EKONOMİ

Asgari ücret!

‘Avrupa ülkelerinde asgari ücret ne kadar?’

Avrupa ülkelerinde ve Türkiye’de asgari ücret

İtalya dışında asgari ücret uygulamasının olmadığı bu ülkelerde işsizlik oranı oldukça düşük.

Asgari ücret sistemi nasıl oluştu?

Danimarka, İtalya, Kıbrıs, Avusturya, Finlandiya, İzlanda, Norveç, İsviçre ve İsveç gibi bazı Avrupa ülkelerinde asgari ücret bulunmuyor.

1980’li yılların başında Yeni Zelanda ve Avustralya asgari ücret uygulamasına başladıktan sonra, Avrupa ülkeleri de bu uygulamayı taklit ederek bir sistem oluşturdu.

Birçoğunun İskandinav ülkesi olduğu bu Avrupa devletleri, işçilere verilen ‘en düşük ücret uygulaması’ konusunda belirleyici faktörün ‘hükümetlerin olmaması gerektiğine’ karar kılarak, piyasa şartlarını ön plana çekti.

Sendikalar ve işçi dernekleri belirleyici faktör

Söz konusu ülkelerde her sektörde farklı asgari ücret ödeniyor ve bu rakamı sendikalar ve işçi dernekleri belirliyor.

Bunun yanında işverenlerle yapılan bazı bireysel pazarlıklar da bu konuda etken faktörler arasında yer alıyor.

Bu uygulamayı en iyi yapan ülkelerden biri de İsveç.

Bu ülkede asgari ücret sektörden sektöre değişse de ortalama en düşük seviye 13.000 kron civarında (7.800 TL). Bu oran her sene yaklaşık yüzde 2.5 artış gösterse de işçinin performansına göre daha artabiliyor.

Her iş kolunun şartlarına göre asgari ücreti farklı belirleniyor

İsveç’te her işçi sendikası ‘Kollektivavtal’ adı verilen ‘toplu pazarlık sözleşmeleri’ hazırlayarak, o endüstrideki şartları belirliyor.

Ayrıca; aynı işi yapan fakat farklı eğitim seviyelerine sahip işçiler bireysel olarak değerlendiriliyor.

Kısaca, ‘iş kolunun zorluğu’, ‘işçinin eğitim seviyesi’ ve diğer etkenler de eklenince asgari ücretin belirlenmesinde adil bir sistemin ortaya çıkarılması amaçlanıyor.

Yılda en az 41 gün izin hakkı

10 milyon nüfuslu İsveç’te neredeyse her çalışan, ülkedeki 60’ı aşkın sendika ya da 50’ye yakın işçi derneğinden en az birine üye.

Ülkede asgari ücret, ortalama bir maaşın yüzde 60-70’ine denk düşüyor.

Haftalık 40 saat çalışma izni bulunurken, her işçinin 25 gün yıllık izin ve 16 gün kamu tatilinden yararlanma hakkı var. Ayrıca, hastalık, hamilelik, babalık izni ve diğer özel durumlarda da işçilere çalışmama ve ücret alma hakkı tanınıyor.

En yüksek asgari ücret İsviçre’de

İsviçre‘de en düşük ücret alan işçiler ortalama saat başına 25 ABD Doları kazanıyor.

Norveç‘te her meslek branşında farklı ücret uygulaması olsa da ortalama asgari ücret 16-21 dolar arasında değişiyor.

İzlanda‘da ise aylık en düşük ücret 2.200 dolar (12.650 TL) civarında veriliyor.

Danimarka‘daysa bir işçi saatlik en az (ortalama) 20 dolar civarında kazanıyor.

Türkiye asgari ücretin satın alma gücünde Avrupa’da 15 ülkenin önünde

Avrupa İstatitik Ofisi’nin (Eurostat) verilerine göre Ocak 2009’da Türkiye’de brüt aylık asgari ücret 310 euro iken Ocak 2019’da 422 Euro’ya kadar çıktı.

10 senede gerçekleşen 112 euroluk artış yüzde 36’ya karşılık geliyor.

Asgari ücretin satın alma gücüne göre bakıldığında Türkiye 25 Avrupa ülkesi içinde bu alanda 10. sırada. Satın alma gücü standardına göre Türkiye’nin puanı 1033.

Danimarka, İtalya, Kıbrıs, Avusturya, Finlandiya ve İsveç gibi bazı Avrupa ülkelerinde asgari ücret bulunmuyor.

Bu ülkeler dışında kalan 25 Avrupa ülkesinde asgari ücretin satın alma gücüne bakıldığında

  • Zirvede 1636 puan ile Lüksemburg var.
  • Almanya (1497),
  • Hollanda (1459),
  • Belçika (1435),
  • Fransa (1379),
  • İngiltere (1323),
  • İrlanda (1301),
  • İspanya (1135),
  • Slovenya (1044) takip ediyor.

