GENEL

MARKET ALIŞVERİŞİ YAPARKEN NELERE DİKKAT ETMELİ?

ÖNLEMİNİZİ ALIN!

MARKETTEN ALDIKLARIMIZI NASIL STERİLİZE ETMELİYİZ?

İNSANLAR ALIŞVERİŞ YAPARKEN VİRÜSE MAĞRUZ KALMAK RİSKİ KARŞINDA DAHA FAZLA ENDİŞELENİYOR!

Süpermarketler koronavirüs salgını sırasında açık kalan az sayıdaki yerden biri olmaya devam ediyor.

Birçok insanın dokunduğu ürünlerle dolu işlek mekanlar olarak nam salmış süpermarketlerin eldiven ve yüz maskesi gibi önlemlere başvuran müşterileri, alışveriş yaparken virüse yakalanma riski karşısında giderek daha fazla endişeleniyor.

Bu esnada başkaları da alışveriş yapan diğer müşterilere ve onların eşyalarına (ki bunların arasında yeniden kullanılabilir alışveriş torbaları da var) temas etmekten endişe duyuyor.

Öyle ki dünya genelindeki San Francisco gibi bazı yerler, hem müşterileri hem de süpermarket çalışanlarını yayılan virüsten koruma amacıyla yeniden kullanılabilir torbaları tamamen yasaklamayı seçti.

Ama yeniden kullanılabilir alışveriş torbaları gerçekten ne kadar risk oluşturuyor ve bunun karşısında ne gibi önlemler alınabilir?

BİLMENİZ GEREKEN HERŞEYİ BU YAZIDA BULABİLİRSİNİZ

Koronavirüs yeniden kullanılabilir bir torbada yaşayabilir mi?

Sağlık uzmanları grip ve soğuk algınlığı mikroplarının çoğu gibi koronavirüsün de öksürme ve hapşırma yoluyla havaya bulaşan damlacıklar yoluyla yayıldığını söylüyor. Bu damlacıklar yakında bulunan kişilerin burun, ağız veya gözlerinden vücutlarına girebiliyor.

Bununla birlikte eğer damlacıklar bir yüzeye iner ve oradan başkalarının ellerine bulaşırsa virüs daha fazla yayılabilir.

Koronavirüsün yeniden kullanılabilir torbalarda ne kadar uzun süre kalabileceği görece bilinmezliğini korusa da bir çalışma virüsün plastik üzerinde üç güne kadar yaşayabileceğini öne sürdü.

NIH’nin araştırmasına katılan Vincent Munster:

”Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) tarafından yapılan bir araştırma da virüsün öksürük sonucu damlacıklar halinde havaya geçmesinin ardından üç saate kadar hayatta kalabileceğini gösterdi..

Fakat çalışma virüsün hayatta kalma süresinin karton zemin üzerinde 24 saat gibi uzun bir süreyi, plastik ve paslanmaz çelik zemindeyse iki ila üç günü bulabileceğini ekledi..

Kovid-19’un kıyafetler ve temizlemesi daha zor yüzeylerde ne kadar süre yaşayabileceği belirsiz. Gözenekli materyal sebebiyle hızla kuruyup liflere yapışabileceğini varsayıyoruz.”

YENİDEN KULLANILABİLİR TORBA

Sydney Üniversitesi’nden bilim profesörü Timothy Newsome:

”Koronavirüsün yeniden kullanılabilir torbalarla yayılma riski nispeten düşük..

Evden çıkan ve sonra eve geri giren herhangi bir şey düşük bir risk taşıyabilir..

Fakat bulaşmanın büyük çoğunluğu insandan insana gerçekleşir; dolayısıyla plastikten ziyade insanlardan endişeleniyoruz.”

Yeniden kullanılabilir alışveriş torbaları süpermarketlerden yasaklandı mı?

ABD genelinde bazı eyaletler Kovid-19 bulaşma riskini en aza indirmek için geçici bir süreliğine yeniden kullanılabilir torbaları yasaklamayı tercih etti.

31 Mart’ta New Hampshire pandemi sırasında yeniden kullanılabilir torbaları geçici bir süre için yasaklayarak ABD’de bu önlemi alan ilk eyalet oldu.

New Hampshire’ı kısa süre sonra San Francisco izledi. San Francisco mevcut sosyal mesafe protokollerini güçlendirmek için yeni bir yönetmelik getirerek müşterilerin açık kalması gereken dükkanlara kendi torbalarını, kupalarını veya yeniden kullanılabilen başka eşyalarını getirmesini kısıtladı.

