’ın Suudi Arabistan’ın başını çektiği çok sayıda ülke tarafından ekonomik abluka altına alınmasından bu yana Doha ve Ankara arasındaki ilişkiler giderek yakınlaşıyor..

İki ülkeyi yakınlaştıran bir başka faktör de Katar’ın Müslüman Kardeşlere destek vermesi..

Katar’ın persfektifinden de Libya, Suudi Arabistan’a karşı dolaylı olarak önlemler almasına ve Riyad’ın planlarını baltalamasına yardımcı olabilecek bir ülke. Katar ayrıca kendisine uygulanan ekonomik boykotun faturasını karşıtları için kabartmaya da çalışıyor.

Riyad’dan eleştiriler

Libya’ya verdiği destek nedeniyle Türkiye’den rahatsız olan Suudi hükümeti de tepkisini birkaç gün önce Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığından yapılan bir kınama açıklamasıyla dile getirdi..

Riyad, Türkiye’nin Libya’da gerginliği tırmandırdığını savunarak bunun BM Güvenlik Konseyi’nin kararlarını da ihlal ettiğini savundu.

Suudi yönetimi:

“Türkiye’nin yarattığı gerginlik, Libya’nın istikrarı ve güvenliği, aynı zamanda Arap dünyası ve bölgesel güvenliği açısından bir tehdit oluşturuyor.”

Riyad, Türkiye’nin bir Arap ülkesinin iç işlerine müdahale ederek uluslararası ilkeleri ve uluslararası ittifakı açıkça ihlal ettiği görüşünde..

Müslüman Kardeşler

Türkiye’nin sorun yaşadığı bir diğer Arap ülkesi de Mısır..

Konrad Adenauer Vakfı’nın Tunus temsilciliğinden Canan Atılgan:

”Kahire’nin Libya’da Türk askeri birliklerine şiddetli karşı çıkmasının başlıca sebeplerinden biri, Ankara’nın Müslüman Kardeşlere verdiği destek..

Türkiye ve Mısır arasındaki ideolojik gerginlik, güvenlik politikasının da bir bileşeni..

Libya’daki güvenliğin askeri açıdan güvence altında olması, Mısır’ın çıkarları açısından önemli. Özellikle de İslamcıların, Müslüman Kardeşlerin ve diğer dinci aşırıların ülkeye sızmaması ve ülkenin sınırlarının korunması açısından.”

Yeni Osmanlıcılık?

Mısır medyası, Türkiye’nin Libya’daki askeri varlığını sert bir şekilde eleştiriyor.

Ehram adlı Mısır gazetesi:

”Türkiye, Yeni Osmanlıcılık peşinde..Türk hükümetinin girişimlerinin bir parçası da bölgede, eskiden Osmanlı İmparatorluğu’na ait bölgelerde nüfuzunu genişletmek..

Erdoğan, Libya’daki girişimiyle uluslararası muhalefet karşısında büyük bir risk yaratıyor. Erdoğan, sadece diplomatik olarak değil, askeri direnişle de karşılaşacağını hesap etmeli.”

Libya’daki vekalet savaşları

Yapılan anlaşmalar sadece es-Serrac’ın iktidarı süresinde geçerliliğini koruyacak.. Türkiye’nin desteklediği es-Serrac hükümeti, Libya’daki güç mücadelesinde yenilgiye uğrarsa Erdoğan da Akdeniz’deki doğal gaz pokerinde kaybetmiş olacak.

Hafter’in zafere ulaşması durumunda yapacağı ilk icraatlardan biri kuşkusuz Türkiye ile imzalanan anlaşmayı geçersiz ilan etmek olacak..

Bu Hafter için, Tobruk merkezli yönetimin anlaşmaya taraf olmaması nedeniyle pek de zor olmayacak. Ayrıca böylece Trablus ve Ankara arasındaki anlaşmayla ilgili uluslararası hukuk açısından da büyük çekinceler oluşacak.

Washington merkezli Ortadoğu Politikaları Ensitüsü’nden Türkiye uzmanı Soner Çağaptay:

”Her şey, Libya’da olacaklara bağlı..

Eğer hükümet düşerse, Akdeniz anlaşması da düşer. Bu nedenle de Libya, giderek daha fazla ve ciddi bir şekilde bir vekalet savaşının sahnesine dönüşmüş durumda.”

İLGİLİ HABER

© Deutsche Welle Türkçe – Kersten Knipp

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top