Türkiye asgari ücretin satın alma gücü standardında 15 Avrupa ülkesinin önünde yer alıyor.

  • 1033 puanlı Türkiye’den sonra sıralanan ülkeler şöyle:
  • Malta (927),
  • Polonya (920),
  • Yunanistan (900),
  • Romanya (846),
  • Litvanya (844),
  • Portekiz (807),
  • Macaristan (748),
  • Slovakya (740),
  • Çekya (735),
  • Estonya (674),
  • Sırbistan (573),
  • Bulgaristan (566),
  • Hırvatistan (506) ve
  • Arnavutluk (383).

Türkiye’de asgari ücretin alım gücü 20 senede yüzde 169 arttı

1999’da Türkiye’de asgari ücretin satın alma gücü 384 iken 2019’da 1033’e yükseldi. Bu da aradaki 20 yılda alım gücünün yüzde 169 arttığını gösteriyor.

Bu alanda en fazla artış oranı ise Doğu Avrupa ve Balkan ülkelerinde görüldü.

1999 ile 2019 yılındaki asgari ücretin satın alım gücü standardı karşılaştırıldığında;

  • Sırbistan’da yüzde 1555 artış yaşandı.
  • Bu oran Romanya’da yüzde 999,
  • Bulgaristan’da yüzde 483 oldu.

Satın alma gücü paritesi (SGP) ayrıntılı olarak tanımlanmış mal ve hizmet sepetinin farklı ülkelerdeki fiyat oranı olarak tanımlanıyor.

Böylece ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılıkları giderilmekte ve uluslararası anlamda gerçek fiyat ve hacim karşılaştırmaları yapılabiliyor. Bu pariteden yola çıkarak satın alma gücü standardı hesaplanıyor. Bu standart, ülkeler arası karşılaştırma yapmaya imkan veriyor.

Avrupa ülkelerinde asgari ücret ne kadar?

  • Lüksemburg, brüt asgari ücret 2 bin 71 Euro,
  • İrlanda, bin 656 Euro,
  • Hollanda (1636),
  • Belçika (1594),
  • Almanya (1557),
  • İngiltere (1525),
  • Fransa (1521)
  • Türkiye bu ülkelerden sonra aylık 422 Euro ile sondan 5. sırada yer alıyor.
  • Karadağ (331) izliyor.
  • Sırbistan (308),
  • Bulgaristan (286),
  • En düşük asgari ücret ise 211 Euro ile Arnavutluk’ta.

İngiltere asgari ücrete yüzde 28 zam yapacak, diğer ülkelerde asgari ücret ne kadar?

İngiliz hükümeti’nin planı 2024’e kadar asgari ücretin saatini 10,5 sterlin yapmak.

İngiltere’de 25 yaşından büyükler için asgari ücretin saati şu an 8,21 sterlin. Bu da önümüzdeki 5 yıl içinde asgari ücretin yüzde 28 artacağı anlamına geliyor.

Muhalefetteki İşçi Partisi ise bu plana öfkeli.

İşçi Partisi asgari ücretin saatinin 16 yaşından büyük herkes için 10 sterlin olmasını ve bunun hemen uygulamaya geçmesini talep ediyor.

Asgari ücretle hangi ülkede kaç kilogram et alınabilir?

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerine göre;

Türkiye’de 2018’de kişi başı yıllık 10.5 kg büyükbaş hayvan eti tüketildi. 1998’de 4.2 kilogram olan bu miktarın son 20 yılda kademeli olarak arttığı görülüyor.

Dana bifteğin euro üzerinden ortalama kg fiyatı dikkate alındığında Türkiye’de brüt asgari ücretle yaklaşık 44 kg et alınabiliyorken, bu rakam Fransa’da 96 kilograma kadar çıkıyor.

FAO ve OECD verilerine göre asgari ücretle en fazla etin alındığı ülke;

  • 188 kg et ile İrlanda,
  • 185 kg ile İngiltere,
  • 140 kg ile Almanya,
  • 116 kg ile Belçika ve
  • 115 kg ile Lüksemburg yer alıyor.

Lüksemburg’u Hollanda, İspanya, Fransa, Slovenya ve Yunanistan takip ediyor. Bulgaristan 42 kilo et ile Türkiye’nin altında yer alıyor.

Türkiye’nin AB ülkeleri arasında iş gücü maliyeti ve asgari ücretteki son durumu

İş gücü maliyeti üretim birimi başına düşen işçilik masraflarını gösteriyor. Yani şirketlerin istihdam için ödediği toplam maliyettir.