New Hampshire Eyaleti valisi Chris Sununu:

“NH’deki ailelerin beslenmesi için gece gündüz çalışan market çalışanlarımız Kovid-19’un ön saflarında yer alıyor..

Tespit edilen topluluk içi bulaşma oranıyla paketçilere, market çalışanlarına ve diğer müşterilere yönelik muhtemel risk göz önünde bulundurulduğunda alışveriş yapanların yeniden kullanılabilir torbaları evlerinde bırakması önem kazanıyor.

YENİDEN KULLANILABİLİR ALIŞVERİŞ TORBALARI

Ekim 2015’te BK hükümeti büyük mağazaların tek kullanımlık bütün plastik poşetler için 5 peni ücret almasını gerektiren yeni yasalar koymuştu.

Bu önlemler tek kullanımlık plastik poşetlerin kullanımını ve onların yaratabileceği kirliliği azaltmaya yardım etme amacı taşıyordu.

Şu anda yeniden kullanılabilir market torbası kullanmanın yeni koronavirüsün yayılmasında sorumlu olduğunu gösteren kanıt bulunmasa da hükümet İngiltere’de online market alışverişlerinde kullanılan poşetler için ücret alınmasını askıya aldı.

Bu değişikliğin teslimatların hızlandırılmasını ve de kontaminasyon (virüsle kirlenme -edn) riskinin azalmasını sağlayacağı umuluyor.

Hükümet bunun mağazalarda satılan veya diğer online alışveriş çeşitlerinde kullanılan tek kullanımlık poşetler için geçerli olmadığını ve sadece Kovid-19 salgını yüzünden alınan geçici bir önlem olduğunu belirtti. Söz konusu tedbirin 21 Eylül 2020’de sona ermesi bekleniyor.

İngiliz Perakendecilik Konsorsiyumu’nun (BRT) Gıda ve Sürdürülebilirlik Direktörü Andrew Opie:

”Perakendeciler tüm hizmetlerini hükümetin son yönlendirmeleri doğrultusunda gözden geçirirken müşterilerin de yeniden kullanılabilir torba kullanmaya devam etmesi gerekiyor..

Virüsün ürünler aracılığıyla bulaşmasıyla ilişkili  riske işaret eden çok az kanıt var, dolayısıyla bu ürünleri kullanmak güvenli..

Bütün müşterilerimizin İngiltere Halk Sağlığı kurumunun tavsiyesine uyması için teşvik etmeye devam ediyoruz: Ellerinizi sıcak su ve sabunla 20 saniye boyunca yıkayın veya alkollü dezenfektan jel kullanın ve güvenli öksürüğe dair görgü kurallarının farkında olun.”

RİSKİ AZALTMAK İÇİN NE YAPABİLİRSİNİZ?

Profesör Newsome:

”Yeniden kullanılabilir torbaları tamamen atmak yerine yayılmayı azaltmanın daha iyi bir yolu alışverişe çıkmayı mutlaka minimuma indirmek olacak..

Eğer iki sefer yerine tek seferde alışverişinizi yapabilir veya hatta aynı zamanda bir komşunuz için de alışveriş yapabilirseniz fayda sağlayacaktır.”

YENİDEN KULLANILABİLİR TORBALARINIZI TEMİZLEMELİ MİSİNİZ?

Rutgers Üniversitesi’nden gıda güvenliği alanında uzman mikrobiyolog Dr. Donald Schaffner:

”Buna katılıyor ve endişe duyan herkesin aynı zamanda market torbalarını arabalarında saklayıp düzenli olarak yıkayabileceğini söylüyorum..

Birçok kişi yeniden kullanılabilir torbaları sorumlu bir tercih olarak kullanıyor. Ailemde biz de aynısını yapıyoruz..

Torbalarınızın koronavirüs taşıyabileceğinden endişeleniyorsanız onları yıkayabilirsiniz. Aynı zamanda aldıklarınızı yerleştirdikten sonra ellerinizi de yıkamalısınız. Bu pandemiden önce de iyi bir tavsiyeydi.”

Antibakteriyel mendiller ve dezenfektan spreyler yeniden kullanılabilir torbaların çoğunu saklamadan önce temizlemek için kullanılabilir. Daha güvenilir bir seçenekse torbaları ılık, sabunlu suyla yıkamak.

Yeniden kullanılabilir pamuk ve kanvas alışveriş torbalarının çoğu makinede yıkanabilir ama insanların temizlik etiketini önceden kontrol etmesinde fayda var.