Türkiye’de çalışanların maliyetlerinin yaklaşık yüzde 75,4’ünü ücretler oluştururken yüzde 17,6’sı sosyal güvenlik ödemelerine ayrılıyor.

Yabancı sermayenin Çin’e gitmesinin en önemli nedenlerinden biri aylık ücretlerin düşük olması.

Avrupa İstatistik Ofisi Eurostat’ın verilerinde göre: AB ülkelerinde saatlik iş gücü maliyeti 5,4 euro ile 43,5 euro arasında değişiyor.

En yüksek iş gücü maliyetleri Danimarka, Lüksemburg ve Belçika’da, en düşük ise Bulgaristan, Romanya ve Litvanya’da ölçüldü.

2016 verilerine göre;

  • Türkiye’de bir saatlik iş üçü maliyeti 5,4 euro,
  • Romanya (5,3€),
  • Bulgaristan’dan (4,5€) yüksekti.

Ancak 2018’de yaklaşık 5 euroya kadar düşen bu rakam ile Türkiye AB üyeleri arasında iş gücü maliyetinin en ucuz ülkesi oldu.

Buna göre Danimarka’da bir kişi çalıştırmak Türkiye’den yaklaşık 10 kat daha maliyetli.

Asgari ücrete yapılan zamlar yabancı yatırımcıyı etkilemedi

Son yıllarda Türkiye’de, Türk Lira’sı bazında, iş gücü maliyeti önemli ölçüde arttı. TÜİK verilerine göre saatlik iş gücü maliyeti endeksi, 2019 yılının 1’nci çeyreğinde 2016 yılın aynı çeyreğine göre yüzde 59 arttı.

Bu artışın temel sebeplerinden biri asgari ücretteki artışa dayanıyor. 2016’da 1647 TL (brüt) olan asgari ücret 2019’da 2.558 TL‘ye (brüt) yükseldi. Ama bu zamlar yabancı yatırımcıyı çok etkilemedi, çünkü aynı süre zarfında Türk Lira’sı Dolar ve Euro karşısında önemli ölçüde değer kaybetti.

Euro bazında, Türkiye AB ülkeleri arasında asgari ücretin en düşük olduğu ülkeler arasında girdi.

Türk Lira’sının değer kaybetmesi yatırımcılar için avantaj mı?

Ocak 2016 ayı başında 3,2 seviyesinde olan Euro, Ağustos 2019’da 6.34 TL’den işlem görüyor.

Buna göre, Euro, Türk Lirası karşısında son 3,5 sene içerisinde yaklaşık yüzde 100 değer kazandı.

Türk Lirası, son yıllarda Arjantin Pesosu ile birlikte Dolar ve Euro karşısında en çok değer kaybeden para birimi konumunda.

Yatırımcılar için döviz kurlarındaki hareketlilik ve belirsizlikler hem karlılığı hem de üretim yeri tercihlerini etkiliyor.

Bir ülkenin parasının diğer ülke para birimleri karşısında değer kaybetmesi, o ülkedeki iş gücü maliyetinin düşmesi anlamına geliyor. Bu durumda yabancı sermaye, parası değer kaybeden ülkelere yöneliyor.

Ancak yabancı yatırımcılar sadece döviz ve iş gücü maliyetine göre karar almıyor.

Ekonomik ve siyasi istikrarın önemi

Bir ülkenin makro ekonomik yapısındaki değişimler, mali ve yapısal reformlar yabancı yatırımı ikna etmek için önemli bir faktör.

Güven ortamına oldukça önem veren yatırımcılar, siyasi ve ekonomik istikrarın olmadığı ülkeleri tercih etmiyor.

Ayrıca ekonomistler, yatırımcılar için en uygun zeminin oluşturulması için hukukun üstünlüğünün önemine vurgu yapıyor.

Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Koç:

“Ülkemizin çok ihtiyaç duyduğu yatırımların yeniden başlayabilmesi için yatırım ortamının hem yerli hem de yabancı yatırımcılar için iyileştirilmesi gerekiyor. Tüm yatırımcılar hükümetin açıklayacağı yapısal dönüşüm ve ekonomik istikrar programını merakla bekliyor” ifadelerini kullanmıştı.

ABD merkezli düşünce kuruluşu Freedom House’un her yıl yayımladığı endeksteki bazı verilere değinen Koç, dünya genelinde özgür ve adil seçimler, basın özgürlüğü, azınlık hakları ve hukukun üstünlüğü gibi temel demokratik hak ve özgürlüklerin son on senedir düşüş eğiliminde olduğunu bildirdi.

İLGİLİ HABER

tr.euronews.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top