SÜPERMARKETTE NE GİBİ ÖNLEMLER ALINMALI?

Süpermarkete gitmek kamunun diğer üyeleriyle bir araya geleceğiniz için bir miktar risk teşkil ediyor.

İşte bu yüzden hükümetin sosyal mesafe yönergelerine uyarak diğerleriyle aranızda en az iki metre olduğundan emin olmak önem taşıyor. Bu tavsiye hem mağaza içinde hem de dışarıda sıraya girmenizi gerektiren kamusal alanlar için geçerli.

Süpermarketler çoktan alışveriş esnasında müşterilerinin güvenliğini sağlamak için bir dizi tedbiri uygulamaya soktu. Bunların arasında mağazaya herhangi bir zamanda girebilecek insan sayısını düzenlemek, kasa noktalarında yerlere işaret koymak, düzenli duyurular yapmak ve kasalara plastik cam bariyer yerleştirmek var.

Müşterilere süpermarkete gitmeden önce ve süpermarketten döndükten sonra ellerini yıkamaları, alışveriş arabaları, sepetleri, paketler ve ürünlerden sonra yüzlerine dokunmaktan sakınmaları ve mümkün olduğunca temassız ödeme yöntemlerini kullanmaları öneriliyor.

Birçok kişi alışveriş yaparken aynı zamanda eldiven takmayı tercih ediyor fakat eldiven takmanın sizi önce alışveriş arabasına ve sonra da virüsün bulaşmasına sebep olabilecek şekilde yüzünüze dokunmaktan alıkoymadığını da belirtmek önemli.

MARKETTEN ALDIKLARIMIZI NASIL STERİLİZE ETMELİYİZ?

Grand Rapids Aile Hekimliği Uzmanları mensubu Dr. Jeffrey VanWingen:

”İnsanlara marketten aldıkları ürünleri üç gün boyunca dışarıda bekletmeyi veya her ürünü etraflıca dezenfekte etmeyi öneriyorum..

Gıda ambalajlarının yüzeylerinde yaşayan mikroplar sebebiyle hastalanma tehlikesine karşı tüketicileri uyarıyorum..

Öte yandan bunun mümkün olmadığı durumlarda insanların her paketi silip dezenfekte ederek veya dış ambalajı çıkararak gıda ürünlerini sterilize edebileceğine inanıyorum..

Tüm bunların biraz vakit kaybı gibi göründüğünün farkındayım. Ama doğrusu bugünlerde insanların elinde biraz daha fazla zaman var..

Sistemli ve güvende olalım, risk almayalım.”

Bilimsel çalışmaya göre en uzun süre, plastik ve paslanmaz çelik üzerinde kaldığı gözlenen virüs, bir deney sırasında bu yüzeylere uygulandıktan sonra 72 saate kadar tespit edilebilir durumdaydı.

Kovid-19’un ayrıca bakır üzerinde 4 saate kadar ve kartonda 24 saate kadar yaşayabildiği görüldü.

Bu materyallerin çoğu farklı gıdaların paketlenmesinde kullanılıyor. Ancak Associated Press’e konuşan araştırmacılar bulgularının, kimsenin virüse bu şekilde yakalandığını ispatlamadığını, bunun sadece teorik olarak mümkün olabileceğini gösterdiğini açıkladı.

MARKETTEN ALINAN YİYECEKLER BUZDOLABINDA, KİLERDE VE DONDURUCUDA NE KADAR DAYANABİLİR?

Çoğu federal sağlık kuruluşu, acil durumlara hazırlıklı olmak için bir ya da iki hafta yetecek kadar yiyecek ve su almayı öneriyor

Küresel koronavirüs salgını sebebiyle dünyanın dört bir yanındaki insanlar yiyecek stoklarken bozulmadan önce hangi ürünün ne kadar dayanacağını bilmek önemli.

İşte etin dondurucuda ne kadar dayanacağından, marketten alınan hangi ürünün buzdolabına konması gerektiğine kadar, önümüzdeki haftalarda yiyecekleri taze tutmak hakkında bilmeniz gereken her şey.

HANGİ YİYECEKLER BUZDOLABINDA SAKLANMALI VE HANGİ ÜRÜN NE KADAR DAYANIR?

(ABD merkezli, ed.n.) Mayo Clinic’e göre:

Hem çiğ hem de pişirildikten sonra tüm et, balık, süt ürünleri ve yumurtalar buzdolabında saklanmalı.

Bazı meyve ve sebzeler, sos ve çeşni gibi kolay bozulabilir ürünler, soğuk salatalar gibi pişmemiş yiyecekler de buzdolabına konmalı.

Hedefiniz, yiyeceğin ‘tehlikeli bölgedeki’, bakterilerin hızla çoğalabildiği 4 ile 60 derece arasında olduğu zamanını azaltmak.”

Gıda maddelerinin raf ömrü hakkında rehberlik yapan StillTasty:

Yiyeceklerin buzdolabında dayanma süreleri şöyle: 

Et, kümes hayvanları ve balık

Et ve kümes hayvanları: 2 – 3 gün

Sosis: 3 gün

Pişmiş pastırma: 4 – 5 gün

Şarküteri reyonundan dilimlenmiş et: 3 – 5 gün

Pişmiş balık: 3 – 4 gün

Çiğ balık: 1 – 2 gün

Meyve ve sebzeler

Pişmiş kuşkonmaz ve diğer pişmiş sebzeler: 3 – 5 gün

Çiğ bebek havuç: 2 – 3 hafta

Bütün çiğ salatalık: 1 hafta

Bütün elma: 1 – 2 ay

Avokado: Olgunlaştıktan sonra 3 – 5 gün

Muz: Olgunlaştıktan sonra 5 – 7 gün

Dilimlenmiş karışık taze meyveler: 3 – 5 gün

Yumurta ve süt ürünleri

Peynir (işlem görmüş, açılmamış, dilimler halinde): 1 ay

Tereyağı: Paketteki son satış tarihinden sonra 1 ay

Açılmış kutu krem peynir: 1 – 2 hafta

Kırılmamış taze yumurtalar: 4 – 5 hafta

Haşlanmış yumurtalar: 1 hafta

İçinde süt bulunmayan, açılmamış kahve kreması: 2 hafta

Süt: Paketteki “son satış” tarihinden 5 – 7 gün sonra

Çeşniler

Açılmış salata sosu: 6 – 9 ay

Açılmış turşu: 1 yıl

Kokteyl sosu: 6 – 9 ay

Ketçap: 9 – 12 ay

Mayonez: 2 – 3 ay

Kendimize karantina veya tecrit uyguladığımız dönemlerde, kilerde tutulacak fasulye, pirinç veya çorba gibi konserve ürünler bulundurmak özellikle faydalı.

Konserve veya dayanıklı ürünlerin açılmadan kilerde tutulması gereken süreler şöyle:

Fasulye çeşitlerinin çoğu: 2 – 3 yıl

Konserve çorbalar: 3 – 5 yıl

Kuru makarna: 1 yıl

Pişmemiş beyaz pirinç: 4 – 5 yıl

Esmer pirinç: 6 – 8 ay

Dayanıksız yiyecekler stokladıysanız, iyi haber şu ki, bu ürünleri de donmuş halde uzun süre saklayabilirsiniz. Genel bir kural olarak çoğu yiyecek dondurucuda 9 aydan 1 yıla kadar saklanabilir ancak ürüne göre de değişebiliyor.

İşte et, kümes hayvanları, balık ve pişmiş ürünler gibi gıdaları dondurarak saklayabileceğiniz süreler:

Bütün kümes hayvan etleri: 1 yıl

Biftek: 1 yıl

Beyaz balık: 8 ay

Açık, dondurulmuş meyve paketleri: 8 ay

Ekmek: 6 ay

Et suyu: 6 ay

Somon gibi yağlı balıklar: 6 ay

Hamur işleri: 4 ay

Tuzlu tereyağı: 4 ay

Çorbalar ve soslar: 3 ay

Dondurma: 4 ay

ABD İç Güvenlik Bakanlığı’nın resmi internet sitesi Ready.gov:

”Küresel bir sağlık salgını gibi bazı acil durumlardan önce stok yapmak yararlı olabilir.

Küresel sağlık krizine hazırlanmak için iki haftalık su ve yiyecek tedarikini stoklamayı ve tedariğin devamlılığını sağlayabilmek için kullandığınız reçeteli ilaçların evdeki miktarını düzenli olarak kontrol etmenizi öneriyoruz.”

independentturkish.- Sarah Young – Louise Hall – Chelsea Ritschel 

Independent Türkçe için çeviren: İrem Oral

Independent Türkçe için çeviren: Kerim Çelik

Independent Türkçe için çeviren: Ata Türkoğlu

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

To Top